Hannah van der Korput
02 mei 2025, 07:00

Nieuwsupdate: De klimaatimpact van Trump en PFAS-garnalen in Westerschelde

Wat is de impact van 100 dagen Trump op het klimaat? Verder in de nieuwsupdate: mineralendeal tussen de VS en Oekraïne is rond, garnalen in Westerschelde bevatten te veel PFAS, stroomuitval in Spanje en Portugal is volgens experts te wijten aan de grote afhankelijkheid van zonne-energie, windmolenparken in de Noordzee in de knel en gemeenten worstelen met klimaatadaptatie.

Getty Images 2212066185 Trump heeft al meer dan 140 maatregelen genomen die impact hebben op het milieu. | Credits: Getty Images

100 dagen Trump: dit is de impact op het klimaat

De eerste honderd dagen van Donald Trump als president van Amerika zijn allesbehalve onopgemerkt voorbij gegaan. Verslaggevers van The Guardian brachten de klimaatimpact in kaart. Trump heeft al meer dan 140 maatregelen genomen die de milieuregels versoepelen en het gebruik van fossiele brandstoffen vergroten. De maatregelen lopen uiteen: zo nemen milieubeoordelingen bij boorprojecten nu geen jaren, maar weken in beslag. De bescherming van honderden miljoenen hectares federale wateren is ingetrokken en wordt flink bespaard op klimaatonderzoek.

“Wat we in deze eerste 100 dagen hebben gezien, is ongekend – de ambitie van deze regering om de regelgeving te dereguleren is verbijsterend”, reageert Michael Burger, expert klimaatrecht aan de Columbia University, in de krant.

VS en Oekraïne sluiten mineralendeal

We blijven even in Amerika, want de mineralendeal tussen het land en Oekraïne is rond. Met deze deal krijgt de VS een voorkeursbehandeling om in Oekraïne belangrijke grondstoffen te delven. “Als je het materiaal uit de grond hebt gehaald, moet je het nog raffineren, zuiveren, totdat je de kwaliteit hebt die je daadwerkelijk in batterijen en magneten kunt gebruiken”, zegt René Kleijn, hoogleraar industriële ecologie aan de Universiteit Leiden, tegen NOS.

Volgens Kleijn zijn er zowel in de Europese Unie als in de VS plannen om faciliteiten te bouwen waar dit proces kan plaatsvinden. “Dit wordt namelijk gezien als een grote geopolitieke kwetsbaarheid. Maar die faciliteiten zijn er nu nog niet.”

Lees ook: EU wil met nieuwe wet meer grondstoffen mijnen uit eigen bodem

Garnalen in Westerschelde bevatten te veel PFAS

Een nieuw Belgisch onderzoek toont aan dat ook in de monding van de Westerschelde garnalen te veel PFAS-chemicaliën bevatten. Daarover schrijft Omroep Zeeland. In de monding wordt nog altijd op garnalen gevist.

In 2024 werden door het Belgisch Instituut voor Landbouw-, Visserij- en Voedingsonderzoek (ILVO) langs de Belgische kust en in de monding van de Westerschelde garnalen gevangen en bemonsterd. In de drie monsters uit de monding van de Westerschelde bleken de PFAS-waarden hoger dan de Europese grenswaarden voor consumptie.

Voor de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) zijn de nieuwe onderzoeksresultaten geen aanleiding om extra monsters te nemen om er op die manier zeker van te zijn dat de garnalen geschikt zijn voor consumptie. Dat moeten de vissers zelf doen, aldus de NVWA. De vissersbond beraadt zich nu op het eventueel opschuiven van de grens van het vanggebied richting de Noordzee.

Lees ook: Deze uitvinding kan zeer zorgwekkend PFAS eenvoudig en goedkoop uit het water filteren

Stroomuitval in Spanje en Portugal is te wijten aan de grote afhankelijkheid van zonne-energie, zeggen experts

Portugal en Spanje zijn maandag getroffen door de grootste stroomstoring in de geschiedenis van die landen. Toen de elektriciteit uit viel, was zo’n 55 procent van de Spaanse elektriciteitsvoorziening afkomstig van zonne-energiebronnen. In de Financial Times wijzen elektriciteitsexperts op de gevaren van netinstabiliteit wanneer hernieuwbare energiebronnen de productie domineren.

De krant haalt Jorge Sanz aan, voormalig vooraanstaand Spaans energiefunctionaris en bestuurslid van het Internationaal Energieagentschap. Hij vertelde woensdagavond aan de Spaanse televisie dat een overaanbod aan elektriciteit mogelijk de oorzaak van het probleem was.
Normaal gesproken zou de netbeheerder dit hebben opgelost door de traditionele centrales te vragen hun productie te matigen, maar dat was niet mogelijk omdat er zo weinig centrales online waren, aldus Sanz.

Lees ook: Circulaire zonnepanelen uit Nederland: gaat Solarge het overleven?

‘Europese ambities wind op Noordzee onhaalbaar’

De bouw van windparken op de Noordzee is met de huidige planning onmogelijk. Dat is te lezen op Energeia. Er zijn onvoldoende schepen, havens en arbeidskrachten om de beoogde hoeveelheid windturbines te bouwen. De waarschuwing is afkomstig van de sector die verantwoordelijk is voor de bouw van de windparken.

Lees ook: Windparken moeten op een andere manier geld gaan verdienen

Gemeenten worstelen: aanpassen aan klimaat of toch liever huizen bouwen?

Een groot aantal gemeenten worstelt met de noodzakelijke aanpassingen die ze moeten doen vanwege klimaatverandering. Dat komt naar voren uit een onderzoek van RTL Nieuws.

Gemeenten geven aan in de knel te komen met huizenbouw, rioolaanleg en energietransitie. En dat terwijl de gevolgen van langdurige droogte en overstromingen alleen maar groter worden.

Lees ook: Klimaatverandering is geen ver-van-mijn-bed-show: ‘Het heeft nu al invloed op huizenprijzen’

Brabant wil koploper worden in productie perovskiet

Ze zijn licht, buigzaam en circulair te produceren: we hebben het over zonnecellen van perovskiet. De ecologische voetafdruk is veel lager dan traditionele siliciumpanelen en perovskiet zonnecellen kunnen op allerlei ondergronden worden aangebracht: van plastic tot glas.

In Brabant wordt hard gewerkt aan pervoskiet en de Brabantse Ontwikkel Maatschappij claimt een doorbraak. “We staan op het punt een technologische en economische doorbraak te realiseren – en dat gebeurt in Brabant”, aldus Paul Gosselink van BOM. Wat die doorbraak precies is, wordt met de aankondiging niet duidelijk.

Lees ook: Zonnecellen van perovskiet lossen langzaam maar zeker hun belofte in

Lees ook:

  • Bouwbedrijf Heijmans teelt hennep om woningen te isoleren (Trouw)
  • ‘Droogte strekt zich mogelijk over de hele zomer uit’ (BNR)
  • Schrappen plastictaks betekent mogelijk hogere afvalrekening burger (NOS)
  • Droppie lijkt een reddingsboei te kunnen worden voor het statiegeldsysteem: ‘Terwijl ik wegloop, staat het geld al op mijn account’ (De Volkskrant)
  • Steeds meer buurten gaan zelf aan de slag met groene energie (NRC)

Industrie kan energiekosten flink drukken dankzij thermische warmteopslag

De Nederlandse industrie zit in zwaar weer en de hoge energieprijs wordt als één van de belangrijkste oorzaak genoemd. Die ligt hier 66 procent hoger dan in Frankrijk en 52 procent hoger dan in Duitsland. Onlangs luidde de industrie al de noodklok: de energiekosten moeten omlaag. Warmteopslag Warmteopslag, ook wel thermal energy storage (TES) genoemd, kan dat mogelijk maken. Het merendeel van de industrie draait nog altijd op fossiele brandstoffen. Dat komt omdat er voor industriële processen veel warmte nodig is. De productie van staal vergt bijvoorbeeld temperaturen van tot wel 1.500 graden Celsius. Wanneer het over verduurzaming van de sector gaat, wordt vaak gesproken over elektrificatie en waterstof. Met behulp van TES kan gas, olie en kolen worden vervangen door duurzame energie. Vaak voor een gunstigere prijs.Bij TES wordt thermische energie (warmte of koude) tijdelijk opgeslagen voor later gebruik. Deze energie kan enkele uren, dagen of zelfs maanden worden opgeslagen. Het achterliggende idee is om energiegebruik efficiënter te maken, piekbelastingen te verminderen en hernieuwbare energiebronnen zoals zonne- of windenergie optimaal te benutten. Goedkoopste energieopslagmethode Er zijn verschillende soorten TES-systemen, zoals voelbare warmteopslag, latente warmteopslag, sorptie warmteopslag en chemische reactieopslag. Elke TES werkt weer net even anders. Impactinvesteerder Rubio legde eerder aan Change Inc. uit hoe deze verschillende soorten TES werken en wat de voor- en nadelen van elke methode zijn. Ondanks de verschillende uitdagingen omschrijft onderzoeksbureau TNO TES als één van de goedkoopste energieopslagmethode. Doordat TES veel voorkomende materialen gebruikt, blijven de opslagkosten relatief laag. Over het algemeen geldt: hoe hoger de opslagcapaciteit, hoe lager de kosten.Volgens recent onderzoek van cleantech-adviesbureau DWR Eco en thermische opslagproducent Kraftblock kunnen Nederlandse industriebedrijven met warmteopslag de elektriciteitskosten met zo’n 30 procent per maand verlagen. “Het rapport gaat in op de economische voordelen van thermische energieopslag en hoe deze technologie kan bijdragen aan de stabiliteit van het elektriciteitsnet in verschillende markten. Gezien de volatiele Nederlandse stroomprijzen en de noodzaak tot verduurzaming van de industrie, kan warmteopslag een sleutelrol spelen in kostenbesparing en flexibiliteit voor energie-intensieve sectoren,” zegt Martin Schichtel, CEO en medeoprichter van Kraftblock. Terugdringen van broeikasgassen De techniek kan ook een grote bijdrage leveren aan het terugdringen van de broeikasgassen. TES maakt het mogelijk om de proceswarmte voor de industrie in te vullen met duurzame in plaats van fossiele energie. De jaarlijkse industriële uitstoot in de EU van meer dan 500 megaton CO2-equivalenten is daardoor tot nul terug te brengen. Dat schrijft de European Energy Research Alliance (EERA) in een rapport. Chipsfabriek in Noord-Holland Ondanks de potentie van TES wordt het nog maar op kleine schaal ingezet. Dat komt vooral door onbekendheid met de techniek en het ontbreken van duidelijke businesscases, aldus TNO.Een project waar warmteopslag wel wordt toegepast, is een fabriek van PepsiCo in het Noord-Hollandse Broek op Langedijk. In de chipsfabriek worden onder andere Lay’s en Cheetos gemaakt. Er komt een warmteopslagsysteem dat groene energie uit zon en wind opslaat in gepatenteerd steenachtig materiaal. Die warmte kan op een later moment worden gebruikt voor industriële processen, verwarming of elektriciteit.Door de opslag kan de duurzame warmte nog efficiënter worden ingezet om de chips te bakken, zo is het idee. De warmteopslag is ontwikkeld door Kraftblock. De bouw is in volle gang en moet straks een CO2-reductie van 98 procent opleveren. Lees ook:Nobian maakte als enige bindende klimaatafspraken met de overheid: hoe pakte het bedrijf dit aan? Deze ‘baksteenbatterij’ kan tot maar liefst 1.800 graden aan hitte opslaan Chemie kan 300 miljoen ton groene plastics maken met dit plan