Wie het nieuws volgt, raakt bijna gewend aan een dagelijkse portie deprimerende berichten. Leiderschap zonder een greintje integriteit, wereldwijd veel mensen in de verdrukking of op de vlucht en klimaatdoelen die ondanks grote urgentie stuk voor stuk sneuvelen.
Vaak denk ik aan het liedje van Kinderen voor Kinderen: ‘Als ik de baas zou zijn van dat journaal, dan werd meteen het nieuws een heel stuk positiever, de wereld werd meteen een beetje liever, want ik negeerde alle narigheid totaal.’
Die bril zet ik daarom graag op, aan het eind van dit jaar. Want ondanks alles ging er ook veel goed. Hoopvolle initiatieven, doorbraken en herstelprocessen die weliswaar niet zoveel aandacht kregen, maar die er wel toe doen. Ze laten ons zien dat natuur en klimaat op meer plekken dan je denkt in beweging zijn.
Dus, als ik dit keer het jaaroverzicht van het journaal mocht maken, zou dat bestaan uit een mooie lijst met positief en hoopvol nieuws. Nieuws dat niet verlamt, maar opbouwt.
1. Rivieren die weer kronkelen
In Europa zijn dit jaar meer dan vijfhonderd oude dammen verwijderd. Constructies die ooit belangrijk waren, maar inmiddels vooral vissen tegenhouden, water te veel opwarmen en verstoring brengen in ecosystemen.
In Frankrijk, Spanje, Portugal en Zweden zijn veel van deze obstakels weggehaald. De effecten zijn vrijwel direct zichtbaar: rivieren stromen weer vrijuit, waardoor vismigratie kan herstellen en soorten die jaren verdwenen waren, terugkeren. Dit voorbeeld laat zien hoe relatief eenvoudig natuurherstel soms kan zijn: haal iets weg, en laat de natuur haar werk doen.
2. Warmte die de goede kant op gaat
In Nederland is een langverwachte stap gezet: de Wet collectieve warmte is aangenomen. Dat gaf geen grote headlines of in het oog springende discussies, maar het is wel degelijk een nieuw fundament na jaren van onduidelijkheid. Warmtenetten moeten duurzaam, eerlijk en transparant functioneren. Voor bewoners betekent dit betaalbare, voorspelbare warmte. Gemeenten krijgen daarbij een regierol in de warmtetransitie. Voor investeerders is er nu eindelijk meer duidelijkheid.
3. Onze elektriciteit is groener dan ooit
Wat ook bijna geruisloos ging, is dat inmiddels meer dan de helft van de elektriciteit in Nederland hernieuwbaar is. Voor het eerst in onze hedendaagse geschiedenis.
Zonneweides en windparken zijn niet meer weg te denken uit ons landschap. Ze zijn een doodnormaal onderdeel van onze omgeving geworden. Schijnt de zon of waait het, dan benutten we dat optimaal. Ik vind dat echt een noemenswaardige en belangrijke mijlpaal. Het is schoon, lokaal en maakt ons steeds autonomer. Groene energie is geen toekomstmuziek meer; het ís het energielandschap.
4. Europa pakt door
De Europese Unie stelt dat we in 2040 90 procent minder CO2 moeten uitstoten ten opzichte van 1990. Oké, er mag voor een deel gecompenseerd worden met emissierechten buiten ons grensgebied. Dat is eigenlijk zonde, maar tegelijkertijd kun je het glas ook halfvol zien. Gaan we het halen? Dat lijkt een grote uitdaging, maar dat dachten we twintig jaar geleden ook over onze huidige groene stroomproductie. De praktijk laat zien: als de lat omhoog gaat, beweegt technologie mee en is versnelling mogelijk.
5. Subsidies die geen papieren beloftes zijn
De SDE++-regeling (de subsidie voor partijen die investeren in het grootschalig opwekken van hernieuwbare energie en CO2-reductie) ging in 2025 opnieuw open. Voor wie werkt aan geothermie, groene waterstof, warmtenetten, wind, zon of industriële innovaties betekent dit dat plannen niet in een la verdwijnen, maar werkelijkheid kunnen worden. De financiële steun die nodig is voor de transitie, is er.
De stille verhalen die je bijna miste
Daarnaast noem ik graag een reeks kleine, hartverwarmende berichten die ik tegenkwam. Ontwikkelingen die vaak weinig aandacht krijgen, maar elk een groter verhaal vertellen.
- Zeearenden die terugkeren. In de Biesbosch en het Lauwersmeer werden meer dan twintig broedparen geteld. Een roofvogel die decennialang verdween, is nu weer thuis.
- De Noordzee als natuurgebied tussen de turbines. Tussen de funderingen van windparken vestigen zich kabeljauw, kreeften en anemonen. Windmolens blijken onverwachte schuilplaatsen.
- Een parkeerplaats die een bos werd. In Eindhoven groeide op een voormalige parkeerplaats een tiny forest waarin binnen één jaar meer dan honderd soorten floreerden.
- Stedelijke koelte door slim waterbeheer. In Amsterdam Buiksloterham verminderen ondergrondse regenwaterbuffers hittestress tot 7 graden.
- Een beek die opnieuw leert kronkelen. De Geleenbeek kreeg haar natuurlijke loop terug; ijsvogels en beekforellen kwamen binnen maanden terug.
- Een drijvende stofzuiger tegen plasticvervuiling. Een Seabin in de haven van Antwerpen verwijderde ruim 20 ton microplastics in één jaar.
- De otter terug in de Randstad. Voor het eerst in 40 jaar werd een otter gezien bij de Loosdrechtse Plassen. Een signaal dat het water écht schoner wordt.
De voetnoot die hoop heet
Geen van deze voorbeelden maakt het wereldnieuws rooskleurig. Maar ze stemmen wel hoopvol en laten zien dat we ondanks alles vorderingen kunnen maken. Dat we ondanks politieke tegenwind het er niet bij laten zitten. Vooruitgang is de optelsom van maatregelen, investeringen en keuzes die de werkelijkheid langzaam doen kantelen.
Ik denk dat we allemaal ons best moeten doen voor optimisme. Door de goede voorbeelden te zien en erover te praten. Er is genoeg tastbaars: rivierwater dat weer stroomt, natuur die terugveert, steden die investeren in verkoeling, energie die schoner is en ook systemen die langzaam maar zeker verschuiven.
Optimisme is de beste manier om het jaar af te sluiten en het nieuwe jaar in te gaan. Niet uit naïviteit, maar omdat de voorbeelden er zijn. Omdat we wel degelijk voortgang maken, en omdat het de beste manier is om niet bij de pakken neer te zitten. Zelfs in een tijd vol gedoe, onzekerheid en geopolitieke spanningen wordt er op tal van plekken en door een heleboel mensen gewerkt aan een groenere, liefdevollere en leefbaardere wereld.
Tot zover mijn jaaroverzicht. Ik wens je nog een fijne dag.
Nancy Kabalt heeft ruim twintig jaar ervaring in de energiesector en was onder andere algemeen directeur van netbeheerder Stedin. Inmiddels is ze als toezichthouder tberokken bij diverse energiebedrijven, zoals FastNed en Sympower. Ze is ook oprichter van consultancy- en interimbedrijf Windkracht5.
