Vleermuizen zijn beschermde diersoorten die in grotten, bunkers, boomholtes, dakranden, zolders of spouwmuren van woningen wonen. In De Biesbosch zitten onder meer watervleermuizen en meervleermuizen. Die laatste foerageren wel in het natuurgebied, maar verblijven er niet, zo bleek tijdens vleermuisonderzoek in 1993.
Vleermuizen jarenlang gevolgd
De Natuur- en Vogelwacht Biesbosch uit Dordrecht onderzoekt sindsdien waar ze dan wel verblijven. Dat betekent vooral vroeg opstaan om de dieren aan het eind van de nacht te voet met een batdetector te volgen, als ze naar huis terugkeren. ‘Ze vliegen bij zonsondergang uit en keren vlak voor het ochtendgloren terug. Dan sta je ’s ochtends om drie uur te wachten op een kruispunt tot ze terugkomen uit de Biesbosch. Als je dan een paar kruispunten overslaat, ben je ze weer kwijt’, vertelt ecologisch adviseur Alexandra Haan van de natuurorganisatie.
Toch wist ze de beestjes samen met andere onderzoekers tot in het dorpje Wagenberg te volgen. Toen ze de meervleermuizen in 2011 gingen uitrusten met zenders en daarna met antennes konden volgen, ging het werk sneller. Toen bleek dat ze aardig in de buurt zaten. Een groep van 245 vrouwtjes verbleef in vijf huizen in een straat in dit dorp, waarvan 145 in één huis. Ze wonen daar tussen de spouwmuren.
Geschrokken bewoners verhuizen
‘We hebben dat de bewoners niet verteld, want je hebt er verder geen last van. Ze zitten tussen de spouwmuren. Je ziet hooguit wat kleine, zwarte keuteltjes’, zegt Haan. Maar toen ze daarna elk jaar in de straat kwamen tellen, begon dat de huurders van het huis op te vallen. Vijf jaar geleden kwamen die erachter dat er in hun huis vleermuizen zaten en vroegen ze de plaatselijke woningbouwcorporatie of ze zo snel mogelijk mochten verhuizen. Dat mocht. Daarna werd de woning niet meer actief verhuurd.
‘Vorig jaar zagen we dat het huis nog steeds leeg stond en hebben we gevraagd of wij het mochten huren’, zegt Haan. Dat mocht. Sinds september huurt de natuurorganisatie de woning. Ondertussen is ze fondsen aan het werven om het te kopen. ‘Het liefst zouden we het huis kopen. Dat zou fantastisch zijn. Dan blijft het huis voor altijd van de vleermuizen’, zegt ze.
Opmerkelijk
Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. de meest bijzondere vondsten.
Vleermuizensoort is super beschermd
De meervleermuis komt als soort alleen voor op het Europese continent. Hij komt het meest voor in Nederland, waardoor ons land extra verantwoordelijkheid draagt bij de bescherming. ‘Ze zijn super beschermd. Hun foerageergebied, hun vliegroutes en hun verblijfplaats’, zegt Haan. ‘Ze hebben de grootste achterpoten van alle vleermuissoorten. Ze vliegen vlak boven het water en harken daarmee insecten en zelfs kleine waterdieren van het wateroppervlak.’
Die manier van jagen wordt trawling genoemd, naar de vissersboten (trawlers) die met behulp van grote sleepnetten de zeebodem afstropen.
Het zenderen van de vleermuizen. | Credits: Beeldbank Natuur- en Vogelwacht Biesbosch
Corporatie hoeft niet te verduurzamen
Als het de natuurorganisatie lukt om de huurwoning te kopen verlost ze de woningbouwcorporatie van een groot dilemma. Die moet – net als alle corporaties in Nederland – deze huizen namelijk voor 2028 verduurzamen. Lees: de spouwmuren isoleren. Maar dat mag niet zomaar vanwege de beschermde vleermuissoort. Dat gebeurt voorlopig dan ook niet. ‘Voor een particuliere eigenaar geldt deze verplichting niet, maar ja, we hebben niet zomaar ergens drie ton liggen’, zegt Haan.
Binnenkort wordt de woning onderverhuurd aan natuurliefhebbers en medewerkers van de Natuur- en Vogelwacht. Haan: ‘Want de vleermuizen vinden het prettig dat het huis bewoond wordt. Dan blijven de muren lekker warm.’
