Redacteur Maaike
Maaike Kooijman
05 september 2025, 11:41

Opmerkelijk: Vissen veranderen lichaam om te overleven in opwarmende oceaan

Groenere straten, hogere dijken: de mens is maar wat druk met klimaatadaptatie. Voor vissen geldt hetzelfde, blijkt uit recent onderzoek van het Okinawa Institute of Science and Technology. Als de temperatuur van de oceaan stijgt, passen zij hun lichaam aan.

Twee vissen in koraal Clownsvissen kunnen onder meer de snelheid van hun stofwisseling aanpassen. | Credits: Getty Images

Door de uitstoot van broeikasgassen warmt de aarde op, en dat heeft ook invloed op de temperatuur van ons zeewater. Sterker nog: van de extra warmte wordt ongeveer 90 procent opgenomen door de oceanen. Dat heeft grote gevolgen voor het ecosysteem in oceanen. De meeste koraalriffen lijden bijvoorbeeld onder hittestress, wat er uiteindelijk voor kan zorgen dat ze afsterven.

Veerkrachtige vissen

Toch blijkt een deel van het zeeleven veerkrachtiger dan we misschien denken, schrijft Scientias op basis van Japans onderzoek. Onderzoekers van het Okinawa Institute of Science and Technology hielden pas uit het ei gekomen clownvissen twee maanden lang in water van 31 graden Celsius. Dat is zo’n drie graden hoger dan de gebruikelijke temperatuur. De wetenschappers bestudeerden nauw wat er vervolgens gebeurde.

Wat bleek: de visjes konden behoorlijk wat aan hun lichaam veranderen om met de hogere temperatuur om te gaan, met name in hun stofwisseling. Zo daalde de afgifte van insuline, waardoor de bloedsuikerspiegel in het bloed relatief hoog bleef. Daarnaast zetten de vissen meer voedingsstoffen om in energie (zogenoemde oxidatieve fosforylering) dan gebruikelijk. Die versnelde stofwisseling trad alleen op als de temperatuur plotseling hoger werd. Bij een langdurige opwarming werd de stofwisseling juist weer stabiel.

Opmerkelijk

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. de opmerkelijkste vondst van de afgelopen week.

Gevolgen op lange termijn nog onduidelijk

Dit hoopvolle resultaat wil uiteraard nog niet zeggen dat het zeeleven helemaal niet geraakt zal worden door opwarming van de oceanen. Zo keken de onderzoekers alleen naar clownvissen en niet naar andere (tropische) diersoorten, hoewel ze impliceren dat temperatuurstijgingen ook de stofwisseling van vissen zal ‘herprogrammeren’.

Bovendien onderzochten de onderzoekers specifiek jonge visjes. Hoe hoger de leeftijd waarop vissen worden blootgesteld aan hogere temperaturen, hoe minder goed ze zich aanpassen, blijkt uit het onderzoek. Ook de gevolgen van deze aanpassingen aan het lichaam op lange termijn zijn nog onbekend. Het zou zomaar kunnen dat de veranderde stofwisseling een negatief effect heeft op de gezondheid van de vissen.

Lees ook:

Nieuwsupdate: Structureel lagere kosten cruciaal voor plasticrecyclers en groot deel klimaatschade niet verzekerd

Structurele kostenverlaging cruciaal voor toekomst Nederlandse plasticrecycling Zonder structurele kostenverlaging kunnen plasticrecyclers niet concurreren met virgin plastics en dreigt de sector weg te vallen door faillissementen. Dat is de glasheldere conclusie van nieuw onderzoek door Copper8, SD&Co, Verpact en Invest-NL. De onderzoekers berekenden wat de impact van verschillende beleidsmaatregelen is op winstgevendheid, CO2-uitstoot en recyclaat, gericht op huishoudelijk verpakkingsafval dat mechanisch gerecycled wordt. De kosten voor deze recyclers moeten omlaag om te concurreren. Voorbeelden van effectieve ingrepen zijn een subsidie op de onrendabele top, en fiscale stimulansen die recyclers een gelijk speelveld bieden ten opzichte van virgin plastic. Afgelopen jaar gingen al zeven Nederlandse recyclers failliet, mede door hoge energieprijzen en goedkoop plastic uit China.Lees ook: Gaan multinationals als Unilever, Coca-Cola en Nestlé de Nederlandse plastic recyclingbedrijven redden? Grote kloof in verzekerde schade door natuurrampen Natuurrampen veroorzaakten in 2024 wereldwijd 368 miljard dollar (316 miljard euro) aan schade, waarvan slechts 145 miljard dollar (125 miljard euro) verzekerd was, blijkt uit het nieuwe rapport 2025 Climate and Catastrophe Insight van verzekeraar Aon. Dat betekent dat 60 procent van de schade ongedekt bleef, waardoor veel bedrijven kwetsbaar zijn voor de financiële gevolgen van extreem weer. Ook Nederland kreeg het zwaar te verduren: storm Conall richtte eind november voor zo’n 50 miljoen euro schade aan, in een jaar dat werd gekenmerkt door zes stormen en recordwarmte.Lees ook: Catastrofe-obligaties: zo verplaatsen verzekeraars klimaatrisico's naar beleggers Schiphol krijgt natuurvergunning voorlopig niet terug Schiphol krijgt zijn natuurvergunning voorlopig niet terug, schrijft NRC op basis van een uitspraak van de Raad van State. De rechtbank in Den Haag vernietigde de vergunning in juni omdat onvoldoende was onderbouwd dat deze geen schade aan de natuur zou veroorzaken. Schiphol vroeg om een tijdelijke herstelmaatregel, maar de Raad van State wees die af. Daarmee blijft onzeker of de luchthaven in de toekomst vluchten moet beperken. Een uitspraak in hoger beroep volgt eind 2026.Milieuorganisaties MOB, Milieudefensie en Greenpeace zijn in ieder geval blij met de uitspraak: ‘De wet geldt voor iedereen, ook voor Schiphol. Het kabinet en de handhavingsinstanties zijn nu aan zet om op te treden en deze illegale praktijken van Schiphol niet langer te gedogen.’Lees ook: 350 luchtvaart-insiders slaan alarm: 'Ons businessmodel is onhoudbaar' Klimaatverandering vergrootte risico op natuurbranden Spanje en Portugal Klimaatverandering heeft de kans op weersomstandigheden die deze zomer tot verwoestende natuurbranden in Spanje en Portugal leidden veertig keer groter gemaakt. Dat schrijft de NOS op basis van een nieuwe studie van World Weather Attribution, waar ook het KNMI aan verbonden is. Door de uitstoot van broeikasgassen zijn hete, droge en winderige omstandigheden bovendien 30 procent intenser geworden. De branden, die eind juli begonnen, verwoestten in totaal 640.000 hectare natuur en eisten zeker acht levens. Ook moesten tienduizenden mensen hun huizen verlaten. Volgens de onderzoekers tonen de resultaten de noodzaak van aanpassing aan extremer weer én het terugdringen van emissies om toekomstige schade te beperken.Lees ook: Deze innovaties kunnen helpen bij het bestrijden en voorkomen van bosbranden Wachttijden stroomaansluitingen lopen op in Europa Niet alleen het Nederlandse netcongestiekaartje kleurt rood, overal in Europa groeien de wachtrijen voor nieuwe stroomaansluitingen, meldt BNR. Vooral in het Verenigd Koninkrijk en Italië is het aangevraagde vermogen groot. Nederland spant wel nog steeds de kroon met de langste wachttijden, die kunnen oplopen tot wel tien jaar. Volgens onderzoek van Boston Consulting Group (BCG) leidt dat tot vertraging voor cruciale investeringen in schone energie en bedrijfsgroei. Ook blijft veel kapitaal ongebruikt. BCG berekende eerder dat netcongestie de maatschappij jaarlijks 10 tot 40 miljard euro kost.Lees ook: Is het een zonnepark? Een windpark? Een batterij? Nee, het is een groene energiecentrale In andere media:Hoe de VVD haar groene imago in een paar jaar alweer afschudde (NRC) Staat schiet chemiebedrijf Avantium te hulp met miljoenensubsidie (De Telegraaf) Bio-olie van landbouwafval als kurk voor verlaten olieputten (Interesting Engineering) Bijna de helft van de commissarissen is inmiddels een vrouw (de Volkskrant) Zo goed kan een vis zich aanpassen aan de opwarming van de oceaan (Scientias) Kleurloze zonneramen: architectuur transformeren tot schone energiecentrales (Eurekalert) Shell stopt definitief met bouw van biobrandstoffabriek in Rotterdam (NOS)