Jeroen de Boer
21 januari 2026, 07:13

Nieuwsupdate: Zorgen over potentie windparken op zee niet terecht en $ 8.662 miljard schade door natuurrampen

Minister Hermans weerlegt kritiek op de potentiële stroomopbrengst van windparken op zee. Verder in het nieuws: wereldwijd bijna 9.000 miljard dollar schade door natuurrampen sinds het jaar 2000 en btw-tarief van 21 procent op vlees zou gunstig zijn voor milieu en klimaat.

windenergie windparken zee Noordzee Minister van Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans. | Credits: Getty Images

Kabinet: zorgen over veel lagere stroomopbrengst windparken niet terecht

Minister Sophie Hermans van Klimaat heeft dinsdag in een brief aan de Tweede Kamer gereageerd op een recent onderzoeksartikel van hoogleraar Carlos Simao Ferreira van de TU Delft over de hoeveelheid elektriciteit die Nederlandse windparken op de Noordzee kunnen leveren. Bij de uitbreiding van windparken kan de efficiëntie afnemen, als er veel windmolens dicht bij elkaar in de buurt staan. Het onderzoek suggereert dat de zogenoemde capaciteitsfactor slechts 35 procent zou kunnen zijn.

Hermans haalt in de kabinetsreactie andere experts aan die grote vraagtekens zetten bij het onderzoek van Ferreira. Dat gebruikt om te beginnen een sterk vereenvoudigd analysemodel en gaat bovendien uit van één groot windpark van 10 gigawatt, terwijl de Nederlandse Routekaart voor windenergie op zee is gebaseerd op een reeks kleinere windparken. Alternatieve onderzoeken laten volgens Hermans zien dat het redelijk blijft om aan te nemen dat uitbreiding van de capaciteit van windparken op de Noordzee naar 21 gigawatt kan zorgen voor een jaarlijkse stroomproductie van ongeveer 76 terawattuur. Dit komt neer op een efficiëntie van 42 procent.

Lees ook: Uitbreiding van windenergie op zee: 5 vragen over de hobbels en strategische kansen voor Nederland

Natuurrampen zorgden sinds 2000 voor $ 8.662 miljard aan schade

In het jaar 2025 waren natuurrampen zoals zware stormen, tropische cyclonen, natuurbranden en overstromingen goed voor 260 miljard dollar aan economische schade, waarvan 127 miljard was verzekerd, zo blijkt uit een jaaroverzicht van verzekeringsmakelaar Aon. Die heeft ook de cumulatieve economische schade van natuurrampen sinds het jaar 2000 in kaart gebracht. Dat cijfer staat, gecorrigeerd voor de inflatie, op liefst 8.662 miljard dollar. Dit komt overeen met ongeveer 8 procent van de omvang van de wereldeconomie in 2024.

Meest kostbaar tot nog toe deze eeuw zijn tropische cyclonen (2.403 miljard dollar aan economische schade), gevolgd door overstromingen, aardbevingen, zeer zware stormen en droogtes. De relatie tussen natuurrampen en klimaatverandering is complex, maar klimaatwetenschappers hebben vastgesteld dat de opwarming van de aarde onmiskenbaar gepaard gaat met het vaker optreden van extreem weer zoals overvloedige regenval, hevige droogte en tropische cyclonen, waarbij ook de intensiteit trendmatig toeneemt.

Lees ook: 5 opvallende valse claims uit het klimaatrapport van de regering-Trump

Hoge netwerktarieven industrie zetten rem op energietransitie

Ceo Boudewijn Siemons van het Havenbedrijf Rotterdam heeft een duidelijke boodschap voor het volgende kabinet: om de industrie mee te krijgen met de energietransitie is een gelijk speelveld met andere Europese landen hard nodig. ‘De verzwaring van het elektriciteitsnet wordt in Nederland wat betreft de lasten voor gebruikers op een andere manier bekostigd dan in de omringende landen’, zegt Siemons in een interview met Change Inc. ‘Het gevolg is dat bedrijven in Nederland te maken hebben met hoge netwerktarieven en voor elektriciteit fors meer betalen dan in Duitsland, ongeacht de prijs van de elektriciteit zelf. Dat is een rem op de energietransitie en moet absoluut anders.’

In het Tussenverslag van formatiepartners D66 en CDA van afgelopen december deden D66-leider Rob Jetten en CDA-voorman Henri Bontenbal alvast een handreiking. Naast afschaffing van de nationale CO2-heffing beloofden ze ook een substantiële verlaging van de elektriciteitskosten voor de industrie. De vraag is hoe dat wordt uitgewerkt in het nieuwe regeerakkoord.

Lees ook: Hoogleraar energie en duurzaamheid Gert Jan Kramer: ‘Nederland moet knoppen zo zetten dat concurrentienadeel verdwijnt’

Vlees laten vallen onder algemeen btw-tarief lever milieuwinst op

Vleesconsumptie gaat gepaard met een fors hogere milieuvoetafdruk vergeleken met plantaardige eiwitalternatieven. Die extra milieukosten kunnen relatief simpel in de prijzen van vleesproducten worden verwerkt door vlees onder algemene btw-tarief te laten vallen, in plaats van het lage tarief (in Nederland: 21 procent in plaats van 9 procent). Als dat in alle EU-landen gebeurt, kan bijvoorbeeld de uitstoot van broeikasgassen als gevolg van vleesconsumptie in Europa met 5 procent dalen, zo blijkt uit onderzoek van het Duitse Potsdam Institute of Climate Impact Research.

Hoe de kosten voor burgers uitvallen, hangt af van het gedragseffect van de hogere vleesprijzen en de aanwending van de extra btw-opbrengsten. Als die worden teruggesluisd via bijvoorbeeld de inkomstenbelasting, kan de netto lastenverzwaring beperkt blijven tot gemiddeld 26 euro per huishouden op jaarbasis, volgens de onderzoekers. Dit effect verschilt per EU-land, omdat de lage en hoge btw-tarieven niet overal hetzelfde zijn.

Lees ook: Boerenzoon en veganist Wouter Waayer: ‘Vegetariërs bleken geen zielige mensen die snel doodgingen’

ABN Amro start pilot om 1.500 woningen zorgeloos te verduurzamen

Er is in Nederland veel potentie om woningen zo te verduurzamen, dat de kosten voor huiseigenaren neutraal blijven, of dat ze er zelfs financieel op vooruit gaan. Chief sustainability officer Sandra Phlippen van ABN AMRO stelt dat er kansen zijn bij hypotheekportefeuille van de bank om ruim 450.000 woningen te verduurzamen met gesloten beurzen. Dat wil zeggen dat de voordelen van onder meer lagere energiekosten opwegen tegen de investeringen in verduurzaming. ABN AMRO start een pilot met 1.500 woningen, waarbij de bank alles regelt voor huiseigenaren rond subsidieaanvragen, renteloze leningen van het warmtefonds en rentekorting op de hypotheek, meldt NRC.

In juni dit jaar is Sandra Philippen éen van de hoofdsprekers op het event Transition 2026 van Change Inc.

Ook in de media:

  • Stijging import van vloeibaar aardgas uit VS maakt Europa kwetsbaar, stellen experts (Nu.nl)
  • Milieudefensie pleit met 6 bedrijven voor krachtig klimaatbeleid (Milieudefensie)
  • Regionale netbeheerder Enexis kan 164 bedrijven bedienen met extra ruimte op het net (Enexis)
  • Nederlandse startup komt met bioafbreekbare polyester vlaggen die geen microplastics verspreiden (Better Flags)
  • Investeren in Europees elektriciteitsnet financieel gunstig, als kernenergie relatief duur wordt (CPB)
  • Dieselaggregaat populair bij samenstellen van noodpakket (Trouw)
  • Portugal effent pad voor 1 megawatt-installatie voor golfenergie bij Porto (Interesting Engineering)
  • Warmtepompleverancier DeWarmte breidt uit naar Duitsland (DeWarmte)

Boerenzoon en veganist Wouter Waayer: 'Vegetariërs bleken geen zielige mensen die snel doodgingen'

Op een woensdagochtend halverwege januari zet Wouter Waayer een Instagram Reels over de crowdfunding online. Aan het einde van de dag heeft hij genoeg geld ingezameld om vier jonge stieren – Liesje, Herman, Pino en Bos – over te kopen van zijn vader. Nu gaan ze niet naar de slacht, hoopt hij ze onder te brengen in een zogenoemd rusthuis voor koeien.'Ik heb enorm zitten janken', zegt Waayer. 'Ik ben ook nog nooit ergens zo zenuwachtig voor geweest. Op 5 februari worden de vier stieren een jaar oud. Daarna kan hun vlees niet meer verkocht worden als kalfsvlees, en dus levert het veel minder op. Dus ik moest vóór die tijd het geld bij elkaar halen om te voorkomen dat ze alsnog naar de slacht zouden gaan voor de hogere prijs.' Boerenzoon wordt veganist Waayer koopt de stieren van zijn vader Jan. Op zijn boerderij in het Twentse Geesteren verzorgt hij vleeskalveren tot het moment dat ze geslacht worden. Boerenzoon Wouter is als kind niet anders gewend. 'Ik kreeg een 'knuffelkoe' toen ik een jaar of zes was. Liesje noemde ik hem. Na vijf maanden was Liesjes hok leeg. Ik had toen nog niet in de gaten dat hij naar de slacht was.'Pas als Waayer op zijn zesentwintigste uit huis gaat, is er voor hem genoeg afstand en ruimte om na te denken over of het allemaal wel echt zo normaal is. 'Dieren opsluiten in kleine en donkere hokken, hun kinderen weghalen, ze na een kort leven de dood in jagen. Er was me altijd verteld dat dat nu eenmaal zo gaat. Maar dat doe je toch ook niet met huisdieren? We hebben een scheidslijn gemaakt tussen productiedieren en huisdieren, maar die bestaat in feite helemaal niet.'Hij koopt een vleesvervanger, die hij verrassend lekker vindt. Steeds vaker. 'Er ontstond steeds meer weerzin tegen vlees. Toen ik een keer bij mijn ouders kwam, waar het geraamte van een haan uit de soeppan stak, dacht ik: dit doe ik niet meer. Het zag er verschrikkelijk uit. Als je het beste met dieren voorhebt, is geen vlees eten de enige optie. Vegetariërs bleken bovendien helemaal geen zielige mensen die snel doodgingen, zoals ik vroeger altijd dacht.' Symboolpolitiek nodig voor verandering bio-industrie In de NPO-documentaire Liesjes hok was leeg van regisseur Nick Boshuijer bouwt Waayer wederom een speciale band op met enkele koeien van zijn vader. Aan het einde van de docu, als alle andere kalveren naar de slacht zijn gebracht, blijken Liesje en zijn vrienden achtergebleven te zijn. Met de crowdfunding heeft Waayer hen nu kunnen redden.Symboolpolitiek? Ja, geeft de vegan opiniemaker toe op Instagram. Maar: 'Liesje is misschien wel de bekendste stier van Nederland. Hij is uitgegroeid tot een symbool tegen de bio-industrie, die een hoop mensen laat nadenken over de keuzes op hun bord. Een boerenzoon die vier vleeskalveren overkoopt van zijn vader, omdat hij in hun ogen keek en zag dat dit niet slechts productiedieren zijn, is precies het soort symboolpolitiek dat we nodig hebben om daadwerkelijke verandering voor elkaar te krijgen.' 'De veehouderij is onhoudbaar' Om die daadwerkelijke verandering gaat het hem uiteindelijk allemaal. 'Sommigen denken dat ik een hekel aan boeren heb', zegt Waayer. 'Maar ik ben zelf een boer! Ik zie mijn ouders ook niet als dierenbeulen. Zij doen wat zij denken dat goed is. Nee, het gaat me om het systeem. De veehouderij is onhoudbaar.'Hij wijst erop dat veehouderij veel land, water en voer kost, terwijl de dieren relatief weinig opleveren. 'Als we een groeiende wereldbevolking willen voeden, moet dat echt anders. Bovendien: we kunnen kweekvlees straks veel goedkoper maken dan ander vlees. En de Vegan Cowboys maken plantaardige caseïne. Ondertussen wordt vlees steeds duurder. De veehouderij is financieel straks helemaal geen interessante optie meer.' Andere opties voor boeren Systeemverandering is ook beter voor de boeren, denkt Waayer. 'Zij worden nu weggeconcurreerd door die eeuwige schaalvergroting. Je hebt een enorm bedrijf nodig om een klein beetje geld te verdienen.' Ook zijn vader kan niet rondkomen van de kalverhouderij. Hij heeft ook een bedrijf dat onder meer luchtreinigers voor stallen verkoopt. Maar er zijn ook opties die boeren wel lucratief maken, zegt Waayer. 'Kijk naar Bart en Tom van De Nieuwe Melkboer, die zelf soja verbouwen voor zuivelvervangers. Of naar boeren die materialen telen voor biobased bouw.'Het grote probleem: 'Boeren gaan uit zichzelf niet veranderen. Dat kost veel te veel geld. Daar moet de overheid echt een rol in pakken. Die uitkoopregeling is doodzonde. Dat is gewoon kapitaal- en kennisvernietiging. Je zou dat ook kunnen gebruiken om die bedrijven te helpen naar een duurzaam verdienmodel over te gaan.' 'Mensen luisteren naar me' Waayer probeert zijn ideeën aan de man te brengen met aansprekende video's op Instagram. Influencer noemt hij zichzelf niet, liever gaat hij door het leven als opiniemaker. En dat werkt: hij krijgt vaak reacties van mensen die door hem geïnspireerd worden om minder vlees te eten. 'Zelfs mijn moeder krijgt steeds meer weerstand tegen vlees.'Maar negatieve reacties krijgt hij ook. Veel zelfs: 'mensen eten nu eenmaal vlees'; '100 procent dat hij hier en daar een lekker biefstukkie pakt'; en soms zelfs 'ik schiet je neer'. Zijn ouders vragen zelfs aan hem of hij niet gewoon kan stoppen. Ze krijgen te veel commentaar van de buren.Maar stoppen doet hij niet. 'Toen ik veganist werd, wist ik: ik moet hier iets mee. Juist omdat ik op een boerderij ben opgegroeid, spreek ik mensen aan die anders niet zo snel naar een veganist zouden luisteren. Tja, ze kunnen moeilijk zeggen dat ik niet weet hoe het zit. Ik ben ervan overtuigd dat ik met mijn verhaal iets heel goeds voor de dieren kan betekenen.'Bovendien is de band met zijn ouders en broer Chiel, ondanks hun uiteenlopende wereldbeelden, goed. In Liesjes hok was leeg gaat Waayer ook met hen in gesprek. Chiel, die de boerderij van zijn ouders wil overnemen, snapt niet waarom zijn broer een stukje biefstuk zou weigeren. Maar ze zitten ook te geinen aan de keukentafel. 'Een positief geluid in tijden van polarisatie', denkt Waayer. Crowdfunding Dat Waayer de kalveren heeft kunnen kopen, betekent niet dat de crowdfunding al gesloten is. De stieren moeten immers ook nog ergens heen. 'Ik zou ze het liefst met z'n vieren in de achtertuin zetten', grijnst Waayer. Serieuzer: 'Maar ik kan ze niet het leven geven dat ze verdienen. Een rusthuis kan dat wel. Ik wil mijn verantwoordelijkheid nemen. Financieel bijdragen aan hun kosten en bijvoorbeeld meehelpen op de plek waar ze terechtkomen.' Meer lezen over het voedselsysteem van de toekomst? In de nieuwsbrief Kweekvlees & Kool schrijft Change Inc.-redacteur Maaike Kooijman over nieuwe ontwikkelingen en interessante updates. Schrijf je hier in.Lees ook:Ook op Urk snappen ze dat plantaardige en hybride vis de toekomst is, volgens deze vegan visboer Meatable en andere pionier stoppen, maar kweekvlees blijft veelbelovend World Food Prize-winnaar Lawrence Haddad: ‘Je kunt klimaat en gezondheid niet los van elkaar zien’