Opmerkelijk: wetenschappelijk jargon voedt klimaatscepsis

Opmerkelijk: Wetenschappelijk jargon van klimaatpanel IPCC voedt klimaatscepsis

Het statistische jargon dat in de rapporten van klimaatpanel IPCC voorkomt, kan volgens nieuw onderzoek averechts werken en klimaatscepsis aanwakkeren. Dat geldt vooral voor klimaatrisico’s waarvan de kans vrij klein is dat ze zich voordoen, maar die grote gevolgen hebben als ze werkelijkheid worden.

Hoge golven bij het naderen van supertyfoon Ragasa in de Chinese kunstprovincie Guangdong. | Credits: Getty Images

Gelijk hebben is iets anders dan gelijk krijgen. Dat geldt ook voor de doorwrochte rapportages van het VN-klimaatpanel IPCC, waarin wetenschappers overtuigend hebben aangetoond dat de mens een belangrijke rol heeft bij de stijging van de gemiddelde temperatuur op aarde sinds het midden van de negentiende eeuw.

Klimaatwetenschappers maken gebruik van een heel arsenaal aan statistische analyses. De vertaling daarvan naar een boodschap over klimaatverandering en de mogelijke gevolgen voor een breder publiek, verloopt echter niet altijd even soepel.

Mensen die toch al geneigd zijn om klimaatverandering serieus te nemen, storen zich doorgaans niet al te zeer aan typische ‘climate speak’. Voor degenen die zich minder makkelijk laten overtuigen, kan het gebruik van jargon juist averechts werken.

Uit nieuw onderzoek van psycholoog Marie Juanchich van de Britse universiteit van Exeter, gepubliceerd in Nature Climate Change, blijkt dat de manier waarop klimaatrisico’s worden omschreven, veel kan uitmaken.

Bij experimenten waaraan ruim vierduizend participanten deelnamen, bleek dat een negatieve aanduiding van kleinere risico’s, makkelijk de indruk kan wekken dat iets onbeduidend en weinig relevant is. Dat biedt een voedingsbodem voor desinformatie.

Opmerkelijk

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. de meest bijzondere vondsten.

Kleine kans betekent niet dat een gebeurtenis geen grote gevolgen heeft

Het onderzoek keek specifiek naar het gebruik van begrippen als ‘unlikely’ (onwaarschijnlijk) en ‘the likelyhood is low’ (een lage waarschijnlijkheid), als verbale aanduiding van een kans van minder dan 33 procent dat een fenomeen zich voordoet. Bijvoorbeeld als het gaat over een sterke stijging van de zeespiegel. Dergelijke aanduidingen worden heel makkelijk geïnterpreteerd als bewijs dat er twijfel of onenigheid bestaat over de vraag of überhaupt sprake is van een serieus te nemen risico.

Het gevaar hierbij is dat mensen denken dat een gebeurtenis waarvan de kans relatief klein is dat die optreedt, geen grote gevolgen heeft, als die zich voordoet. Hier ligt bijvoorbeeld een duidelijke parallel met grote financiële crises: de mondiale kredietcrisis van 2008 was een relatief zeldzame gebeurtenis, maar toen die uitbrak, waren de gevolgen enorm.

‘Een kans van 20 procent op extreme stijging van de zeespiegel, of extreme overstromingen, is niet iets dat je als gemeenschap kunt negeren’, geeft psycholoog Juanchich aan tegenover Phys.org.

Uit het onderzoek blijkt ook dat een positieve omschrijving verschil kan maken in de perceptie. Als participanten aan het onderzoek bijvoorbeeld lazen ‘er is een kleine kans dat’, in plaats van ‘het is onwaarschijnlijk dat’ voor een kans van minder dan 33 procent, namen ze het bijbehorende risico serieuzer. Juanchich raadt klimaatwetenschappers dan ook aan om in de externe communicatie goed na te denken over hoe ze omgaan met de taalkundige omschrijving van klimaatrisico’s.