‘We hebben het vaak over single-use plastics. Waarom praten we niet ook over single-use papier? Juist bij papier wordt het heel normaal gevonden om het eenmalig te gebruiken. We gooien het in de papierbak en denken dat we goed bezig zijn. Maar dat is een valse perceptie’, zegt Roel Schatorjé, oprichter van MOYU.
De realiteit is dat de papierindustrie heel vervuilend is, weet Schatorjé. Om papier te maken van hout zijn grote hoeveelheden water en chemicaliën nodig. De papierindustrie behoort wereldwijd tot de top vijf meest energie-intensieve industrieën.
Bovendien blijven we maar nieuwe bomen nodig hebben. ‘Papiervezels worden snel korter bij recycling’, legt Schatorjé uit. ‘In dat proces wordt dus altijd ongeveer een derde nieuw materiaal toegevoegd. En ook in de recycling worden water en chemicaliën gebruikt. Nederlands beleid is heel erg gericht op het recyclen van die afvalstromen, maar we kunnen het probleem beter bij de bron aanpakken.’
MOYU-oprichter Roel Schatorjé.
Steenpapier steeds opnieuw te gebruiken
Schatorjé richtte in 2018 MOYU op om een alternatief te bieden voor single-use paper. Zijn baan bij Rabobank liet hij achter zich. ‘Ik was daar om impact te maken, maar het ging me niet snel genoeg. Ik dacht: als het me lukt om 100.000 bomen te planten, heb ik vast een meer fulfilling leven. Dus dat ging ik doen.’ MOYU betrad de markt met notitieboekjes van steenpapier. Daarvoor worden geen bomen gekapt. Het bedrijf plant wél een nieuwe boom voor elk verkocht boekje.
Steenpapier wordt grotendeels gemaakt van kalksteen. Dat is een reststroom uit de mijnindustrie. Om het papier te maken wordt ook een kleine hoeveelheid van de kunststof HDPE toegevoegd. Nieuw of gerecycled, dat hangt van de toepassing af. Het steenpapier is tot 500 keer te gebruiken en kan volledig gerecycled worden.
Jarenlang ging gingen de verkopen door het dak, maar daarna stagneerde de groei. Om nieuwe doelgroepen aan te spreken introduceerde het bedrijf onder meer flipovers, sticky notes en producten voor spellen. Deels uit strategische overwegingen, deels vanuit de wens om meer impact te maken. ‘Met alleen notitieboekjes gaan we de wereld niet redden. We kunnen alleen een circulaire papierindustrie bouwen als we een oplossing hebben voor alles wat nu van papier en karton is.’
Enter: verpakkingskarton. Dat is in kilo’s goed voor zeker 60 procent van de vraag naar papier en karton in Nederland. In die markt ziet MOYU enorme kansen. Schatorjé: ‘Het is een markt met een hoge productie en een hoge vraag.’
Verpakkingen van steenpapier met statiegeld
Wie iets in de webshop van MOYU bestelt, kan vanaf nu kiezen voor een waterproof herbruikbare verpakking van steenpapier. Daar betaal je 3,95 euro statiegeld voor. Lever je de verpakking in bij geselecteerde inzamelpunten, dan krijg je dat bedrag weer terug.
Dat statiegeld is een belangrijk onderdeel van het plan van MOYU. Want hoewel steenpapier goed te recyclen is, zijn de notitieboekjes zo lang te gebruiken dat er nauwelijks afval wordt teruggestuurd. Voor een effectief recyclingsysteem zijn – hoe scheef dat ook klinkt – grotere hoeveelheden te recyclen materiaal nodig. De circulerende verpakkingen van steenpapier moeten zorgen voor een hoeveelheid die het ook voor afvalverwerkers interessant maakt.
Voor een kleine vier euro krijg je je notitieboekje thuisbezorgd in een herbruikbare verpakking van steenpapier. | Credits: MOYU
Nieuw businessmodel
De verpakking van steenpapier is nu alleen nog een optie op MOYU’s website, maar het bedrijf werkt aan uitbreiding. Het wil de verpakkingen in eerste instantie aanbieden aan andere duurzame webshops. Die winkels betalen een bepaald bedrag per verpakking voor het gebruik.
Het bedrijf zet daarnaast een pilot op met grote leveranciers van verpakkingen in Nederland. Samen willen ze het concept testen bij boekverpakkingen. Vrijwel alle verkopen van boeken in Nederland gaan via het Centraal Boekhuis, wat dit een ideale overzichtelijke testcase zou maken, legt Schatorjé uit.
Uiteindelijk moeten zo veel mogelijk bedrijven overstappen op de verpakkingen van steenpapier. MOYU heeft de wetgeving in elk geval mee. De Europese Regulation on Deforestation-free products (EUDR) zorgt er vanaf 30 december voor dat bedrijven alleen goederen en producten op de markt mogen brengen die niet zorgen voor ontbossing of aantasting van bossen. En de nieuwe Europese Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR) wordt de komende jaren stapsgewijs ingevoerd om het gebruik van duurzame verpakkingen te stimuleren. Bedrijven worden financieel gestraft voor het gebruik van moeilijk te recyclen verpakkingen.
Dat zal de vraag naar de herbruikbare verpakkingen van steenpapier enorm stimuleren, verwacht Schatorjé. De grote vraag is: hoe krijg je consumenten zo ver dat ze extra moeite doen voor het inleveren van hun pakketdoos? Schatorjé: ‘Dat heeft vooral met gemak te maken. Hoe meer inzamelpunten, hoe makkelijker het wordt. Ik hoop dat we in de toekomst niet alleen inzamelapparaten voor flesjes en blikjes hebben, maar ook voor verpakkingen.’
Circulaire productie in Nederland
De producten van MOYU worden nu nog in Taiwan gemaakt, waar de enige steenpapierfabriek ter wereld staat. Met een subsidie van Versnellingshuis Nederland Circulair onderzoekt het bedrijf nu of de productie ook in Nederland kan plaatsvinden.
Kalksteen is er genoeg; dat wordt onder meer gebruikt in waterzuiveringsinstallaties. De grote uitdaging is de productie zelf. MOYU test momenteel verschillende bindmiddelen voor zijn producten. Een eigen fabriek hoeft Schatorjé niet per se, benadrukt hij. Hij kijkt liever naar de infrastructuur die er al is. ‘Zoals plasticfabrikanten die deels kalksteen verwerken. We kijken of we dat om kunnen draaien.’
De 100.000 geplante bomen heeft het bedrijf inmiddels ruimschoots bereikt. ‘We zitten nu boven de 375.000’, vertelt Schatorjé trots. ‘Dat is fantastisch om te zien. Maar uiteindelijk moeten we met z’n allen vooral ook minder bomen gaan kappen.’
