Nieuwsupdate: Plug-in hybride mag blijven mét groen staal en Nederlandse ceo's willen versnellen met verduurzaming

Deze ‘ijskast’ blijft ook koud zonder stroom: ‘Al miljoenen vaccins gered’

Coolfinity is net verhuisd naar een nieuw kantoor in Utrecht. Een voorwaarde voor de nieuwe stek, lachen oprichter Maarten ten Houten (ceo) en Steven Burger (coo), is dat ze er een koelkast naar binnen moesten kunnen rijden. De startup maakt medische koelkasten en de grootste, het paradepaardje van het bedrijf, is ruim twee meter hoog.Het is gelukt, zien we als we het hoofdkantoor binnenstappen. De apparaten staan keurig opgesteld langs de wand.Ook niet te missen is de award op een tafel in het midden van de ruimte. Coolfinity werd op 24 november bekroond met de Nederlandse Innovatieprijs 2025, in de categorie social impact. ‘Ook kleine bedrijven kunnen een grote maatschappelijke impact hebben’, aldus de jury, waar mediaplatform MT/Sprout onderdeel van uitmaakte. ‘Hun innovatieve koeltechnologie draagt bij aan economische weerbaarheid en de reductie van CO2-uitstoot, en redt letterlijk levens.’ Ook koud zonder stroom Coolfinity maakt dan ook geen gewone koelkasten. De apparaten zijn zo ontworpen dat ze maar vijf tot zes uur stroom nodig hebben om de inhoud minimaal 24 uur te koelen. ‘Dat is onder de meest extreme omstandigheden: bij een hoge luchtvochtigheid en een temperatuur van 43 graden’, zegt Burger. ‘Bij 20 graden blijven onze koelkasten ruim twee dagen koud.’Meest innovatieve bedrijven van 2025 Naast Coolfinity mogen Sensata Technologies Holland en Ecoplant Europe zich de meest innovatieve bedrijven van het jaar noemen. De bedrijven vielen op 24 november in de prijzen tijdens het BID Nationaal Innovatiegala, het event rondom de Nederlandse Innovatie Prijs 2025. Sensata sleepte de award in de categorie grootbedrijf in de wacht. Na componenten voor elektrische auto’s richt het bedrijf zich nu ook op de volgende fase van de elektrificatie van ons transport: oplaad- en stroomverdeelsystemen voor elektrische vrachtwagens en andere grote voertuigen. Ecoplant werd bekroond in de categorie mkb. Het bedrijf uit Zwolle ontwikkelt innovatieve zonnesystemen. Paradepaardje is de Ecoplant, die de stand van de zon volgt. Nieuwste innovatie is de Bee Hive, een combinatie van een solarsysteem en laadstation.Een gewone koelkast werkt met een compressor die continu aan- en afschakelt om de temperatuur tussen een boven- en ondergrens te handhaven. ‘Wij hebben dat radicaal omgedraaid’, vertelt Ten Houten. ‘Ken je de blauwe icepacks in koelboxen? Onze techniek werkt in principe net zo. Als de stroom uitvalt, blijven geïntegreerde koelblokken in de kasten kou afgeven. Daarvoor maken we gebruik van de faseovergang van vast naar vloeibaar, wat een heel efficiënte methode is om energie op te slaan.’Eigenlijk maken ze ijskasten, lacht Burger. ‘Dat is nu een beetje een eliteterm, maar historisch verwijst het naar een kast die wordt gekoeld met ijsblokken. Wij hebben daar technologie en twee patenten aan toegevoegd.’ Ruim helft vaccins gaat verloren De koelkasten zijn gecertificeerd door de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO). Dat betekent dat ze geschikt zijn om medicijnen en vaccins veilig op te slaan. Zelfs als de stroom uitvalt.‘De kou wordt gecontroleerd overgedragen’, vertelt Ten Houten. ‘Op die manier blijft de kast op een gelijkmatige temperatuur. Voor medische koelkasten is dat essentieel. Die mogen niet warmer dan 8 graden en niet kouder dan 2 graden zijn. Terwijl je bij reguliere koelkasten vaak ziet dat ze, eenmaal afgeslagen, als een dolle gaan koelen zodra er weer stroom is.’ Burger: ‘We voorkomen niet alleen dat medicijnen te warm worden, maar ook dat ze bevriezen.’Slechte koeling is volgens de ondernemers een onderbelicht probleem. Wereldwijd kampen zo’n honderd landen met structurele, ernstige stroomuitval. Dat kan meerdere oorzaken hebben: slecht onderhouden of onderontwikkelde infrastructuur bijvoorbeeld, of een netwerk dat de stroomvraag niet kan bijbenen. Voor de medische sector is zo’n onbetrouwbare stroomvoorziening een regelrechte ramp. Daardoor gaat jaarlijks ruim de helft van de vaccins verloren, goed voor een waarde van 1 miljard dollar.Coolfinity heeft inmiddels ongeveer 1.600 koelkasten geleverd, in meer dan dertig landen wereldwijd. ‘Ik denk dat er al zo’n 150 miljoen vaccins door onze kasten zijn gegaan’, zegt Burger. ‘Die allemaal gewoon gebruikt konden worden, dus in theorie kun je stellen dat we al 75 miljoen vaccins hebben gered. We exporteren vooral koelkasten naar het mondiale zuiden. Maar door de oorlog in Oekraïne is ons product ook daar relevant geworden. Via een subsidieprogramma van de Nederlandse overheid leveren we zeshonderd koelkasten aan Oekraïense ziekenhuizen, die we op afstand kunnen monitoren. De eerste lading is onderweg.’ Meer dan alleen koud bier Ten Houten kwam het probleem op het spoor toen hij als innovatiemanager duurzaamheid bij Heineken werkte.‘Heineken koopt jaarlijks vele tienduizenden koelkasten in’, vertelt hij. ‘Een van mijn taken was om het energieverbruik in tien jaar tijd te halveren. Tot iemand van Heineken Nigeria bij me aanklopte. Allemaal leuk en aardig dat je onze koelkasten energiezuiniger maakt, zei hij. Alleen hebben wij maar vijf uur stroom per dag. We kunnen net zo goed kartonnen dozen neerzetten, want ze koelen toch niet. Kun je daar niets aan doen?'In zeven maanden bouwden Ten Houten en zijn team een eerste prototype. ‘From scratch’, lacht hij. ‘De bedoeling was om ‘m op de jaarlijkse innovatiebeurs van Heineken te presenteren. De dag voor de deadline was-ie klaar.’ Burger was als stagiair onderdeel van dat team en wordt de eerste medewerker van Coolfinity. ‘Ik ben net als Maarten opgeleid tot industrieel ontwerper’, vertelt hij. ‘Maar mijn studie was vrij commercieel ingesteld en ik wilde niet de zoveelste föhn of stofzuiger ontwerpen.’Het was Ten Houten al snel duidelijk dat hij iets had gebouwd dat potentieel veel meer goeds kon doen dan alleen bier koud houden. ‘Want laten we wel wezen, er zijn grotere problemen op de wereld’, zegt hij. ‘Heineken heeft een eigen stichting, de Heineken Africa Foundation, die zich bezighoudt met het verbeteren van de zorg in de sub-Sahara. Een van de grootste problemen die ze daar hebben, is het gekoeld houden van medicijnen. Insuline, oxytocine, bepaalde soorten penicillines. Na de presentatie kwamen ze naar me toe om te vragen of ik de koelkast kon doorontwikkelen voor medisch gebruik. Nou, dat vond ik een stuk substantiëler.’[caption id="attachment_170946" align="alignnone" width="900"] Het was Maarten ten Houten (links) al snel duidelijk dat hij iets had gebouwd dat veel meer kon dan alleen bier koud houden. Foto: Coolfinity[/caption] Heineken als eerste klant De schok was dan ook groot toen Heineken het project in 2015 wegbezuinigde. ‘Woede, teleurstelling, verdriet – het kwam allemaal voorbij’, zegt Ten Houten. ‘Mijn vrouw zei: waarom ga je er niet zelf mee verder? Het laatste wat ik wil, is dat jij straks terugkijkt op je leven en spijt hebt dat die koelkast er nooit gekomen is.’In 2017 start Ten Houten Coolfinity als spin-out van de bierbrouwer. Heineken wordt de eerste klant. ‘Dat ze niet meer in het project wilden investeren, betekent niet dat ze de waarde er niet van inzagen’, blikt Ten Houten terug. ‘Maar ze hebben geen exclusiviteit bedongen en we hebben de technologie niet hoeven afkopen. Dat vind ik grootmoedig, zeker voor een commerciële partij. Het enige wat ik heb hoeven doen, is een clausule tekenen met de toezegging dat onze koelkasten het imago van Heineken niet schaden.’Met de samenwerking met de Duitse koelkastfabrikant Liebherr wordt vanaf 2019 de focus van de drank- en horecasector naar de medische industrie verlegd. Ten Houten: ‘Onze eerste producent was alleen actief in food en beverage. We wisten dat we voor medische koelkasten een specialist nodig hadden.’ Burger vult aan: ‘Liebherr is vooral actief op de westerse markt. Ze hebben er een heel nieuw afzetgebied bij gekregen.’Soms gaat dat om landen waar ze zelf nog nooit van gehoord hebben. ‘Via Unicef hebben we een koelkast geleverd aan een partij in Nauru, de kleinste eilandstaat ter wereld’, vertelt Burger. ‘Dat moesten we wel even opzoeken op de kaart.’ Getroffen door corona Coolfinity werkt sinds 2022 samen met de non-profitorganisatie. ‘Sinds 2 februari 2022, om precies te zijn’, lacht Ten Houten. ‘Die datum vergeet ik nooit meer. Unicef plaatste meteen een order voor tweehonderdvijftig koelkasten, onze grootste bestelling ooit.’ Het was meer dan welkom na de zware coronajaren. ‘We zijn erdoorheen gekomen dankzij de NOW en een corona-overbruggingsregeling. En omdat het team klein en wendbaar is. We doen alles met vijf mensen, nog steeds.’Coolfinity werd op meerdere manieren getroffen, blikt hij terug. Om te beginnen ging de horeca op slot, waarmee de vraag naar hun product volledig inzakte.Voordeel was dat de pivot naar de medische industrie zo noodgedwongen werd versneld. ‘Maar dan nog zaten we met het probleem dat we niet naar klanten konden reizen én onze productielocatie, de fabriek van Liebherr in Maleisië, in lockdown was. Toen de productie eindelijk weer op gang kwam, bleken cruciale componenten niet leverbaar. Unicef heeft wel wat langer op die koelkasten moeten wachten.’Wilde Unicef dat eigenlijk wel? ‘Wereldwijd zijn er slechts zeven partijen die WHO-gecertificeerde koelkasten leveren’, zegt Ten Houten. ‘Wij zijn er een van. En we hebben het belangrijke voordeel dat onze koelkasten als enige een glazen deur hebben. Een erfenis uit onze horecatijd.’ Koelkasten als batterij Kasten om drankjes koud te houden levert de startup ook nog steeds, maar inmiddels is 85 procent van de omzet afkomstig uit medische orders. Coolfinity verwacht 2025 met een omzet van 1,8 miljoen euro én zwarte cijfers af te sluiten. Het is een flinke sprong ten opzichte van de 600.000 euro omzet in 2024. ‘Dat was een moeilijk jaar’, zegt Ten Houten. ‘Tijdens covid zijn reguliere vaccinatieprogramma’s afgeschaald en dat heeft een lange schaduw vooruitgeworpen.’Over vijf jaar wil de startup doorgroeien naar een omzet van 10 miljoen of meer en actief zijn in alle 100+ landen waar de stroomvoorziening schommelt. Europa zou zomaar een van die markten kunnen worden, denkt Ten Houten. ‘We hebben in Nederland allemaal de brief op de mat gekregen: je moet een noodpakket in huis hebben, je moet 72 uur zonder stroom kunnen. Bij stroomuitval kunnen de systemen van de politie, brandweer en ambulance maximaal een paar uur operationeel blijven, op noodstroom. Onze koelkasten komen dan goed van pas voor het overeind houden van de medische infrastructuur.’Tot voor kort was het ondenkbaar, maar ook in Europa is energiezekerheid straks geen gegeven meer, waarschuwt de ondernemer. ‘Het zou zomaar kunnen dat er over een paar jaar Coolfinity-koelkasten in Europese keukens staan. Dat heeft niet alleen te maken met weerbaarheid: het mooie van onze koelkasten is ook dat ze energie kunnen opslaan en vrijgeven, en daarmee het stroomnet ontlasten. In feite fungeren ze ook als een soort batterij.’ Lees ook:Netcongestie oplossen door energie slimmer te gebruiken: technisch kan het, maar het beleid loopt achter Financiering ophalen als foodscaleup is niet makkelijk: deze lessen helpen Rapport Peter Wennink kiest voor investeren, niet voor klimaatbewust selecteren