De zomer van 2025 is er eentje van records, alleen niet van het soort waar je blij van wordt. Door zomerse bosbranden in onder meer Spanje, Portugal en Frankrijk is er sinds de start van het jaar tot 19 augustus in Europa al gebied van bijna 1 miljoen hectare geraakt door natuurbranden. De vraag wat er te doen valt tegen bosbranden, is daardoor actueler dan ooit.
Uit gegevens van het European Forest Fires Management System blijkt dat er dit jaar in de periode tot en met 19 augustus in totaal 967.026 hectare is geraakt door bosbranden in de Europese Unie. Hiermee is 2025 een opvallende uitschieter: gemiddeld werd er in de afgelopen decennia in de periode tot en met augustus een areaal van 224.011 hectare geraakt door bosbranden.
Sinds begin dit jaar zijn er in de EU al 1.784 bosbranden gesignaleerd, die naar schatting een CO2-uitstoot van ruim 38 miljoen ton hebben veroorzaakt. Dat is grofweg een derde van de jaarlijkse uitstoot van Nederland.
Bosbranden beperken: geef het vuur minder brandstof
Op basis van de Europese cijfers van 2025 kun je overigens niet concluderen dat er een steeds groter gebied door bosbranden wordt getroffen. Op wereldschaal is de afgelopen twintig jaar juist sprake van een afvlakking van de omvang van het door bosbranden getroffen gebied, blijkt uit een recente analyse van drie Amerikaanse onderzoekers. Daar staat tegenover dat de intensiteit van branden is toegenomen, met vaker extreme bosbranden die lastig te blussen zijn.
Bij bosbranden zijn drie elementen van belang: warme temperaturen, zuurstof en brandstof in de vorm van biologisch materiaal zoals hout. Alleen op de aanwezigheid van brandstof kan de mens direct invloed uitoefenen, want niet elke soort hout brandt even makkelijk.
Voor Spanje geldt bijvoorbeeld dat er op het platteland gebieden zijn die vroeger werden gecultiveerd voor de landbouw, maar die inmiddels zijn verlaten, zodat er geen specifiek beheer is van het soort vegetatie. Dat vergroot het risico op de groei van gewassen die makkelijk branden.
Daarom wordt er nu gekeken hoe dergelijke gebieden onderdeel kunnen worden van een biodiverse, circulaire economie met actief bosbeheer, zo meldt Phys.org. Dan kan er ook gelet worden op een vorm van natuurbeheer die de risico’s van uitdijende bosbranden beperkt.
Biodiversiteit: grotere rol voor loofhout en anders omgaan met naaldbomen
Ook volgens Nederlandse experts ligt hier de sleutel. Eerder deze maand gaf de Wageningse hoogleraar Guido van der Werf tegenover de Volkskrant aan dat beter landschapsbeheer cruciaal is.
Bekend is bijvoorbeeld dat naaldbossen die veel voor de houtproductie worden benut, makkelijker branden. ‘Wissel naaldbomen af met loofbomen en een brand kan zich minder snel uitbreiden’, aldus Van der Werf.
Dit hoeft volgens sommige experts overigens niet te betekenen dat je in een gebied als de Veluwe moet gaan streven naar zo min mogelijk naaldbos. Boskenner Gerrit Jan Spek zegt tegen Trouw dat er ook andere manieren zijn om het brandgevaar van naaldhout te beperken: ‘Door naaldbomen tot brandstof te verklaren, maken ze er een simplistisch verhaal van. Die bomen kun je gerust laten staan als je er klimop tegenop laat groeien. Klimop is een plant die van nature voorkomt in Nederland en die heel waardevol is voor insecten. Dan is het brandgevaar bezworen met behoud van bomen.’
Kortom, slimmer omgaan met de biodiversiteit van bossen als onderdeel van het landschapsbeheer van rurale gebieden, kan bijdragen aan het verminderen van de ernst van bosbranden.
Lees ook:
- Deze innovaties kunnen helpen bij het bestrijden en voorkomen van bosbranden
- Changemaker Melvin Sieben (Mejor Technologies) detecteert bosbranden in vroeg stadium: ‘We willen overal bijdragen aan een gezonde planeet’
- ‘Red het oerwoud’ is effectiever dan ‘stop met palmolie’, zien ze bij The Flower Farm
