‘Mensen realiseren zich pas dat ze in actie moeten komen, als ze direct met gevaren worden geconfronteerd. Dat is een eeuwenoud principe. Er is een mooi spreekwoord voor: als het kalf verdronken is, dempt men de put.’
Gerrit Hiemstra is dan ook niet verbaasd over de resultaten van een onderzoek in opdracht van Nationale-Nederlanden. Daaruit blijkt dat zeven op de tien huiseigenaren denkt dat hun eigen huis geen risico loopt op klimaatschade. Mensen maken zich weliswaar zorgen om het klimaat, maar bereiden zich weinig voor op de gevolgen ervan.
Dat terwijl die gevolgen wel degelijk zullen komen – en er deels nu al zijn. ‘We zien elke zomer berichten over bosbranden, en overstromingen door zware buien’, somt Hiemstra op. ‘Dan denken we: goh, wat erg voor die mensen. We realiseren ons niet dat we ook zelf aan de beurt hadden kunnen zijn.’
Huiseigenaren over de stelling: ‘Ik maak me zorgen over de gevolgen van klimaatverandering op mijn woning.’ | Credits: Onderzoek Markteffect en Nationale-Nederlanden (2025)
Risico’s klimaatverandering voor woningen
Als het om woningen gaat, heeft klimaatverandering verschillende gevolgen. Hevige regenval kan er bijvoorbeeld voor zorgen dat water naar binnen loopt of dat water uit het riool omhoog komt. Hiemstra: ‘Als je ooit hebt meegemaakt dat rioolwater door de wc je huis in komt, piep je wel anders.’
Langdurige droogte zorgt er juist voor dat de grondwaterstand zakt. Dat is een gevaar voor houten funderingen, die kunnen gaan rotten en daarmee voor verzakking zorgen. In Nederland zijn er naar schatting zo’n 750.000 woningen met een houten fundering.
Klimaatadaptatie in de bouw
Klimaatadaptatie is daarom hard nodig. Dat kan gaan om bijvoorbeeld zonwering tegen de hitte, of vergroening tegen overstromingen. Financieel dienstverlener Nationale-Nederlanden vraagt er aandacht voor met de publicatie Jouw woning in een veranderend klimaat.
Dat de financiële dienstverlener Hiemstra in de arm neemt om het publiek bewust te maken van klimaatadaptatie in de bouw, is niet zo gek. De voormalige NOS-weerpresentator besteedt nu een groot deel van zijn tijd aan praten en schrijven over klimaatverandering.
Bovendien bouwde hij zijn eigen duurzame huis. Dat bestaat uit een houten skelet en muren van kalkhennep. ‘Cement stoot wereldwijd 6 procent van de broeikasgassen uit. Stel je eens voor wat voor winst we kunnen maken als we overgaan op natuurlijke materialen.’
Hiemstra’s huis staat ook 80 centimeter hoger dan normaal. Als er flinke regenbuien vallen door klimaatverandering, houdt de meteoroloog droge voeten.
Huiseigenaren over maatregelen om hun woning te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. | Credits: Onderzoek Markteffect en Nationale-Nederlanden (2025)
Maatregelen in en rond de woning om de gevolgen van klimaatverandering op te vangen. | Credits: Onderzoek Markteffect en Nationale-Nederlanden (2025)
Geen keuze is ook een keuze
Hiemstra is daarbij mede-oprichter van Oarshûs, een Fries bedrijf dat duurzaam bouwen toegankelijk wil maken. Hij ziet biobased bouwen als één van de zeven noodzakelijke aanpassingen om binnen de houdbare grenzen van de planeet te blijven. Andere acties waar hij voor pleit zijn energiebesparing, van het gas af, benzineauto’s vervangen voor elektrische of de fiets, stoppen met vliegen, vegetarisch eten en minder nieuwe spullen kopen.
Dat roept de vraag op hoe we al die acties aantrekkelijk maken. Maar daar wil Hiemstra niets van weten. ‘Waarom moet alles steeds maar aantrekkelijk zijn? Het gaat om noodzakelijke veranderingen. We denken dat we niet kiezen als we klimaatbeleid uitstellen. Maar in feite kiezen we daarmee voor meer klimaatverandering. We vergeten dat op de oude manier doorgaan ook consequenties heeft.’
Verantwoordelijkheid voor hoge inkomens
En dus moeten we veranderen. Wat we eten, hoe we reizen, hoe we wonen. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt grotendeels bij mensen met hoge inkomens, vindt Hiemstra. ‘Zij hebben verreweg de hoogste emissie van broeikasgassen. Vijf keer, misschien zelfs nog meer dan mensen met een lager inkomen. Tegelijkertijd hebben zij de financiële middelen om het anders te doen.’
Op LinkedIn deelt Hiemstra een veelbetekenende grafiek: de rijkste 0,1 procent van de wereldbevolking stoot per dag meer uit dan de armste 50 procent in een heel jaar.
De meteoroloog ziet ook een rol weggelegd voor de overheid. Die heeft de macht om de duurzaamheidstransitie te versnellen, denkt hij. ‘We hebben het vaak over daadkracht, maar in feite gebeurt er te weinig. Dat kan zo niet langer. Alles wat we nu nalaten, krijgen we in de toekomst maximaal om onze oren. Daar ben ik 100 procent van overtuigd.’
