Redactie Change Inc. 27 november 2025, 23:18

Dit zijn de Changemakers van het Jaar 2025: Boele de Jong (Vivera) en Sander van Lopik (RoffaReefs)

Tijdens een feestelijke uitreiking bij Change Inc. is financieel directeur Boele de Jong van Vivera donderdag verkozen tot Changemaker van het jaar 2025. De publieksprijs ging naar Sander van Lopik van RoffaReefs.

boele de jong vivera Boele de Jong, financieel directeur van Vivera. | Credits: Tristan Fopma

‘Elke grote verandering begint met een simpele stap.’ Tijdens zijn pitch voor de vakjury van de Award voor Changemaker van het Jaar vertelt financieel directeur Boele de Jong donderdag gepassioneerd over zijn geloof in de missie van vlees- en visvervanger Vivera.

De Jong ziet de bundeling van krachten met het merk De Vegetarische Slager, die begin dit jaar tot stand kwam, als een kans om met twee merken samen de markt voor plantaardige eiwitten verder uit te bouwen. ‘Plantaardig, positief, partnerschap’ noemt hij dat met een knipoog naar de slogan  ‘people, planet, prosperity’.

Als leider onderscheidt de cfo van Vivera zich door verder te kijken dan de financiële resultaten. Hij draagt maatschappelijke waarden actief uit binnen en buiten de organisatie, zo licht Werner Schouten toe namens de vakjury bij de toekenning de Award voor Changemaker van het Jaar aan De Jong.

‘Dit voelt als een erkenning voor de vele hardwerkende collega’s bij Vivera en De Vegetarische Slager’, zegt De Jong bij het in ontvangst nemen van de award.

Op de feestelijke bijeenkomst in Bar Bistro Bureau te Amsterdam zijn er ook gloedvolle pitches en eervolle vermeldingen voor finalisten Marissa de Boer van de producent van gerecycled fosfaat SusPhos, en Chantal van Schaik van Holland Houtland.

Wie zijn Changemakers?

Changemakers zijn visionaire mensen die risico’s durven nemen om de duurzame transitie te versnellen. Een Changemaker toont leiderschap en staat open voor tegengeluid. Elke week portretteert Change Inc. een nieuwe voorloper in de rubriek Changemakers.

Tijdens het Changemaker Impact Dinner in B. Amsterdam besloot een vakjury wie zich Changemaker van het Jaar 2025 mag noemen. De jury bestond uit Werner Schouten (directeur Impact Economy Foundation), Nancy Kabalt (partner Windkracht 5), de winnaar van 2024 Jacqueline van den Ende (ceo Carbon Equity) en chef redactie Teun Schröder van Change Inc.

Er was ook een publieksprijs voor de Changemaker die in een online verkiezing de meeste stemmen wist te verzamelen.

Winnaar publieksprijs: Sander van Lopik (RoffaReefs)

Sander van Lopik van RoffaRees (rechts) en chef redactie Teun Schröder van Change Inc. Foto: Tristan Fopma.

​Sander van Lopik, manager bij RoffaReefs, sleepte de publieksprijs in de wacht. Het initiatief van Diergaarde Blijdorp zet zich in voor het herstel van koraalriffen. Dat doet RoffaReefs door innovatieve kweeksystemen te bouwen voor tropische vissen, die het ecosysteem onderhouden. ‘Het is heel leuk om waardering te krijgen voor iets dat vier jaar geleden nog een idee was, terwijl we nu stappen kunnen zetten om riffen een stukje beter te maken’, zegt Van Lopik bij het in ontvangst nemen van de publieksprijs.

Belangrijk, want het verdwijnen van koraalriffen heeft veel nadelige gevolgen. ‘Koraalrif slaat CO2 op, 25 procent van het zeeleven plant zich er voort en riffen dienen als kustbescherming tegen vernietigende golven. Je kunt je dus voorstellen wat er gebeurt als dat allemaal verdwijnt’, legde Van Lopik eerder uit.

In de buurt van Bonaire test RoffaReefs zijn opstellingen in het wild. Daar werken ze ook nauw samen met lokale vissers om kennis te delen en gezamenlijk bij te dragen aan natuurbehoud. Van Lopik: ‘Ik probeer van RoffaReefs een maatschappelijke beweging te maken. In een tijd van tegenstellingen tussen mensen vind ik dat een heel mooi idee. Het maakt niet uit of je op GroenLinks of de PVV hebt gestemd; als je van dieren houdt, vind je het een gek verhaal dat er koraalrif verdwijnt.’

Lees hier de Changemaker-interviews:

Zo groot is de investeringskloof bij 8 cruciale technologieën voor de energietransitie (en dat biedt ook kansen)

De snelle groei van energie uit zon en wind krijgt veel aandacht, maar voor een geslaagde energietransitie zijn meer technologieën van belang. Het gaat onder meer om warmtepompen en elektrische auto's, maar ook om de uitbreiding van stroomnetten en verbeteringen op het vlak van energie-efficiëntie. De mondiale investeringen moeten op al deze gebieden nog fors omhoog.In een recent gepubliceerd rapport benoemt koepelorganisatie voor hernieuwbare energie IRENA hoe het ervoor staat met acht sleuteltechnologieën voor de wereldwijde energietransitie. Daarbij hebben de onderzoekers ook aangegeven hoe groot de investeringskloof is per technologie, willen we nog in de buurt komen van scenario's om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius.De onderstaande grafiek geeft weer wat het mondiale investeringsniveau was per technologie in 2024 en wat er tussen 2025 en 2030 jaarlijks nodig is voor een 1,5 graden-scenario. Het gaat om energie-efficiëntie, hernieuwbare stroom (zon, wind, waterkracht, bio-energie en geothermie), stroomnetten, warmtepompen, batterij-opslag, laadinfrastructuur voor elektrisch rijden, groene waterstof en het afvangen en opslaan van CO₂ (CCS).[caption id="attachment_169566" align="aligncenter" width="900"] Investeringskloof per technologie voor de energietransitie. | Credits: IRENA[/caption]Te zien is dat de omvang van het huidige investeringsniveau per technologie sterk verschilt, net als het benodigde opschalingsniveau.De grootste opgave ligt opvallend genoeg bij energie-efficiëntie. Daar werd afgelopen jaar 348 miljard dollar (ruim 300 miljard euro) in gestoken, maar dat moet de komende jaren eigenlijk 7,5 keer zoveel zijn: jaarlijks ruim 2.600 miljard dollar. Het gaat dan om verbetering van het energieverbruik in de industrie, de gebouwde omgeving en het transport.De groeiende behoefte aan nieuwe huizen, gebouwen en infrastructuur zorgt voor extra vraag naar materialen met een hoge CO2-voetafdruk, zoals staal en cement. Daarnaast stijgt de stroomvraag voor toepassingen als airconditioning en neemt de vraag van AI-datacenters fors toe. Hiervoor is het niet genoeg dat er meer hernieuwbare stroom komt, maar is ook van belang dat de groei van de energievraag wordt beperkt door verbeterde efficiëntie van productieprocessen en een zuiniger energieverbruik van producten. Forse investeringen in zonnestroom voor hernieuwbare energie Wat betreft het opwekken van duurzame stroom en warmte hanteert IRENA twee cijfers over 2024. Het investeringsbedrag is 624 miljard dollar als je uitgaat van capaciteit die al wordt gebouwd, en een wat hoger bedrag van 773 miljard dollar (ruim 667,5 miljard euro) op basis van projecten waarvoor een zogenoemde final investment decision (FID) is genomen. De geschatte investeringskloof voor een scenario van 1,5 graden opwarming is in dat laatste geval ongeveer factor twee.In de tabel hieronder is de investeringskloof per technologie voor het opwekken van duurzame stroom en/of warmte uitgesplitst.[caption id="attachment_169571" align="aligncenter" width="900"] Investeringskloof voor groene stroom per technologie. Bron: IRENA.[/caption]Te zien is dat alleen zonne-energie qua investeringen vrijwel op koers ligt. Bij wind op land is de investeringskloof met een factor drie ook relatief klein.De investeringen in wind op zee moeten nog wel fors omhoog (factor acht). Dat geldt helemaal voor technologieën die nog in de kinderschoenen staan, zoals zonne-energie voor het genereren van warmte. Stroomnetten en batterij-opslag moeten flink opschalen De komst van grote hoeveelheden groene stroom met een schommelend aanbod vereist forse aanpassingen van stroomnetten, plus de inzet van batterij-opslag om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.De mondiale investeringen in stroomnetten groeiden in 2024 met 14 procent naar 359 miljard dollar (310 miljard euro). Volgens de prognoses van IRENA moet het investeringsniveau eigenlijk nog bijna twee zo hoog liggen op ruim 670 miljard dollar per jaar. Die investeringen zijn hard nodig, omdat problemen met netcongestie zorgen voor wachtrijen bij het aansluiten van nieuwe wind- en zonneparken op het net.De grootste beperking ligt volgens IRENA bij de budgetrestricties van overheden die miljarden moeten vrijmaken voor investeringen in het stroomnet. Dit kan ertoe leiden dat de rol van de private sector bij het financieren van uitbreidingen van het stroomnet in sommige landen groter wordt.Batterijopslag was qua investeringen met een bedrag van 54 miljard dollar (ruim 46,5 miljard euro) in 2024 nog een relatief kleine sector, maar wel eentje die hard groeit. Jaarlijkse investeringen moeten op korte termijn nog met een factor drie omhoog, berekenden de onderzoekers van IRENA. Onder meer door verbeterde materiaalefficiëntie en het opschalen van de productie is sprake van een sterke kostendaling van batterijtechnologie. Dat is een belangrijke aanjager van nieuwe investeringen. Uitbreiding laadinfrastructuur en warmtepompen Naast het opschalen van het aanbod van hernieuwbare energie en de bijbehorende infrastructuur voor stroom is ook de vraagkant van groot belang. Dan gaat het onder meer om elektrisch rijden en de inzet van warmtepompen in de gebouwde omgeving.Voor de groei van het aantal elektrische voertuigen is de beschikbaarheid van een adequate laadinfrastructuur een onmisbare randvoorwaarde. In 2024 werd er wereldwijd 39 miljard dollar (ruim 33,5 miljard euro) in laadinfrastructuur geïnvesteerd, waarvan driekwart bestemd was voor publieke laadpunten. Dat investeringsniveau moet eigenlijk bijna drie keer zo hoog liggen, stellen de onderzoekers van IRENA.Voor de uitbreiding van warmtepompen in de gebouwde omgeving is de uitdaging nog wat groter. In 2024 lag het wereldwijde investeringsniveau voor warmtepompen op 77 miljard dollar (66,5 miljard euro), maar dat zou eigenlijk ruim vier keer zo hoog moeten liggen. Investeringskloof voor groene energietechnologie biedt ook kans Het rapport van IRENA laat aan de ene kant zien dat de benodigde uitbreiding van investeringen in groene technologie voor de energietransitie honderden miljarden dollars aan additionele financiering vereist. Voor de korte termijn gaat het om zo veel geld dat het niet heel waarschijnlijk is dat scenario's om de temperatuurstijging op aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius worden gehaald.Aan de andere kant is er ook een positieve boodschap: er ligt een enorm potentieel voor de financiële wereld om investeringen in groene technologie te versnellen. Lees ook:4 dingen die zijn beslist tijdens COP30 (en de 3 hete hangijzers die overblijven) Hernieuwbare energie groeit keihard, maar de energietransitie moet nog sneller om riskante opwarming te voorkomen Groei van zonne-energie stagneert, terwijl Nederlandse batterijmarkt dit jaar explodeert