De aankoop geeft boeren die volgend jaar vezelgewassen voor biobased bouwen willen gaan telen een financiële garantie. ‘De regeling is bedoeld om de teelt van gevelgewassen te stimuleren. Door deze carbon credits nu op voorhand op te kopen proberen we de markt te ontwikkelen. Over twee tot zes jaar gaan we die carbon credits weer verkopen. Op die manier nemen wij het marktrisico’, stelde investment manager Sonja van der Eijk van het Nationaal Groenfonds tijdens het jaarlijkse congres van WeGrow, het platform voor biobased bouwen. Het fonds koopt de koolstofcertificaten namens het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN), dat er 2,5 miljoen euro voor beschikbaar stelt. Eind november wordt de nieuwe aanbesteding geopend, al benadrukte Van der Eijk dat dit nog onder voorbehoud is van ministeriële goedkeuring.
Eerste pilot een succes
Het idee is simpel. Een boom, maar ook vezelgewassen zoals hennep, olifantsgras, vlas of stro, slaan tijdens de groei CO2 op. Als je die als bouwmateriaal gebruikt in een huis of ander gebouw, dan wordt die CO2 decennialang opgeslagen en vastgehouden. Daarmee verdwijnt CO2 uit de atmosfeer en wordt de opwarming van de aarde afgeremd.
Overal ter wereld worden carbon credits voor CO2-reductie en -opslag verkocht, die bedrijven kunnen doorverkopen of verhandelen. Bijvoorbeeld via het Europese handelssysteem ETS. Eén certificaat staat voor één ton gereduceerde CO2-uitstoot. Voor de bouw en voor boeren die natuurlijke grondstoffen verbouwen is het fenomeen nieuw, al begon Ballast Nedam er al in 2023 een experiment mee.
In de bouw heten ze officieel construction stored carbon credits. Eind 2024 startte het Nationaal Groenfonds de eerste aanbesteding voor dit soort certificaten binnen de Pilot Stimulering Vezelteelten, kort daarna gevolgd door een tweede inschrijfronde. Uit een evaluatie die het ministerie van LVVN daarna liet doen bleek dat met deze methode de aanplanting van vezelgewassen wordt gestimuleerd.
In totaal schreven zich 82 bedrijven en telers in, die samen 1,2 miljoen euro aan koolstofcertificaten kregen uitgekeerd. Hiervoor verbouwden ze ruim 1.100 hectare aan natuurlijke grondstoffen voor de bouw. Op twee derde van de akkers werd hennep verbouwd, op de rest stro, olifantsgras, wilgen, mammoetgras, bamboe en Paulownia-bomen.
Bouw verbruikt 60 procent van grondstoffen
De bouwsector stoot 40 procent van alle CO2-uitstoot op aarde uit, met name door het gebruik van cement. Ook verbruikt de sector inmiddels 60 procent van alle grondstoffen. Bouwen met natuurlijke grondstoffen kan die CO2-uitstoot fors verlagen en het grondstoffengebruik terugdringen. Volgens de Nationale Aanpak Biobased Bouwen moet in 2030 30 procent van alle nieuwbouwwoningen met minimaal 30 procent aan biobased bouwmaterialen zijn gebouwd.
Ook verwerkers bouwmateriaal kunnen meedoen
De pilotfase voor het kopen van koolstofcertificaten is volgens Van der Eijck nu voorbij. Dit jaar kunnen niet alleen telers zich aanmelden, maar ook bedrijven en fabrieken die hun vezelgewassen verwerken tot bouwmateriaal. Per koolstofcertificaat kunnen zij tussen de 95 en 110 euro krijgen. De goedkoopste aanbieder wint de aanbesteding.
Bij de telers gaat het om gewassen die ze in 2026 gaan verbouwen. De verwerkers kunnen certificaten verkopen voor bouwmaterialen die ze nog niet hebben geproduceerd en waarvoor ze nog geen machines hebben. Zij moeten een bedrijfs- en een financieringsplan indienen, op basis waarvan het fonds beslist. Volgens onderzoek van de Nationale Aanpak Biobased Bouwen (NABB) telt Nederland binnen vier jaar negen fabrieken waar vezelgewassen worden verwerkt tot bouwmaterialen.
De aanbesteding opent in november en sluit in januari, waarna de boeren eind die maand horen hoeveel certificaten ze mogen verkopen. Daarna willen ministerie en Groenfonds hier nog drie jaar mee doorgaan. ‘We kopen nu de credits voor gewassen die in 2026 in de grond gaan’, zegt Van der Eijk. ‘Het is de bedoeling dat we dit nog drie jaar herhalen. Daarna bekijkt het ministerie waar marktstimulering het hardst nodig is.’
