Invest-NL werkt met vijf thema’s, waarvan er drie te maken hebben met ‘planet’, één met ‘people’ en één met ‘prosperity’. Waar is die verdeling op gebaseerd?
‘Toen Invest-NL ruim vijf jaar geleden begon, lag de focus heel duidelijk op de toegang tot kapitaal voor transitievraagstukken die te maken hebben met klimaatdoelstellingen, circulariteit en ecologie. Daar komt de nadruk op oplossingen voor een CO2-neutrale en circulaire economie, biodiversiteit en water vandaan – zaken die met ‘planet’ te maken hebben. Wat betreft ‘prosperity’ richten we ons vooral op technologische innovaties die de werkgelegenheid en de economische groei ondersteunen.
Recenter zijn we ook breder gaan kijken naar sociale impact, waarbij de vraag was waar je als publiek gefinancierde investeerder de grootste bijdrage kunt leveren. Vanaf het begin hebben we wel bewust gekozen voor life science & health, omdat het betaalbaar houden van de zorg een groot maatschappelijk vraagstuk is. We verkennen momenteel welke rol Invest-NL nog kan spelen in andere sociale thema’s.’
Inmiddels heeft Invest-NL voor ruim 1,3 miljard euro aan investeringen gedaan. Hoe is dat verdeeld over de verschillende thema’s?
‘De investeringen in energie en CO2-neutraliteit, biobased en circulaire oplossingen en deep tech zijn qua omvang ongeveer even groot in de portefeuille. Lifescience & health is wat kleiner, maar dat heeft ook te maken met de beschikbaarheid van bedrijven die passen bij onze investeringscriteria.
In de praktijk draait het ook om de investeringsmogelijkheden die zich op een bepaald moment voordoen en waar we op willen inspelen. Daarom is er geen heel strikt beleid voor het aandeel van verschillende thema’s.’
Afgelopen jaar werden 53 van de 457 financieringsaanvragen bij Invest-NL goedgekeurd: iets meer dan 10 procent. Waarom wordt bijna 90 procent afgewezen?
‘De pijplijn van aanvragen en wat er uiteindelijk gefinancierd wordt door Invest-NL is heel vergelijkbaar met wat er bij venture capital-investeerders in de private sector gebeurt. Er zijn om te beginnen flink wat aanvragen die qua focus niet passen bij de thema’s waar Invest-NL zich op richt. Of ze passen wel qua thema, maar de investeringscasus is niet sterk genoeg.
Het idee is dat we bedrijven financieren die levensvatbaar zijn en een duidelijk groeipotentieel hebben. Invest-NL is geen subsidieloket. Soms is het overigens ook een technische kwestie, bijvoorbeeld als er een financiering van onder de 1 miljoen euro wordt aangevraagd. Voor zo’n laag bedrag moet een bedrijf niet bij ons zijn.
We zien wel dat het aantal aanvragen dat in principe past bij Invest-NL, steeds groter wordt. In het begin was het misschien niet voor iedereen even helder waar we precies voor zijn, maar dat is steeds minder het geval.’
Op welk moment komt jouw team in beeld bij het beoordelen van financieringsaanvragen?
‘Het uiteindelijke besluit over financieringsaanvragen wordt genomen door de investeringscommissie. Mijn team levert voor de kansrijke aanvragen onafhankelijke adviezen op het gebied van ESG [Environmental, Social, Governance, red.]. Het belangrijkste daarbij is de impactanalyse: waar maakt de oplossing die een bedrijf biedt het verschil?
De positieve impact moet vooraf heel duidelijk zijn. In een latere fase kun je als investeerder nog wel invloed uitoefenen op verbetering van de organisatie en het optimaliseren van processen bij een onderneming, maar het fundamentele plaatje moet vanaf het begin kloppen.’
Bij grotere deelnemingen van Invest-NL gebruiken jullie de Ecovadis-score voor de ESG-beoordeling. Die lag afgelopen jaar gemiddeld op 61,3 punten op een schaal van 100. Ben je daar tevreden over?
‘We hanteren geen specifieke doelstelling voor die score, maar gebruiken de analyse van Ecovadis vooral als verbetertool voor de duurzame bedrijfsvoering van onze deelnemingen. Je kunt daarmee ook zien of de ESG-inspanningen in lijn liggen met wat je zou verwachten in de fase waarin een bedrijf in onze portefeuille zit. Belangrijk is vooral om te meten of er verbetering optreedt.
Vaak gaat het om bedrijven die nog net niet in de commerciële uitrolfase zitten. Deze tool helpt ze om bij het opschalen interne bedrijfsprocessen te verbeteren, net als de duurzaamheid van de keten waar ze actief zijn. Zakelijke klanten van bedrijven vinden de Ecovadis-scoren daarom vaak ook heel nuttig.’
De bedrijven in de portefeuille van Invest-NL hebben de potentie om in 2030 liefst 21 miljoen ton CO2-equivalent aan emissies van broeikasgassen te besparen. Hoe waarschijnlijk acht je dat?
‘We rekenen dat uit voor onze directe investeringen en letten daarbij op twee dingen: hoe groot is het verschil tussen de impact die een deelneming kan maken vergeleken met een referentiesituatie waarin er geen verandering is en hoe haalbaar is dat?
Op basis van vergelijkingen met een referentiecasus kun je aantonen dat de bedrijven waarin we investeren heel duidelijk een verschil maken. Het gaat dan onder meer om de impact van oplossingen voor energie-opslag en biobased materialen. Bij elkaar telt dat lekker op.
Gaat dat ook allemaal lukken? Waarschijnlijk niet in alle gevallen, want we opereren op het vlak van durfkapitaal en daar zit onzekerheid in. We publiceren zo’n prognose in ons jaarverslag om de potentiële impact te laten zien. Daarmee valideren we waarom we op deze bedrijven hebben ingezet.
Binnen Invest-NL hebben we het dan over het verschil tussen curve benders en game changers, dus bedrijven die gradueel verschil maken en degenen die voor radicale verandering zorgen. De eerste groep kan vaak op korte termijn al zorgen voor CO2-reductie, terwijl game changers op de langere termijn een meer radicale impact hebben. Beide zijn uiteindelijk nodig.’
Bij de bedrijven waar Invest-NL direct in investeert, is 1 op de 10 ceo’s vrouw. Van de oprichters is 1 op de 20 vrouw. Hoe kijk je naar die toch vrij lage aantallen?
‘Dat is inderdaad heel laag. Je moet dan nagaan of het aan het aanbod ligt of dat er ook dingen spelen rond het selectieproces. Voor Invest-NL is toch vooral het domein waarin we opereren doorslaggevend. We stappen niet in bij de echte startups, maar bij bedrijven die al iets verder zijn. Wij hebben daarmee geen invloed op de financiering van founders in de zeer vroege fase, en ook niet in het achterblijven van kapitaal voor vrouwelijke oprichters in die fase.
Verder opereren veel van onze deelnemingen in de hardware-technologiehoek. We merken dat de spoeling daar dun is. Vanuit de technische universiteiten zijn er bijvoorbeeld relatief weinig vrouwen die een bedrijf starten. We zien het dus vooral als een probleem van het hele ecosysteem.
Invest-NL stuurt bij bedrijven die in de portefeuille zitten wel op diversiteit in het bestuur en bij de personeelswerving. Daar maken we bindende afspraken over. Als er een wisseling is van ceo kunnen we invloed uitoefenen, maar het gaat dus ook om een breder gebrek aan diversiteit bij startups.’
Je bent in 2021 gaan werken voor Invest-NL, na een periode van ruim twaalf jaar bij ESG-ratingbureau Sustainalytics. Waarom?
‘Toen ik begon bij Sustainalytics – het heette toen nog DSR – was dat een startup met minder dan tien werknemers. Het groeide uit tot een bedrijf met honderden mensen in dienst. In 2020 werd Sustainalytics volledig overgenomen door Morningstar. De missie was om de kapitaalmarkt te verduurzamen. Mijn verantwoordelijkheid was op een gegeven moment vooral om ervoor te zorgen dat ESG-data goed werden opgenomen in de systemen van institutionele beleggers.
Dat is belangrijk, maar het begon te knagen dat ik niet zelf betrokken was bij investeringsbeslissingen, en al helemaal niet bij de impact daarvan op de echte wereld. In mijn werk bij Invest-NL is dat juist superduidelijk en dat is heel inspirerend. Aangezien het gaat om deelnemingen in bedrijven die nog maar vrij kort bestaan, kun je relatief veel bijdragen.
Inmiddels is de portefeuille van Invest-NL ook groot genoeg om ondernemingen van elkaar te laten leren. Het wordt steeds makkelijker om bedrijven die met vergelijkbare vragen zitten met elkaar in contact te brengen.’
Zijn er nog bedrijven die je echt mist in de portefeuille van Invest-NL of waar je er meer van zou willen hebben?
‘Meer bedrijven met vrouwelijke founders en ceo’s en zou natuurlijk heel mooi zijn. En meer in het sociale domein rond oplossingen voor de zorg en ook daarbuiten.
Maar ook meer van wat we al doen. Ik geloof heel sterk dat je niet te veel moet wachten op wat je idealiter zou willen, maar ook gewoon stappen moet durven zetten. Als je steeds blijft wachten en twijfelt of iets wel gaat lukken, dan kom je uiteindelijk nergens. Het gaat er toch om dat je probeert te kijken hoe iets wel kan.’
Lees ook:
- Changemaker Marike Bonhof (Ymere): ‘Klimaatrisico’s zijn bij ons opgenomen als strategische risico’s’
- Changemaker Joost Hoffman (Moos): ‘We moeten niet vechten om de punt, maar de duurzame taart groter maken’
- Changemaker Corjan van den Berg (Revyve): ‘Als je het voedselsysteem efficiënter wilt maken, moet het dier eruit’
