Lag het vermogen van een serverkast in een groot datacenter vóór de AI-boom nog op 10 tot 15 kilowatt, nu is dat tussen de 40 en 60 kilowatt. Voor al dat stroomverbruik is op het Nederlandse elektriciteitsnet weinig ruimte. Er zijn immers al massale wachtrijen voor bedrijven die toegang willen tot het stroomnet.
Toch lijkt een groei van het aantal datacenters onvermijdelijk, met name door het hoge elektriciteitsverbruik van chips waarop AI-modellen draaien. Om het stroomnet toch zo min mogelijk te belasten, is het zaak dat die datacenters op de juiste plekken komen. Maar dat gebeurt nu niet.
Nieuwe datacenters zetten extra druk op stroomnet
Nieuwe datacenters komen vooral op plekken waar al veel andere datacenters zitten, blijkt uit onderzoek van Nu.nl. En dat komt deels door overheidsbeleid. Zo is landelijk besloten dat de allergrootste datacenters, zogenoemde hyperscalers, alleen nog in Noord-Groningen en de kop van Noord-Holland gebouwd mogen worden. Daar staan al hyperscalers van Microsoft en Google.
Op provinciaal niveau wordt soortgelijk beleid gevoerd. De provincie Noord-Holland wil bijvoorbeeld ook kleinere datacenters vooral bij bestaande clusters bouwen, schrijft ze in haar Datacenterstrategie. Overigens zegt Amsterdam, waar één van die clusters zich bevindt, dat het geen grote nieuwe datacenters meer toelaat. De stad kiest liever voor ‘woningen, groen, voorzieningen of bedrijven’.
Zulk landelijk en regionaal clusterbeleid vraagt volgens Stijn Grove, directeur van de Dutch Data Center Association, om een fijnmazige aanpak. ‘Er is meer slimmere en geïntegreerde planning nodig’, vindt hij.
Opmerkelijk
Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. de meest bijzondere vondsten.
Datacenters hebben weinig maatschappelijke waarde
Onderzoeksbureau CE Delft analyseerde recent de energiesysteemontwikkelingen per provincie, in opdracht van stichting De Natuur en Milieufederaties. Het rapport laat zien dat nu alleen in delen van Groningen, Friesland, Drenthe en Zuid-Holland nog plaats is voor nieuwe of grotere aansluitingen op het stroomnet. In andere provincies zullen de problemen met netcongestie in de meeste gevallen pas eind jaren ’20 of in de jaren ’30 zijn opgelost.
Dat er ruimte op het stroomnet is, betekent overigens nog niet direct dat die ruimte naar datacenters moet gaan. In een situatie van structurele schaarste moet het beleid meer gericht zijn op een hoge toegevoegde waarde per gebruikte eenheid energie, schrijft CE Delft. Bij datacenters is de bijdrage aan bbp en werkgelegenheid afgezet tegen het elektriciteitsverbruik juist erg laag.
Wind op zee uitbreiden
Wat belangrijk is om te vermelden, is dat grote datacenters in veel gevallen direct zijn aangesloten op het hoogspanningsnet. Daarmee hebben ze volgens CE Delft geen impact op de regionale elektriciteitsnetten en zijn er relatief minder netuitbreidingen nodig.
Tegelijkertijd moet er natuurlijk wel voldoende energie beschikbaar zijn. Voor datacenters in Noord-Groningen en de kop van Noord-Holland wordt ervan uitgegaan dat die energie vooral uit wind op zee komt. Daarvoor zijn er belangrijke uitbreidingen aan het elektriciteitsnet op zee nodig.
