Kunstmatige intelligentie, weet Robert Keus, is een weinig transparante wereld. Niet alleen als het over privacy gaat, maar ook wat betreft duurzaamheid – of het gebrek daaraan. ‘Mensen proberen het energieverbruik van ChatGPT in te schatten. Dat kan gewoon niet. Daarvoor heb je echt toegang nodig tot de ruwe data van de chips.’
Keus is vastbesloten die wereld te veranderen. ‘Ik ben niet tegen AI, maar de gebruiker moet wel weten wat het werkelijk kost.’
‘De groenste AI-provider ter wereld’
In 2005 richtte Keus Brthrs Agency op. Voorheen vooral bouwer van websites en apps, maar inmiddels kloppen de meeste klanten aan voor AI-oplossingen op maat. Toch bleek het team niet overál een antwoord op te hebben. Als klanten wilden weten hoeveel energie of water hun AI-opdrachten verbruikten, of waar hun data precies stond, moest het bedrijf ze een antwoord schuldig blijven.
Dat moest anders, vond Keus. Daarbij wilde hij zelf nu ook weleens weten hoe het precies met de impact van AI-modellen zat. De omslag kwam ongeveer een jaar geleden, met de lancering van het Chinese opensource-model Deepseek. ‘Vanaf toen zijn opensource-modellen beter en beter geworden. Die bleken ook goed inzetbaar voor onze vraagstukken. Vanuit daar hebben we doorontwikkeld. We wilden de groenste én transparantste AI-provider ter wereld worden.’
Inzicht in stroomverbruik en CO2-uitstoot
Het bieden van transparantie is in elk geval gelukt. GreenPT is het enige bedrijf dat per AI-chatgesprek aangeeft hoeveel (kilo)wattuur het heeft gekost en hoeveel gram CO2-equivalent. Het energieverbruik klopt vrij precies; met een heleboel tests op de eigen infrastructuur heeft het team uitgezocht hoeveel zogenoemde tokens het uitvoeren van elke actie kost. Hoe meer tokens, hoe meer energie. (Het checken van deze tekst op spelfouten kost 1,57 wattuur, zie ik later).
Die data zijn bekend doordat GreenPT toegang heeft tot de data van de eigen chips. Eigen servers heeft het bedrijf echter niet. Voorheen draaide het zijn modellen op de servers van Leafcloud. Dat opereert volledig in Nederland, gebruikt alleen groene stroom en zet restwarmte in om water te verwarmen voor zwembaden en douches.
Inmiddels is GreenPT dusdanig gegroeid dat het moest overstappen op servers in een datacenter van het Franse bedrijf Scaleway. Ook dat gebruikt grotendeels groene stroom. Het kleine deel dat uit kernenergie komt, wordt op een andere manier gecompenseerd. Keus: ‘Daarom is het op papier 100 procent duurzame energie.’ Het datacenter verbruikt bovendien een minimale hoeveelheid water door gebruik te maken van luchtkoeling.
Mede doordat GreenPT niet het enige bedrijf is dat gebruikmaakt van de servers in het datacenter, is de weergegeven CO2-uitstoot per chatgesprek nu nog een schatting. Met een extern bedrijf rekent GreenPT nu uit hoeveel broeikasgassen het datacenter per uur uitstoot en wat dat betekent voor individuele AI-opdrachten. De CO2-uitstoot is weliswaar laag door het gebruik van hernieuwbare energie, maar volgens Keus is het een illusie om te denken dat een groot datacenter nu al helemaal uitstootvrij kan zijn.
Tips voor energiebesparing bij gebruik van AI
Op basis van die inzichten kunnen gebruikers volgens Keus ‘een rationele keuze maken’ om AI wel of niet in te zetten op bepaalde momenten en voor bepaalde taken. ‘Als je taken op de achtergrond wilt laten uitvoeren, wil je dat natuurlijk het liefst doen op momenten dat de CO2-uitstoot zo laag mogelijk is. Maar het gaat ook om wát we doen. Mijn dochter van twaalf vraagt regelmatig of ze iets aan “chat” mag vragen. Voor zulke simpele dingen gebruiken we AI veel te veel. Maar voor andere dingen, zoals coderen of onderzoek doen, kan het juist heel handig zijn.’
Om energie te besparen neemt het bedrijf ook andere maatregelen. Zo heeft het gekozen voor modellen die relatief weinig rekenkracht gebruiken, maar wel goede resultaten leveren. Enkele modellen ‘delen’ hun hardware om energie te besparen.
Daarnaast geeft GreenPT gebruikers tips om hun energieverbruik te verlagen. Keus: ‘Dat gaat bijvoorbeeld over de lengte van chatgesprekken. Veel mensen weten niet dat bij een nieuwe vraag ook de rest van het gesprek keer op keer in het model wordt gestopt. Als je een vraag stelt over een ander onderwerp, is dat nergens voor nodig en kun je beter een nieuw gesprek starten.’
Bij GreenPT kunnen gebruikers kiezen voor GreenL (language) of GreenR (reasoning). Het eerste voor bijvoorbeeld vertalen of samenvatten, het tweede voor ingewikkeldere cognitieve taken. Er is ook een speech-to-text-optie.
Milieueffect van trainen modellen en chipproductie
De voetafdruk tijdens de gebruiksfase is één, maar de productie van de servers en chips en het trainen van modellen hebben ook veel impact.
Op de website van GreenPT staat dat er tijdens de initiële training van de modellen – in dit geval die van Mistral en OpenAI – geen groene energie is gebruikt. Keus: ‘De live inference was fase één van onze berekeningen. We gaan nu fase twee in, waarin we meer willen kijken naar productiekosten en landgebruik. Dat staat zeker op de planning, maar heeft wel wat meer voeten in de aarde.’
Geen concurrentie met OpenAI
Na een positieve test met bestaande klanten ging GreenPT in september 2025 live. Inmiddels heeft het ongeveer 500 betalende klanten, plus 25 contracten met bedrijven. Het klantenbestand groeit volgens Keus met ruim 50 procent per maand. Maar concurreren met OpenAI kan GreenPT voorlopig nodig niet.
Die concurrentie ambieert het trouwens ook niet, zegt de oprichter. Liever richt hij zich op missiegedreven bedrijven die niet negatief tegenover AI staan, maar wel willen weten wat dat voor hun privacy en ecologische voetafdruk betekent. Ook vanuit de culturele sector is er veel aandacht voor zijn service; hij is nationaal en internationaal met meerdere grote musea in gesprek.
Daarmee hoopt Keus ook de rest van de sector te inspireren. Hoe meer bedrijven transparant zijn, hoe gemakkelijker het voor anderen is om dat ook te worden, denkt hij. ‘Ik heb niet de illusie dat onze prestaties morgen ineens de standaard worden, maar denk wel dat ze een discussie op gang brengen. We kunnen de deur naar verandering in elk geval op een kier zetten.’
