‘De zonne-energiesector kan niet meer zelfstandig blijven voortbestaan’, zei directeur Wijnand van Hooff van branchevereniging Holland Solar tijdens het congres Storage & Solar 2025. ‘De volgende stap is met zon, wind, batterijen, warmtepompen en EV-laders. Dat wordt onze business. Het is niet meer alleen zonnepanelen.’
Sectoren gaan samenwerken
Dat betekent concreet dat diverse sectoren bij elkaar gevoegd worden en gaan samenwerken. Holland Solar denkt erover zijn naam te veranderen in Holland Solar en Storage en gaat samenwerken met de branchevereniging van windenergie: NedZero. Daar is Van Hooff inmiddels ook directeur. Ook wordt samengewerkt met de brancheverenigingen voor energieopslag en warmtepompen.
‘Wij zijn achter de schermen druk bezig om die sectoren in elkaar te schuiven, maar ook voor de schermen zijn de bedrijven daar al mee bezig’, zegt Van Hooff. ‘Ik was laatst bij een groothandel. Twee jaar geleden stond het daar tot aan het plafond vol met zonnepanelen en omvormers. Nu staan er ook warmtepompen en EV-laders.’
Zegen werd oorzaak van ingestorte markt
De zonne-energiesector verkeert in zwaar weer, blijkt uit het Nationaal Storage & Solar Trendrapport 2025 van Dutch New Energy Research (DNE) dat tijdens het congres werd gepresenteerd. Dit jaar komt er slechts 2,08 gigawattpiek aan zonne-energiecapaciteit bij in Nederland, de kleinste groei sinds 2018 en minder dan de helft van recordjaar 2023. Het aantal installateurs daalt met 17 procent.
De zonne-energiesector groeide de afgelopen jaren fors vanwege de salderingsregeling, waarbij huishoudens de zonnestroom die ze aan het net leveren van hun energierekening mogen aftrekken. Nu die regeling in 2027 stopt, schaffen steeds minder consumenten zonnepanelen aan.
De situatie wordt nog erger doordat de marktprijs die ze voor hun stroom krijgen ’s middags op zonnige dagen negatief is en energiebedrijven terugleverkosten in rekening brengen. ‘De salderingsregeling is een zegen voor ons geweest, maar ook de reden dat we de afgelopen twee jaar volledig in elkaar zijn gestort’, zegt Van Hooff.
Holland Solar wilde de regeling stapsgewijs afbouwen, maar de politiek besloot het in één keer te doen. Het kortetermijnbeleid gericht op de verkiezingscampagnes won het van het stabiele, langetermijnbeleid dat de energietransitie nodig heeft. ‘Voor langetermijnbeleid moet je in China zijn. In Nederland wordt niet langer dan vier jaar vooruit geleken. Je kunt van alles vinden van een dictatuur, maar ze zijn wel goed in strategische plannen maken voor de lange termijn’, zegt Van Hooff.
De verkiezingsuitslag geeft de sector weer hoop. Van Hooff telt nu 102 zetels in de Tweede Kamer – meer dan twee derde – die voor klimaatbeleid zijn, en een meerderheid van 77 zetels die voor een progressief klimaatbeleid zijn. ‘Dat is goed nieuws’, zegt hij.
Niet dezelfde fouten maken bij batterijen
Tegenover de stagnerende zonne-energiemarkt staat een batterijmarkt die explodeert. Dit jaar komen er volgens het trendrapport 87.600 nieuwe batterijsystemen bij in Nederland en groeit de opslagcapaciteit met 1,55 gigawattuur naar een totaal van 2,9 gigawattuur. Er zit nog wel een groot gat tussen de 29,7 gigawattpiek aan zonnepanelen en die batterijopslag. Dat gat wil de sector de komende jaren gaan verkleinen.
Dat betekent dat installateurs van zonnepanelen zich vol gaan storten op het installeren van batterijen. De Solar Basterds, een groep van elf vakidioten uit de sector, willen voorkomen dat de fouten die in het begin bij zonnepanelen zijn gemaakt, zich herhalen: fabrikanten die niet genoeg kunnen leveren, waardoor prijzen omhooggaan, slechte installaties waar veel klachten over komen of cowboys die de markt verpesten doordat ze nauwelijks marge hanteren en onder de prijs van concurrenten duiken. ‘Laten we met zijn allen voorkomen dat we net als met zon opnieuw de afgrond in gaan’, zegt Daniël Spierenburg van Solar Basterds tijdens het congres.
Dat betekent volgens hem: specialiseren en samenwerken met collega’s in andere sectoren als warmtepompen, batterijen en laadpalen. Zijn collega Maarten Oostrum: ‘We moeten als sectoren meer samenwerken. Het sentiment in de markt is heel slecht. Consumenten hebben geen vertrouwen in installateurs. Ze zijn op zoek naar een goed advies en een veilige en eerlijke oplossing voor hun probleem: te hoge energiekosten.’
De Solar Basterds willen voorkomen dat de sector bij batterijen dezelfde fouten gaat maken als bij zonne-energie. | Credits: André Oerlemans
Businesscase van batterijen uitgerekend
De twee zien nog steeds offertes voor batterijen die onnodig veel capaciteit hebben en nooit zullen waarmaken wat ze beloven. Bijvoorbeeld qua terugverdientijd. Dan valt dat een paar jaar later weer tegen. Belangrijk is volgens hen dus om een eerlijke businesscase te presenteren.
Maar wat is de businesscase van een batterij? Die rekende energie-expert Jan Willem Zwang van Stratergy tijdens het congres live op het podium uit. Iemand die 4200 kilowattuur per jaar verbruikt en zonnepanelen, een elektrische auto en een laadpaal heeft, kan een thuisbatterij van 5 kilowattuur in minder dan vier jaar terugverdienen, toonde hij aan.
Voor een boer die zijn aardappelen en uien twee maanden per jaar wil koelen in zijn schuur, maar daarvoor geen grotere elektriciteitsaansluiting krijgt, valt de aanschaf van een batterij nog voordeliger uit, berekende Zwang. De boer betaalde 270.000 euro voor de batterij. Die heeft een capaciteit van 400 kilowattuur en slaat ook nog de zonne-energie van het dak op. In de tien maanden dat de boer hem niet nodig heeft, kan hij hem verhuren aan een energiebedrijf om het net in balans te houden en netcongestie te verminderen. Daarmee verdient hij dan ruim 30.000 euro per jaar, wat de boer een rendement van 7,7 procent oplevert.
Zon, wind en batterij worden samen groene energiecentrale
Niet alleen op het niveau van huishoudens en bedrijven gaat de zonnesector samenwerken met batterijen, ook grote zonneparken kunnen niet zonder. Zij krijgen geen of een te kleine aansluiting op het net, maar kunnen door de energieopslag in een batterij langer en constant stroom leveren, ook als de zon niet schijnt.
Door daar ook windturbines aan toe te voegen ontstaat een groene energiecentrale, die altijd stroom levert en kolen- en gascentrales overbodig kan maken. In de Noordoostpolder staat al zo’n combipark, dat een gezamenlijke aansluiting heeft op het hoogspanningsnet van Tennet.
‘De duurzame energieprojecten van de toekomst zijn hybride’, stelt Rens Savenije van wind-adviesbureau Ventolines. ‘Een wind- of zonnepark dat op zichzelf staat is echt iets van vroeger. Waar je ziet dat de sectoren samenkomen, zie je nu ook dat de projecten samenkomen’, zegt hij. Hij voorspelt dat gecombineerde wind- en zonneparken in 2028 al voor 3 gigawattuur aan batterijen hebben staan.
De volgende stap is om die gecombineerde parken te koppelen aan de industrie. Om hoge transportkosten van elektriciteit te omzeilen moeten de wind- en zonneparken met een batterij volgens Savenije bij bedrijfsterreinen gebouwd worden. Andersom kan het ook. Dan zouden bedrijven zich juist bij die parken vestigen. Savenije voorspelt dat bedrijven die geen of geen grotere stroomaansluiting kunnen krijgen gaan verhuizen naar regio’s met dit soort parken, waar ze wel stroom kunnen krijgen.
Het gecombineerde park van wind, zon en een batterij vormt een groene energiecentrale. | Credits: AMPYR
Welke batterij gaat Nederland gebruiken?
Als er zo veel energieopslag bijkomt, wat voor soort batterijen zetten we dan in in Nederland? Daarover hield hoogleraar Moniek Tromp van de Rijksuniversiteit Groningen tijdens het congres een college. Zij is namens de universiteit betrokken bij het Nationaal Groeifondsprogramma voor batterijen, waarin overheid en bedrijven 800 miljoen euro stoppen.
Volgens Tromp heeft Europa in 2030 bijna 2.000 gigawattuur aan batterijcapaciteit nodig en zullen de productie en installatie explosief toenemen. ‘We hebben nog heel veel batterijen nodig in de huidige energietransitie’, stelt ze.
Lithium-ion batterijen worden nog steeds het meest gebruikt, maar daar zitten materialen in die slecht zijn voor mens en milieu. Lithium-mijnen vervuilen hun omgeving. En bij de winning van het benodigde nikkel, kobalt en mangaan verdwijnen oerwouden, wordt kinderarbeid ingezet en worden mensenrechten geschonden, liet de documentaireserie ‘Ketens’ in 2024 zien. Een duurzamer alternatief is de lithium-ijzerfosfaat-batterij (LFP).
Nederland kan zich volgens Tromp ook richten op andere technologieën. Bijvoorbeeld zoutbatterijen (natrium-ion), waar diverse partijen aan werken. Dat materiaal is makkelijk te winnen en duurzaam. Of de zoutwaterbatterij van Aquabattery, waarin stroom in tanks met zout water wordt opgeslagen. Daarbij is de opslagcapaciteit wel lager dan bij lithium-ion. Voor langdurige opslag van elektriciteit zijn flowbatterijen geschikt, waar stroom in vloeistoffen wordt opgeslagen.
‘Mijn heilige graal is de ijzer-luchtbatterij, al is die heel zwaar’, zegt Tromp. Het bedrijf ORE Energy heeft zo’n soort batterij al aangesloten op het Europese stroomnet.
Gaan we in Europa zelf batterijen maken?
Tromp voorspelt dat veel van die toekomstige batterijen in Europa gefabriceerd zullen worden. Nu komen de meeste batterijen uit China. Dat land heeft onlangs exportbeperkingen afgekondigd voor lithium-ion-batterijen en de materialen en machines om die te maken.
‘We weten nog niet precies wat die exportrestricties gaan inhouden, maar de kans is groot dat wij binnenkort niet meer over Chinese batterijen, materialen of productieapparatuur kunnen beschikken. Of veel minder’, zegt Tromp. Bedrijven als DAF of VDL zouden hierdoor problemen kunnen krijgen, omdat ze batterijen nodig hebben voor hun trucks en andere producten.
Daarom moet Europa een eigen batterijketen ontwikkelen, van grondstof tot de productie van batterijcellen. Tromp: ‘Ik denk dat we geen keuze hebben, anders hebben we straks geen batterijen. We moeten de politiek daarin meekrijgen.’
Lees ook:
- Groei van zonne-energie stagneert, terwijl Nederlandse batterijmarkt dit jaar explodeert
- Peptalk voor kwakkelende zonne-energiemarkt: ‘Dit is niet het einde, maar het begin’
- Zo wordt zonne-energie weer ‘made in Holland’
- Is het een zonnepark? Een windpark? Een batterij? Nee, het is een groene energiecentrale
