Menno de Boer 03 januari 2025, 14:00

Wereldwijde trend: bedrijven worden duurzamer, maar geopolitieke spanningen brengen onrust

Sinds 2022 laten bedrijven wereldwijd een gestage voortgang zien als het om duurzaamheid gaat. Tegelijkertijd is het voor veel bedrijven zoeken naar een passende invulling. Die worsteling komt duidelijk naar voren in het nieuwe rapport van Capgemini over de voortgang van duurzaamheid in het bedrijfsleven in een wereld vol geopolitieke spanningen.

Bedrijven worden duurzamer Nieuw rapport van Capgemini laat zien: bedrijven worden groener, maar zijn onzeker over hun koers. | Credits: Getty Images

Hoeveel progressie bedrijven de afgelopen twee jaar hebben gemaakt op het vlak van duurzaamheid? De duurzaamheidsindex uit het nieuwe rapport van Capgemini Research Institute (CRI) laat over die periode een toename van 22 procent zien. Een stijgende lijn dus. Maar hoe die lijn zich verder zal ontwikkelen? Dat is een goede vraag. Geopolitieke onrust en de onthullingen van greenwashingschandalen zorgen momenteel namelijk voor flink wat onzekerheid.

Kritische consumenten

Consumenten vinden dat bedrijven zich meer moeten inspannen om de wereld duurzamer te maken. Tegelijkertijd zijn zij zéér kritisch als bedrijven met duurzaamheidsclaims komen. Dat lijkt misschien een tegenstrijdigheid, maar gezien de geruchtmakende greenwashingschandalen die de afgelopen periode werden onthuld, is die achterdochtige houding niet zo vreemd. Bij veel bedrijven leeft de zorg dat het grote publiek hun duurzame initiatieven weleens als onoprecht zou kunnen zien. En dat is een terechte zorg. Zo werd tijdens het Capgemini-onderzoek duidelijk dat elke generatiegroep een stuk kritischer is geworden bij duurzaamheidsclaims van bedrijven. Gen Z en millennials spannen daarbij de kroon: de meerderheid van hen is ronduit sceptisch zodra bedrijven over hun duurzame missies beginnen.

Andere politieke wind

Het merendeel van de leidinggevenden realiseert zich maar al te goed dat veel consumenten hun duurzaamheidsinitiatieven met argusogen bekijken. En dat is niet hun enige zorg, want daar komen de huidige geopolitieke ontwikkelingen nog bij. Op veel plekken in de wereld waait er een andere politieke wind, waarbij er vaak ook anders naar duurzaamheid wordt gekeken. Daarbij is vooral de situatie in de VS een veelgenoemde zorg. Bedrijven die duurzame initiatieven ontplooien, of dat van plan zijn, weten momenteel niet goed waar ze aan toe zijn. Lastig, want zij zijn juist gebaat bij duidelijk beleid op het vlak van duurzaamheid. Ruim twee op de drie leidinggevenden geeft aan dat ‘anticiperen of vooruitlopen op strengere toekomstige regelgeving een belangrijke drijfveer is voor duurzaamheidsinitiatieven’. En bij bedrijven die op de rest voorlopen is dat percentage zelfs 98 procent. Maar nu het op veel plekken in de wereld onduidelijk is welke kant het met die regelgeving opgaat, is het voor bedrijven een stuk lastiger geworden om daarop te anticiperen.

Belangrijke verbeteringen

Er zijn scenario’s denkbaar waarin de geopolitieke ontwikkelingen duurzaamheid juist aanjagen. Maar de deelnemers aan het Capgemini-onderzoek (2152 senior leidinggevenden van 727 bedrijven met een jaaromzet van meer dan een miljard euro uit dertien landen, wereldwijd) vrezen dat de huidige geopolitieke onrust in de wereld het momentum zou kunnen verstoren. En dat terwijl de bedrijven waar zij voor werken de afgelopen twee jaar juist gestaag vorderingen hebben gemaakt op het vlak van duurzaamheid. Daarbij gaat het om belangrijke verbeteringen op het vlak van circulariteit, duurzaam ontwerp, het meten en delen van gegevens, waterrentmeesterschap en biodiversiteit. Ook geven de leidinggevenden aan dat er meer aandacht is voor het trainen en opleiden van medewerkers om tot duurzamere manieren van werken te komen.

EU-regelgeving als aanjager

Dat bedrijven hun inspanningen op het vlak van duurzaamheid beter zijn gaan meten en volgen, is voor een deel te danken aan de in 2023 in werking getreden Corporate Sustainable Reporting Directive (CSRD) van de EU. Zo hebben bedrijven manieren gevonden om het energieverbruik van industriële processen beter te meten. Ook zijn er meer bedrijven die hun duurzaamheidsgegevens intern beschikbaar stellen, zodat de voortgang op het vlak van duurzaamheid beter kan worden gevolgd en er sneller kan worden bijgestuurd als dat nodig is. Een goed voorbeeld van hoe regelgeving een effectieve aanjager van duurzaamheid kan zijn.

Hoge verwachtingen van innovaties

Een andere veelgenoemde aanjager van duurzaamheid: klimaattechnologie. Dat bedrijven die technologie echt nodig hebben om hun duurzaamheidsdoelstellingen te kunnen halen, is een stelling waar twee op de drie leidinggevenden zich in kunnen vinden. Ook geeft het merendeel (69 procent) aan dat data- en digitale technologieën een belangrijke rol spelen bij de inzet van klimaattechnologie. Daarbij gaat het bijvoorbeeld over geavanceerde aandrijvingstechnologie (luchtvaart en defensie), bio-plastics (land- en bosbouw), koolstofarme waterstof (industriële productie), grote fabrieken voor de productie van batterijen voor elektrische voertuigen (automotive branche) en oplossingen voor energieopslag (energiebranche). Het merendeel van de leidinggevenden gelooft dat dergelijke innovaties de komende twee tot drie jaar gaan helpen om de uitstoot van broeikasgassen in hun branche aanzienlijk te verminderen.

Aandachtspunten en aanbevelingen

Kortom: voor bedrijven die duurzame initiatieven ontplooien, biedt deze tijd zowel kansen als pittige uitdagingen. Geen bedrijf is natuurlijk hetzelfde, maar in het rapport van Capgemini staan aandachtspunten en aanbevelingen waar de meeste organisaties wel wat mee kunnen. Zo is het goed om te beseffen dat een focus op duurzaamheid bijdraagt aan de bedrijfswaarde, wat nog eens versterkt kan worden door duurzaamheid heel duidelijk te framen als een drijvende kracht voor innovatie. Daarbij is het zaak om ervoor te zorgen dat iedereen binnen een bedrijf op de hoogte is van de duurzaamheidsdoelen en zich daar ook actief voor inzet. Investeren in klimaattechnologie en data- en digitale technologieën is een must. Ook is er nog veel te winnen door circulaire principes in de volledige waardeketen door te voeren. En bedrijven maken het zichzelf een stuk makkelijker als ze met hun duurzaamheidsstrategieën en -initiatieven goed inspelen op wat klanten op dat vlak van hen verwachten. Als bedrijven vervolgens in de communicatie daarover ook nog eens met goed onderbouwde en betrouwbare resultaten komen, helpt dat om vertrouwen op te bouwen.

Lees ook:

Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner Capgemini. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.

Opmerkelijk: Britten naar de warmtepomp nudgen

Britse huishoudens moeten, net als wij, geleidelijk van het gas af. De warmtepomp kan daarbij helpen. Het verzamelt warmte uit de buitenlucht, bodem of grondwater, verhoogt de temperatuur en geeft de warmte vervolgens binnen in huis af. Een warmtepomp werkt op elektriciteit, waardoor er veel minder of helemaal geen gas meer nodig is. En het is een efficiënte verwarmer: 1 kilowattuur stroom genereert tussen de 3 tot 5 kilowattuur aan warmte. Dat is meer dan een inductie cv-ketel of vloerverwarming: die maken van 1 kilowattuur stroom 1 kilowattuur warmte. Misinformatie Een probleem is dat de Britten nog niet warmlopen voor de warmtepomp. Volgens een onderzoek in opdracht van de Britse overheid komt dat deels door misinformatie in de media. Naast de goede artikelen, verschijnen er ook regelmatig onvolledige, onjuiste of overdreven verhalen over warmtepompen. Er wordt bijvoorbeeld beweerd dat warmtepompen veel lawaai maken, erg duur zijn om te installeren, onbetrouwbaar zijn of niet werken in oudere huizen. Nudgen Aan het Britse Behavioural Insights Team (BIT) de taak om met de juiste informatie de Britten toch aan de warmtepomp te krijgen. Toby Park, hoofd klimaat, energie en duurzaamheid bij BIT, zei tegen The Guardian: “Warmtepompen zijn een zeer efficiënt koolstofarm systeem om onze huizen warm te houden, maar negatieve percepties blijven een barrière voor hun brede acceptatie. Soms is scepsis te wijten aan echte marktuitdagingen, zoals betaalbaarheid, maar wordt er geen rekening gehouden met het hele plaatje zoals de beschikbaarheid van subsidies. In andere gevallen kan het te wijten zijn aan mythes, zoals de bewering dat warmtepompen niet goed werken bij koud weer.” Nederland Ook in Nederland kwam de warmtepomp al eens ter discussie te staan. Toen bleek dat de warmtepomp materiaal-technisch gezien veel meer impact op het milieu had dan eerder gedacht. Na een herberekening van de Nationale Milieudatabase bleek de pomp elf keer slechter voor het milieu te zijn dan eerder bekend was. De ‘slechtere score’ komt onder meer doordat bij de herziening ook de productie en invloed van materialen als elektronica en het koudemiddel in de milieudata zijn meegenomen. Een woordvoerder benadrukte destijds dat het alleen om de materialen ging en niet om de energieprestatie. “Door warmtepompen verbruiken nieuwbouwwoningen helemaal geen aardgas meer en daalt de CO2-uitstoot. Warmtepompen dragen op deze manier bij aan het behalen van de klimaatdoelstellingen. Op dit moment wordt in de milieuscore van de NMD alleen de materiaalgebonden milieu-impact meegenomen. De winst in het energiegebruik tijdens het gebruik wordt niet meegerekend.” Vraag Als het nudgen succes heeft bij de Britten, kunnen we daar wellicht nog wat van leren. Ook in Nederland neemt de vraag naar warmtepompen namelijk af. Twee jaar geleden kondigde toenmalig bouwminister Hugo de Jonge aan dat een hybride warmtepomp vanaf 2026 verplicht zou worden bij vervanging van de cv-ketel. Ook de hoge gasprijzen, veroorzaakt door de Russische inval in Oekraïne, maakte dat veel mensen zo’n energiezuinige warmtepomp wel zagen zitten. Later daalden de gasprijzen weer en de nieuwe coalitie zette in 2024 een streep door het plan van De Jonge: de warmtepomp is niet langer een verplichting. Dat maakt dat de prijzen van de warmtepompen dalen, maar dat leidt er nog niet toe dat de belangstelling stijgt. Ook opmerkelijk: Opmerkelijk: wetenschappers waarschuwen voor veel meer CO2-uitstoot en zorgkosten door opmars AIOpmerkelijk: oude tissues verwerken tot bouwmaterialenOpmerkelijk: in Nederland maken we de gezondste vlees- en zuivelvervangers