Klimaatgeneraal – Tom Middendorp
‘Klimaatgeneraal’ was oorspronkelijk een denigrerende bijnaam voor Tom Middendorp, voormalig Commandant der Strijdkrachten. Inmiddels heeft hij de bijnaam omarmd als geuzennaam. Ook zijn in 2021 verschenen boek heet zo. Daarin laat hij zien dat klimaatverandering en onze veiligheid sterk met elkaar zijn verbonden. Vaak ontstaan conflicten, of zelfs oorlogen, door schaarste. Zo is met name het toenemende tekort aan water een belangrijke aanjager van spanningen.
Kortom: de klimaatcrisis is ook een veiligheidscrisis. En dat raakt ook het bedrijfsleven. Het veranderende klimaat verandert het geopolitieke speelveld. Bedrijven moeten hun aanvoerketens gaan spreiden, om niet alleen maar van China afhankelijk te zijn. Middendorp: ‘Het westerse bedrijfsleven is gebouwd op tachtig jaar zekerheid en voorspelbaarheid. Nu moeten bestuurders schakelen in een omgeving die onzeker is en waar ze geen grip op hebben.’
Bestuurders kunnen kwetsbaarheden ondervangen door zelfvoorzienender te worden, denkt de Klimaatgeneraal. ‘Op het gebied van energie, van grondstoffen. Daarmee maken ze zichzelf veel minder kwetsbaar voor de grote boze wereld die nu aan het ontstaan is. Zet de continuïteit van het bedrijf voorop. Dát is een verhaal dat bestuurders aan hun aandeelhouders kunnen uitleggen. En dat ze daarmee ook bijdragen aan de ESG-doelen, is mooi meegenomen.’
De impactmissie – Marlot Kiveron
Marlot Kiveron schreef de praktisch gids De impactmissie om draagvlak te creëren voor duurzame verandering binnen bedrijven. Ze helpt bedrijven de brug te slaan tussen commercie en positieve impact, door innovatie en gedragsverandering centraal te stellen. Kiveron is onder meer het brein achter de duurzaamheidsstrategie van het brillenmerk Ace & Tate.
Tegen Change Inc. zei Kiveron dit voorjaar: ‘Met mijn boek help ik professionals om duurzaamheid concreet en werkbaar te maken binnen hun organisatie. Met een praktisch model dat uitgaat van zeven stappen – van diagnose tot transformatie. Stapsgewijs en als een doorlopende cyclus. Communicatie en samenwerking vormen de rode draad. In de laatste stap zoomen we uit: hoe leid je de organisatie – en jezelf – naar een volgend niveau. Mijn ervaring is dat je in de praktijk zelden netjes van stap 1 naar stap 7 loopt. Vaak werk je aan meerdere onderdelen tegelijk. Maar je moet ergens beginnen. De sleutel is om die weerstand niet als iets negatiefs te zien, maar als een kans.’
De fijne stad – Vincent Luyendijk
De stad van de toekomst is natuurlijk, bereikbaar, actief, geleefd en klimaatbestendig. En die kan – en wordt – nu al gebouwd, laat Vincent Luyendijk zien in het inspiratieboek De fijne stad. Daarin bundelt hij wereldwijde voorbeelden van leefbare steden. Wat die allemaal gemeen hebben? Veel groen.
Zo’n groene omgeving heeft verschillende voordelen, laat Luyendijk zien. Het verschil tussen straten met en zonder bomen kan oplopen tot wel 10 graden Celsius. Het Colombiaanse Medellín wist de temperatuur in drie jaar tijd met 2 graden Celsius te verlagen met ‘groene corridors’ en verticale tuinen. Goed tegen de hittestress én de airco hoeft minder aan. Daarnaast verbeteren bomen de luchtkwaliteit en de biodiversiteit – in Medellín keerden dertig vlindersoorten terug – en verminderen ze de druk op het riool bij hevige regenbuien.
Bovendien heeft vergroening ook financiële voordelen. De investering betaalt zich terug in bijvoorbeeld gewildere huizen – mensen betalen meer voor een woning met uitzicht op groen – en hogere inkomsten voor winkeleigenaren. Grijze winkelstraten trekken geen publiek op warme dagen, terwijl mensen wel willen shoppen in groene winkelstraten. Luyendijk: ‘Er is eigenlijk geen enkele reden om tegen een groene stad te zijn.’
Rechten voor de natuur – Jessica den Outer
Jessica den Outer schreef in 2023 het boek Rechten voor de natuur. Een jaar later volgde daaruit ook de Stichting Rechten van de Natuur. Het doel: een juridische vorm van natuurbescherming. ‘Het idee daarvan is dat natuur niet alleen iets is dat we moeten beschermen, maar iets is dat zelf rechten heeft. Dat verandert fundamenteel hoe we als samenleving met die natuur omgaan’, licht ze toe.
Is dat echt nodig, ook in Nederland? Nou… Ja. Den Outer: ‘Toen ik onderzoek ging doen voor mijn boek, ben ik heel erg geschrokken van de staat van de Nederlandse natuur. Ik denk niet dat mensen beseffen hoe slecht het gaat. We bungelen onder aan de lijstjes als het gaat om waterkwaliteit en het verlies biodiversiteit. We hebben in Nederland wel veel wetten en regels die de natuur moeten beschermen, maar toch gaat de natuur hier keihard achteruit. Meer technische wetten en regels gaan het tij niet keren.’
De belangrijkste vragen van je leven – Harm Edens
De ondertitel van dit boek is 16 jonge denkers over ons klimaat, en dat zegt eigenlijk genoeg. Edens, die zich zelf al 25 jaar inzet voor een duurzame wereld, benaderde zestien jonge mensen die ieder een groot deel van hun leven in het teken hebben gezet van de klimaatopgave. De één studeert nog, de ander werkt voor een ngo of is bezig met oplossingen voor de energietransitie.
‘Wat me uit die gesprekken enorm is bijgebleven, is dat ze bijna allemaal heel genuanceerd naar de toekomst kijken. Dat het moeilijk wordt, is zo klaar als een klontje. Alle klimaatseinen staan weliswaar op rood, maar in hun ogen is het nog lang geen gelopen race. Dat maakt deze oude man gelukkig iets hoopvoller’, zei Edens eerder tegen Change Inc. In het boek deelt hij ook zijn eigen ervaringen in zijn strijd voor een betere wereld.
De belangrijkste vragen van je leven is een belangrijk boek vol hoop en humor. Met geluiden die vaker mogen worden gehoord, vindt Edens. Tegen de jonge generatie zegt hij: ‘Spreek je uit! Ik wil weer bloemen in de lopen van geweren zien.’
