Romy de Weert 07 december 2022, 10:30

Scheepvaart moet vanaf 2024 betalen voor CO2-uitstoot

Net als andere vervuilende industrieën moet de scheepvaart er binnenkort ook aan geloven: vanaf 2024 valt de sector onder het emissie handelssysteem (ETS) voor CO2-rechten. Rederijen moeten gaan betalen voor hun CO2-uitstoot. Wat betekent dat voor de scheepvaart?

Adobe Stock 544228138 De scheepvaart is wereldwijd verantwoordelijk voor 3 procent van de CO2-uitstoot. | Credits: Adobe Stock

Vanaf 1 januari 2024 moet de scheepvaart gaan betalen voor de uitstoot van CO2 en andere broeikasgassen. De zware industrie en de Europese luchtvaart ging de sector al voor. Nu vallen ook rederijen die Europese havens aandoen binnen het Europese handelssysteem voor CO2-rechten (ETS). Daarover bereikten het Europese Parlement en de lidstaten vorige week een akkoord.

Hoe werkt ETS?

Het Emissiehandelssysteem (in het Engels: Emission Trade System of ETS) is hét wapen van de EU tegen CO2-uitstoot op het continent. Door een prijs te hangen aan het uitstoten van CO2 moeten bedrijven minder uitstoten, anders kost het hen teveel geld. En omdat er een beperkt en afnemend aantal certificaten is in het systeem, neemt de hoeveelheid uitgestoten CO2 geleidelijk af.

De EU bepaalde voor elke bedrijfstak hoeveel de maximale uitstoot mag zijn. Wil een bedrijf meer uitstoten, dan moet het ergens anders certificaten kopen, bijvoorbeeld van bedrijven die duurzamer zijn geworden en daardoor een overschot aan emissierechten in handen hebben.

Meer weten over het emissie handelssysteem? Lees het hier.

Scheepvaart bleef lang buiten schot

De scheepvaart is net zoals de luchtvaart lang buiten schot gebleven als het gaat om CO2-rechten. Het is nu wereldwijd voor het eerst dat de sector moet gaan betalen. De verwachting is dat kosten van zeetransport op termijn met miljarden euro’s zullen oplopen. Ook ander vervoer, zoals de veerboot naar Engeland zal duurder worden.

De maatregel is onderdeel van het Fit for 55 programma, het Europese klimaatplan om de CO2-uitstoot in 2030 met 55 procent te verlagen. De scheepvaart is wereldwijd verantwoordelijk voor zo’n 3 procent van de CO2-uitstoot. Vorig jaar was dat 833 miljoen ton, blijkt uit data van Marine Benchmark.

Lees ook: Hoe de EU de wereld wil dwingen te verduurzamen

Uitzonderingen

De nieuwe maatregel geldt voor verreweg de meeste schepen. “De ETS-maatregel gaat gelden voor schepen met een bruto tonnage van 5.000 of meer (een maat voor het scheepsvolume)”, schrijft het Financieele Dagblad. Maar niet alle uitstoot telt volledig mee. Zo telt de uitstoot van schepen die varen tussen Europese havens honderd procent mee, terwijl voor routes tussen een Europese haven en een haven buiten de Europese Unie de uitstoot voor 50 procent meetelt.

Eerder sprak Marjon Castelijns, toen nog van Future Proof Shipping, zich uit over de CO2-heffing voor de scheepvaart: “Als een CO2-heffing ook voor de scheepvaart gaat gelden dan zou dat enorm helpen voor verduurzaming. Als je naar de kosten kijkt dan is echt emissieloos varen nog veel duurder, waardoor zo’n heffing relatief in kosten niet ontzettend veel helpt. Maar alle beetjes helpen natuurlijk. Het is een steuntje in de rug, laten we het zo noemen. Het geeft een signaal dat hun vervuiling ook belast gaat worden en dat is eigenlijk de allerbelangrijkste eerste stap.”

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.

Kledingnota D66 maakt concreet wat Nederland nu kan doen om mode te verduurzamen

In de nota spreekt Hagen de minister van Economische Zaken en Klimaat en de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu aan om actie te ondernemen aan de hand van 16 voorstellen. Een echt probleem Mode vervuilt de planeet. Kledingproductie stoot meer broeikasgassen uit dan de lucht- en scheepvaart bij elkaar en de toxische chemicaliën die ervoor worden gebruikt vergiftigen ecosystemen. Consumenten kopen steeds meer kleding, maar gooien het ook sneller weg en 99 procent daarvan wordt niet gerecycled maar gedumpt. Dat is het equivalent van 764 duizend vuilniswagens aan kostbare grondstoffen. In de circulaire economie waar Nederland op aanstuurt worden leefomgeving, natuur en biodiversiteit beschermd. Daarom moet het duurzaamheidsbeleid rondom kledingproductie worden aangescherpt en dat is precies wat D66 met deze nota wil bereiken. Radicale transparantie Merken communiceren graag dat ze bezig zijn met duurzaamheid – ook als die acties in de praktijk niet veel voorstellen of zelfs onjuist zijn. 40 tot 60% van de ‘groene claims’ in de markt is dan ook misleidend, zo staat in de nota. Dat heet ‘greenwashing’ en het is verboden, maar overtredingen worden amper bestraft. D66 wil de boetes daarom verhogen tot 1 procent van de winst. Lees ook: Onderzoek wijst uit: H&M doet aan greenwashing De partij wil greenwashing ook voorkomen door de informatieplicht rondom duurzaamheid uit te breiden. Teruggestuurde items kunnen bijvoorbeeld vaak niet meer worden verkocht en belanden dan op de afvalstapel. De consument die drie maten bestelt is zich daar niet van bewust. D66 wil daarom dat er tijdens de winkelervaring informatie wordt verstrekt over het retourbeleid. Een ander voorstel rondom transparantie is om een klantvriendelijke eco-score voor kleding te ontwikkelen, zoals de nutri-score op voeding. Er komt een ‘digitaal productpaspoort’ aan, maar dat is vooral gericht op interne partijen zoals recyclers en sorteerders. Tenslotte wil D66 dat het ACM onderzoek gaat doen naar keurmerken. Daar zijn er te veel van en daardoor schieten ze hun doel om overzicht te geven voorbij. D66 pleit voor een top 10. Greenwashing komt vaak voor in de kledingindustrie. | Credit: Adobe StockMaak producenten verantwoordelijk 62% van de weggegooide kleding eindigt als gemeentelijk afval, staat in de nota. Indirect betaalt de consument daar dus voor. Met de invoer van de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) gaan bedrijven een paar cent per kilo betalen voor de verwerking van hun afval. Volgens D66 is dat niet genoeg. De partij wil de tarieven kostendekkend te maken, zodat oude kleding met de middelen uit het fonds hoogwaardig kan worden gerecycled. De UPV biedt bovendien geen extra prikkel voor merken om hun productontwerp te herzien, stelt Hagen in de nota. Er moeten verschillende tarieven in het voordeel van producenten die al bezig zijn met recyclen. Lees ook: Producenten verantwoordelijk voor afgedankte kleding: gaat deze maatregel de kledingsector dan eindelijk verduurzamen? Microplastics bannen Ruim twee derde van de voor kleding geproduceerde stoffen is synthetisch, zoals acryl of fleece. Die vezels zijn niet alleen gemaakt van schaarse fossiele brandstoffen, er komen tijdens de eerste 5 tot 10 wasbeurten ook microplastics vrij. Dat aandeel is goed voor 35% van het plastic in de oceaan. Daarom wil D66 een maximum voor vezelverlies instellen en microplastics-filters in de wasmachines van producenten en van consumenten verplichten. Lees hier meer over de zoektocht van Senbis naar een afbreekbaar alternatief voor polyester in kledingModemerken moeten circulair gaan produceren. | Credit: Adobe StockCirculariteit versnellen Bedrijven die hun producten circulair ontwerpen concurreren moeilijk op de overvolle kledingmarkt. D66 wil daarom dat de overheid een bemiddelende rol op zich neemt en hen helpt opschalen. Een van de voorstellen is om recyclers aan Nederlandse brandverzekeraars te helpen. Zij worden vaak afgewezen door het hoge risico. Een ander idee uit de nota is om regels voor de uitverkoop te reguleren om de concurrentiepositie van circulaire merken te versterken. Tenslotte wil D66 duurzame materialen aantrekkelijker maken door op Europees niveau belastingen te heffen op nieuwe, schaarse grondstoffen. Geen ideeën maar actie Niet alle voorstellen uit de nota betreffen praktische oplossingen. Zo wil D66 ‘afval’ en ‘(on)duurzaamheid’ herdefiniëren en ‘belemmerende wet- en regelgeving onder de loep nemen’. Het is de vraag of het overeenstemmen van die ‘ideeën’ de tijd, het geld en de energie van bestuursleden waard zijn. Het klimaatprobleem vraagt immers om snelle actie. De volledige Initiatiefnota Kleding kun je hier lezenSchrijf je in voor onze nieuwsbrief: iedere dag rond 07.00 uur het laatste nieuws Wil jij iedere ochtend rond 7 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze dagelijkse nieuwsbrief.