‘Tien jaar geleden was het nog een uphill battle’, zegt Willemijn Verloop, medeoprichter van Rubio Impact Ventures, de venture capital-maatschappij die zijn bestaan in 2014 begon als Social Impact Ventures. Die naam begon na een tijdje nogal generiek te klinken, vandaar dat haar firma sinds 2020 Rubio Impact Ventures heet.
‘Iedereen twijfelde of ondernemers wel tegelijkertijd grote maatschappelijke impact én een gezond rendement konden creëren. Impactfondsen had je daarom ook nog nauwelijks. En zeker niet fondsen die, zoals wij, de impact die hun portfolio maakt zo uitgebreid meten en aan targets en beloningen verbinden.’
Die twijfel over impactinvesteren is de afgelopen jaren wel weggenomen. Dinsdag lanceerde Rubio, dat in twee eerdere fondsen al ruim 150 miljoen euro verzamelde, namelijk een derde fonds van 70 miljoen, waarmee de teller op 220 miljoen is beland. En hij tikt nog even door totdat het nieuwe fonds wordt gesloten.
Kapitaal voor Planet Paradise en People Power
Het is vers kapitaal, bestemd voor circa dertig startups die met hun businessmodel bijdragen aan ofwel een duurzamere samenleving (de impactinvesteerder noemt het Planet Paradise en zoekt daarvoor naar startups die actief zijn rond klimaat, energie en een duurzame voedselketen) ofwel sociale impact maken (People Power; startups die impact maken binnen het onderwijs, de arbeidsmarkt of mentaal welzijn).
Maar een combinatie van die twee, dubbele impact, komt net zo vaak voor. ‘Denk aan een eerlijke energietransitie: voor een beter klimaat heb je alle mensen nodig, niet alleen degenen die zomaar zonnepanelen kunnen aanschaffen. Je moet ook oplossingen ontwikkelen die energiearmoede voorkomen en mensen helpen in energiebesparing te investeren. We hebben bijvoorbeeld Prets in ons portfolio, dat consumenten daarbij helpt.’
Impactinvesteren is mainstream
Rubio heeft opnieuw succesvolle ondernemers, family offices en institutionele beleggers als het Europees Investeringsfonds (EIF), Invest-NL aan boord gekregen. Plus dit keer ook ING Social Impact Investments en het NN Social Innovation Fund. Dat bewijst volgens Verloop dat impactinvesteren geen niche meer is, maar mainstream. ‘Impactinvesteren heeft zichzelf bewezen. En dat is belangrijk, want de noodzaak is groter dan ooit.’
Dat betekent niet dat het vak simpel is geworden. Zeker niet als je impact zo centraal stelt als Rubio, dat in 2024 nog zeven deals deed. Dit jaar bleef het tot nu toe bij één transactie. ‘We moeten bij iedere investering geloven dat het een systemische verandering kan maken’, zegt Verloop. ‘Als het incrementele stapjes zijn, een product of dienst dat net ietsje groener of socialer is dan de markt, gaan we niet investeren. We moeten echt geloven dat een startup een markt kan veranderen.’
Taxi Electric en Schiphol
Soms gaat het om disruptie binnen een niche. Maar de eerste investering van Verloop maakte al grotere golven. Taxi Electric was het eerste taxibedrijf met een elektrische vloot, met 50-plussers als chauffeurs – een sociale-duurzame win-win. Maar wat de startup historisch heeft gemaakt, is dat het bedrijf met zijn Nissan Leafs en later Tesla’s liet zien dat een elektrische taxi überhaupt mogelijk is. In een tijd dat mensen zich afvroegen of een elektrische auto wel 100.000 kilometer mee zou gaan, flitsten de Tesla’s kort daarop af en aan naar Schiphol.
‘Het feit dat heel Schiphol volledig elektrisch is geworden, is toe te schrijven aan Taxi Electric-oprichter Ruud Zandvliet‘, zegt Verloop. ‘Toen er een tender werd uitgeschreven voor het taxivervoer, hamerde hij erop dat die opnieuw moest, en dat elektrisch rijden een belangrijk element werd.’ Dat Taxi Electric door corona en Uber zelf over de kop ging, doet aan die impact, die systemische verandering, weinig af. Het hoort bij de dynamiek van venture capital.
OpenUp snijdt huisarts ertussenuit
Een recentere investering van Rubio die wel groeit als een tierelier, psychologische zorg-app OpenUp, zorgt volgens Verloop ook voor systemische verandering. ‘Toegang tot mentale zorg kent helaas voor veel mensen een hoge drempel. OpenUp maakt digitale toegang tot psychologen mogelijk via werkgevers.’
McDonald’s is klant, net als andere grote bedrijven. Zo hebben alle medewerkers, van de directie tot de mensen achter de kassa, 24 uur per dag toegang tot mentale hulpverlening. ‘Dat is in onze beleving systemisch. Je snijdt de huisarts ertussenuit.’
Zonder impact geen bonus
De portfolio van Rubio is na elf jaar investeren behoorlijk breed. Van Sympower, dat het elektriciteitsnet balanceert met slim gebruik van hernieuwbare energie, tot NoPalm Ingredients, dat een duurzaam alternatief voor palmolie ontwikkelt. En van Skilllab, dat ‘skills paspoorten’ helpt maken in dertig talen voor mensen zonder cv met allerlei erkende opleidingen en corporate banen tot Wakuli, het merk in duurzame koffie dat boeren een betere beloning biedt.
En of het nu in het bakje sociaal of duurzaam valt, health tech, climate tech of food tech heet, elke investering van Rubio begint en eindigt met impact – letterlijk. Verloop en medeoprichter Machtelt Groothuis spijkerden dit bij de start van hun vc al vast: het team van Rubio wordt in vergaande mate afgerekend op impact.
De zogeheten carry – het percentage van de winst dat fondsmanagers helemaal aan het einde van de rit krijgen bij succesvolle exits – is gekoppeld aan impactdoelen, niet alleen aan financieel rendement. Pas als die impactdoelen voor 100 procent zijn gehaald, komt de bonus vrij (mits ook de financiële resultaten ernaar zijn).
Impact-targets halen
‘We waren het eerste impactfonds in Europa die dit deed. Als we de targets niet halen, wordt het geld overgemaakt aan een goed doel’, zegt Verloop. Over een jaar of twee wordt de balans opgemaakt, maar de goededoelenwereld kan zich nog niet rijk rekenen. De impactdoelen lijken ruimschoots te worden gehaald. En niet doordat ze ‘haalbaar’ zijn vastgesteld. Voordat Rubio in een startup investeert, stelt het samen met de founders de impact-targets vast waaraan dat bedrijf moet gaan voldoen, inclusief die ‘systemische verandering’ als resultaat.
Vooraf worden die doelen gecheckt door een onafhankelijke board van impactexperts, en vervolgens nog eens door een council waarin de investerende klanten van Rubio zitten. ‘Er wordt zo’n beetje gevochten om een plekje. We hebben een Amerikaanse klant die zijn inleg verhoogde om mee te kunnen kijken. “Zoiets wat jullie doen bestaat in de States helemaal niet”, zei die.’
Impact naar rato van het belang
Eenmaal aan boord bij een portfoliobedrijf, volgt Rubio de impactresultaten op de voet. Om vervolgens nog een novum toe te passen: in zijn eigen impactrapportage neemt het alleen naar rato van zijn aandelenbelang de resultaten van zijn startups mee.
‘Vaak tellen investeerders alle impact bij elkaar op. En wij geven ook toe: er is nog geen perfect model om de gemaakte impact goed te verdelen over investeerders en partijen die geld lenen of op een andere manier hebben bijgedragen aan het succes en de groei van een startup. Maar dat is onvoldoende reden om alle impact naar jezelf toe te rekenen.’
EIF als seal of approval
De ervaring die Rubio heeft opgebouwd met impactinvesteren trekt veel geldschieters over de streep. Maar dat het EIF twee jaar na de start ook is ingestapt, speelde een cruciale rol in het aantrekken van andere institutionele partijen.
‘Het is een geweldige klus om het EIF binnen te halen. Ze gaan echt negen maanden lang met de stofkam door je hele bedrijf, tot drie cijfers achter de komma. Ik dacht aanvankelijk: waar halen we de tijd vandaan! Maar het werkt als een seal of approval: ik zie dat juist die grondige due diligence andere partijen comfort geeft. En op zijn beurt verplicht het EIF ook andere impactfondsen te rapporteren zoals wij dat doen. Dat vergroot de kwaliteit in de hele impactmarkt.’
160 miljoen aan vervolgfinanciering
Na een eerste investering van gemiddeld een miljoen kan de impact-vc bij vervolgrondes meedoen tot 10 miljoen euro. ‘Maar onze belangrijkste rol is: startups vroeg ondersteunen en ze helpen vervolgfinanciers erbij te betrekken, pensioenfondsbeheerders als APG en PGGM bijvoorbeeld. Onze kracht zit in het vastleggen, managen en meten van impact. Maar een startup heeft naast onze expertise soms ook investeerders met diepere zakken en specifieke kennis nodig voor een volgende fase.’
In 2024 hielp Rubio zijn startups bij elkaar naar 160 miljoen euro vervolgfinancieringen van derden. ‘Dat krijgen we ook terug als onze meest gewaardeerde bijdrage. Verder bemoeien we ons niet te veel met de business. Bijna allemaal zijn we zelf ook baas van een bedrijf geweest. We weten dat je als ondernemer niet wilt dat een investeerder op de stoel van de directeur gaat zitten. We zijn er alleen als ze onze hulp willen gebruiken.’
ESG verboden voor Amerikaanse bedrijven
Nog even een stap terug: Rubio vult een nieuw fonds, maar dat gebeurt wel in een tijd waarin het Amerikaanse bedrijven zelfs verboden is om het over ESG te hebben. Ook in de Europese politiek heeft het klimaat niet de hoogste prioriteit.
‘Dat is de politiek. Als ik zie hoeveel ondernemers met een missie zich bij ons melden vergeleken met tien jaar geleden, dat zijn er veel meer. Of ze nou jong zijn of al een keer succesvol ondernemer zijn geweest: ze willen meer impact maken. Ik zit ongetwijfeld in een bubbel, maar de dealflow is enorm. We screenen jaarlijks meer dan 1.500 bedrijven.’
Maatschappelijk belang in plaats van eigenbelang
Daarmee is de tweede grote missie van Verloop, die eerder War Child en Social Enterprise NL oprichtte, nog niet geslaagd. ‘We zijn dit begonnen om het venture capital-systeem van binnenuit te veranderen, met een model dat in plaats van op korte termijn eigenbelang is gericht op maatschappelijk belang op de lange termijn.’
‘We doen dit ook niet om zelf het grootste of meest succesvolle fonds te worden, maar om ervoor te zorgen dat impactinvesteren mainstream gaat worden. Die battle hebben we nog lang niet gewonnen.’
Dit artikel werd als eerst gepubliceerd op MT/Sprout.
Lees ook:
- Dit zijn 7 lichtpuntjes bij het 10-jarig bestaan van de Klimaatakkoorden van Parijs – met een kanttekening
- Klimaatverandering aanpakken? ‘Puur gokken op innovatie is gevaarlijk, je kunt energieconsumptie niet negeren’
- Klimaatkantelpunten kosten duizenden miljarden euro’s: ‘Nu investeren in groene opties is veel goedkoper’
