Het demissionaire kabinet-Schoof heeft op Prinsjesdag de lijnen voor het klimaatbeleid van komend jaar uitgezet. Maar wat vindt het maatschappelijke middenveld? Belangenorganisaties reageren verdeeld op de plannen.
Het Planbureau voor de Leefomgeving was dinsdag duidelijk in zijn analyse van het klimaatbeleid van het kabinet. De Nederlandse doelen voor CO2-reductie in 2030 staan behoorlijk onder druk, mede omdat er ‘van vooruitkijken nauwelijks meer sprake is’. Op dezelfde dag werd bekend dat kabinet-Schoof vooral bestaande ambities afzwakt, met hier en daar een ingreep om al te grote ongelukken te voorkomen, zoals bij de bouw van nieuwe windparken op zee.
Zo vindt De Nederlandse Vereniging Duurzame Energie (NVDE) dat de Miljoenennota te weinig houvast biedt voor de energietransitie. Volgens voorzitter Olof van der Gaag zijn ‘energie-Deltawerken’ nodig: stevige keuzes en langjarige zekerheid, bijvoorbeeld over de cruciale SDE++-subsidie, waarvoor na 2027 geen budget meer is.
Het PBL rekende eerder deze week voor dat afhankelijkheid van buitenlandse energie historisch hoog is. Investeren in hernieuwbare energie maakt Nederland minder kwetsbaar en voorkomt hoge kosten voor het afkopen van Europese verplichtingen. ‘Iedere euro voor fossiele energie maakt ons kwetsbaarder, iedere euro voor duurzaam maakt ons sterker, vrijer en rijker aan banen en innovatie’, zegt van der Gaag. Positief is NVDE over de subsidie voor 2 gigawatt aan capaciteit voor wind op zee en de stimulans voor elektrisch vervoer.
Greenpeace over klimaatbeleid van kabinet-Schoof: ‘See you in court’
Directeur Marieke Vellekoop van Greenpeace Nederland laat er geen misverstand over bestaan: ‘Deze regering voert anti-klimaatbeleid en schendt daarmee mensenrechten. De enige manier om dit recht te zetten is door de uitstoot zo snel mogelijk omlaag brengen. Als de staat dit zelf niet doet, kunnen we helaas maar één ding zeggen: see you in court.’
Begin oktober start een nieuwe rechtszaak van de milieuorganisatie. Greenpeace Nederland en acht mede-eisers van Bonaire staan dan tegenover de Nederlandse Staat in de rechtbank Den Haag. Greenpeace eist dat de overheid meer doet om de inwoners van Bonaire te beschermen tegen de gevaarlijke gevolgen van klimaatverandering zoals droogte en overstromingen.
MVO Nederland is kritisch op de Miljoenennota en stelt dat het kabinet fossiele industrie blijft steunen in plaats van te investeren in een toekomstbestendige economie. Het schrappen van de polymeerheffing, verlenging van kortingen op brandstofaccijns en halvering van het budget voor circulaire economie tonen volgens de organisatie dat echte keuzes worden vermeden.
Ook wordt het Klimaatfonds deels gebruikt om fossiele sectoren te ondersteunen. Positief is volgens MVO Nederland wel het voorstel om grote bedrijven meer te laten betalen voor drinkwater. Maar zolang fossiele subsidies bestaan, blijft verduurzaming vertraagd en wordt het verdienvermogen van ondernemers ondermijnd.
Hoopgevende stappen, maar structurele keuzes ontbreken
De Rotterdamse havenondernemersvereniging Deltalinqs ziet in de Miljoenennota enkele positieve signalen, zoals extra geld voor natuurherstel rond Rotterdam om vergunningverlening weer mogelijk te maken. Ook is de vereniging blij met investeringen in wind op zee en verlichting van lasten voor de basisindustrie. Toch overheerst zorg: hoge nettarieven, bezuinigingen op infrastructuur en het ontbreken van structurele oplossingen maken verduurzaming en vernieuwing van de haven moeilijk.
Volgens voorzitter Victor van der Chijs is een stabiel, langjarig beleid nodig om investeringen en concurrentiekracht te waarborgen. ‘Zonder duurzame basisindustrie zoals de (petro)chemie in de Rotterdamse haven, verliest Nederland zijn verdienvermogen en wordt Europa een speelbal van grootmachten als de VS en China.’
Vogelbescherming en tien andere natuur- en milieuorganisaties, zoals Milieudefensie en Stichting Noordzee, stellen dat het klimaat- en natuurbeleid van het kabinet opnieuw ernstig tekortschiet. Nederland ligt ver achter op de klimaat- en stikstofdoelen, terwijl middelen worden weggehaald uit het Klimaatfonds om begrotingsgaten te vullen.
De organisaties waarschuwen dat uitstel de rekening vergroot en toekomstige generaties opzadelt met de gevolgen. Hoewel er concrete maatregelen klaarliggen die direct baten opleveren, kiest de politiek niet voor uitvoering. Vogelbescherming pleit voor een nieuw Transitiefonds en structurele keuzes die natuurherstel, CO2-reductie en een leefbare toekomst écht veiligstellen.
