In een artikel van de MIT Technology Review over tien doorbraaktechnologieën voor 2026 kreeg de natrium-ion begin deze maand een prominente vermelding. Dat lijkt niet overdreven, want eind vorige week meldde CATL, de grootste batterijfabrikant voor elektrische voertuigen ter wereld, in juli te starten met de massaproductie van een natrium-ionbatterij.

Aan natrium-ionbatterijen wordt al jaren hard gewerkt, omdat er veel potentiële voordelen zijn. Change Inc. bespreekt de belangrijkste ontwikkelingen in zes vragen.

Wat zijn de sterke punten van de natrium-ionbatterij?

Natrium-ionbatterijen werken met dezelfde principes als de lithium-ionbatterij. Tussen twee polen, de anode en de kathode, verplaatsen zich lithium- dan wel natrium-ionen via een chemische stof (de elektrolyt). Daarbij komt elektriciteit vrij als de batterij ontlaadt, en wordt energie opgeslagen als de batterij laadt.

Het gebruik van natrium kent drie grote voordelen. Door de overvloedige aanwezigheid van zoutlagen op aarde kan natrium bijvoorbeeld relatief goedkoop worden gewonnen. De kosten worden geschat op ongeveer 5 dollarcent per kilo, tegenover 15 dollar per kilo voor lithium.

De ruime aanwezigheid van natrium in verschillende delen van de wereld betekent ook dat er voor de winning geen afhankelijkheid is van een beperkt aantal grondstofleveranciers, zoals bij lithium wel het geval is. Dit is onder meer voor Europa strategisch aantrekkelijk.

Op de derde plaats zijn natrium-ionbatterijen inherent veiliger dan de lithium-ionvariant en werken ze bovendien bij lage temperaturen van minus 20 graden Celsius nog steeds goed.

Waardoor wordt grootschalige toepassing geremd?

De grootste zwakte van natrium-ionbatterijen tot nog toe is de lagere energiedichtheid. De dominantie van lithium-ionbatterijen is gestoeld op het feit dat dit type batterij op een relatief klein oppervlak veel energie kan opslaan, wat voor tal van toepassingen aantrekkelijk is, waaronder elektrisch rijden.

De ontwikkeling van natrium-ionbatterijen is echter zo sterk verbeterd dat de energiedichtheid nog maar beperkt achterloopt op die van lithium-ion. Zo hebben veel natrium-ionbatterijen inmiddels een dichtheid tussen de 120 en 160 wattuur per kilogram bereikt. Dat is vergelijkbaar met lithiumbatterijen die een relatief lage energiedichtheid hebben, maar zit nog wel onder het topsegment van de lithium-ionbatterijen, met een energiedichtheid van 250 wattuur per kilogram.

Voor welke toepassingen kunnen we natrium-ionbatterijen verwachten?

Op korte termijn doen natrium-ionbatterijen hun intrede in twee belangrijke markten: elektrisch vervoer en batterij-opslag ter ondersteuning van de balans van elektriciteitsnetten.

De Chinese batterijgigant CATL maakte afgelopen week bekend een natrium-ionbatterij op de markt te brengen voor lichte elektrische voertuigen, waarvoor de massaproductie in juli dit jaar wordt opgestart. Het gaat om een batterij die volgens CATL specifiek goed presteert onder koude condities tot minus 30 graden Celsius. De energiedichtheid is 175 wattuur per kilogram en de batterij heeft een capaciteit van 45 kilowattuur.

Op het gebied van energieopslag is onder meer het bedrijf Peak Energy actief met grote installaties met natrium-ionbatterijen. Daar is veel vraag naar vanwege de behoefte om schommelingen in het aanbod van hernieuwbare energie uit zon en wind op te vangen.  Peak Energy sloot afgelopen november een grote overeenkomst met energiebedrijf Jupiter Power voor de levering van bijna 5 gigawattuur aan opslagcapaciteit tussen 2027 en 2030.

Hoe groot is de potentiële markt?

De markt voor lithium-ionbatterijen blijft de komende tien jaar naar verwachting flink groeien, maar krijgt wel concurrentie van natrium-ion als kleine broer. Volgens onderzoeksbureau Research and Markets kan de markt voor natrium-ionbatterijen de komende tien jaar van vrijwel nul naar een omvang van rum 30 miljard dollar op jaarbasis groeien.

Ter vergelijking: afgelopen jaar had de markt voor lithium-ionbatterijen wereldwijd een omvang van 134 miljard dollar. Dat kan volgens analisten doorgroeien naar 865 miljard dollar in 2034.

Fabriek voor natrium-ionbatterijen in China. | Credits: Getty Images

Hoe ver zijn de Chinezen met natrium-ionbatterijen?

Chinese bedrijven domineren de markt voor lithium-ionbatterijen en hebben ook fors ingezet op de ontwikkeling van natriumbatterijen. CATL js hierbij één van de belangrijkste spelers.

Ook BYD, de grootste Chinese fabrikant van elektrische auto’s, heeft eigen productiefaciliteiten opgezet voor natrium-ionbatterijen. Opvallend genoeg ligt de focus daarbij in eerste instantie niet op auto’s, maar op grootschalige opslagsystemen voor netwerkinfrastructuur.

Wat gebeurt er in Europa en Nederland?

Voor Europa bieden natrium-ionbatterijen kansen om de afhankelijkheid van China op de batterijmarkt te verkleinen. De winning van natrium kan in Europa plaatsvinden en diverse Europese partijen hebben zich op de natrium-iontechnologie gestort.

In Duitsland speelt het Fraunhofer onderzoeksinstituut een belangrijke rol met onder meer pilotprojecten voor opslagsystemen op basis van natrium-ionbatterijen. Verder maakte de Zweedse ontwikkelaar van natrium-ionbatterijen Altris afgelopen week bekend een strategische samenwerking te hebben gesloten met de Tsjechische batterijfabrikant Draslovka. Samen willen ze een Europese toeleveringsketen voor natrium-ionbatterijen opzetten.

Nederland zit ook niet stil. Zo heeft chemiebedrijf Nobian, dat onder meer in Twente en Groningen zout wint, samen met Exergy Storage, de Universiteit Twente en innovatieplatform ISPT het samenwerkingsverband Starbatch opgezet voor de ontwikkeling van natriumbatterijen.

Lees ook:

• Nederlandse zoutbatterij zou ons minder afhankelijk kunnen maken van schaarse metalen uit het buitenland
• 5 batterij-innovaties waar iedereen reikhalzend naar uitkijkt
• Deze batterijen gaan lithium-ion vervangen, maar de vraag is wanneer

The post De natrium-ionbatterij kan in 2026 echt doorbreken: 6 dingen die je moet weten appeared first on Change Inc..

Zo geldt voor een elektrische personenauto met een gewicht van ongeveer twee ton een limiet van maximaal 15,1 kilowattuur per 100 kilometer. De eisen zijn ongeveer 11 procent strenger dan de normen die eerder golden, meldt CarNewsChina, en die nog wél vrijblijvend waren.

Nu niet meer. Om de overgang naar elektrisch rijden te versnellen, zijn zogeheten ‘new energy vehicles’ in China vrijgesteld van aankoopbelasting. Willen fabrikanten de komende twee jaar in aanmerking blijven komen voor die vrijstelling, dan moeten hun wagens aan de nieuwe limieten voldoen.

Dat levert naar verwachting een grotere actieradius voor elektrische auto’s op, niet door simpelweg grotere batterijen in de wagens te plaatsen, maar dankzij betere batterijen en elektronica. Zo stuurt de staat autoproducenten resoluut richting verdere vernieuwing en efficiënter energieverbruik.

Met de kanttekening dat veel nieuwe modellen volgens GlobalChinaEV al ruim binnen de norm blijven. Zo blijft de SU7 van Xiaomi volgens de standaardopgave onder de 15 kilowattuur per 100 kilometer.

Pyrrusoverwinning voor Europese autolobby

Dat is nogal een verschil met wat er ondertussen in Europa gebeurt. Hier is het verbod op de verkoop van nieuwe brandstofauto’s per 2035 in december 2025 juist afgezwakt. Dat gebeurde na maandenlange druk van grote autoproducerende landen als Duitsland en Italië. Zij waarschuwden voor massa-ontslagen en fabriekssluitingen als de overstap naar volledig elektrisch rijden ‘te rigide’ zou worden afgedwongen.

Een geslaagde lobby, zou je zeggen. Maar al snel bleek: het was vooral een Pyrrusoverwinning.

Ja, ook na 2035 mogen fabrikanten nog auto’s met een verbrandingsmotor verkopen. Maar de totale uitstoot van die nieuw verkochte voertuigen moet steeds 90 procent lager liggen dan het niveau van 2021. En de resterende 10 procent? Die moet volledig worden gecompenseerd. Dat kan op twee manieren: via het gebruik van duurzaam geproduceerd staal, of met synthetische brandstoffen (e-fuels) en biobrandstoffen.

Het gejuich in de sector sloeg al snel om in gejammer. Hildegard Müller, voorzitter van de Duitse autobrancheorganisatie VDA, noemde het pakket ‘rampzalig’. Fabrikanten worden afhankelijk gemaakt van factoren waarover ze geen controle hebben, was haar kritiek, zoals de beschikbaarheid van groen staal in Europa.

Brandstofauto wordt ‘Zwitsers horloge’: duur en schaars

Eurocommissaris voor Klimaat Wopke Hoekstra. Foto Credit: Getty Images

Voor Brussel is vergroening van de industrie juist de inzet van het beleid, zei Eurocommissaris Wopke Hoekstra van Klimaat in een persconferentie. Door strengere eisen op te leggen, wil Brussel de vraag naar groen staal aanjagen en zo ook de kwakkelende Europese staalsector een impuls geven.

Maar goedkoop wordt het niet. Als de extra kosten voor groen staal en hernieuwbare brandstoffen worden doorberekend, worden brandstofauto’s onbetaalbaar, vreest de industrie. Auto-industrieanalist Matthias Schmidt voorspelt in de Financial Times dat fossiel aangedreven wagens de ‘haute couture Zwitserse horloges van de auto-industrie’ zullen worden: exclusief, schaars en duur.

En kijk, zo probeert ook Europa de sector weg van fossiel en richting elektrisch sturen. Zij het met een hoop meer omwegen dan het hands-on beleid van de Chinese staat.

Tot 2035 is er bovendien een tussenroute. Fabrikanten mogen de uitstoot van fossiele auto’s compenseren met zogeheten ‘super credits’. Die kunnen ze verdienen met de productie en verkoop van personenauto’s in de zogeheten M1E-categorie: volledig elektrisch aangedreven auto’s met een lengte tot 4,20 meter, die in de Europese Unie zijn geproduceerd.

Elke verkochte M1E-auto telt als 1,3 emissieloze auto. Dit bonussysteem levert fabrikanten extra speelruimte op voor de verkoop van brandstofwagens, maar moet vooral de ontwikkeling en verkoop van compacte en meer betaalbare elektrische modellen stimuleren.

Bijna € 2 miljard naar Europese batterijen

Tegelijk probeert Brussel voorwaarden te scheppen voor een sterkere Europese batterij-industrie. Half december presenteerde de Commissie de Battery Booster, een investeringsprogramma van 1,8 miljard euro om de waardeketen voor batterijen te versterken. Daarvan is 1,5 miljard bestemd voor rentevrije leningen aan Europese producenten van batterijcellen. De resterende 300 miljoen moet innovatie en samenwerking tussen lidstaten versnellen.

Dat is geen overbodige luxe. De Europese accu-industrie kreeg het afgelopen jaar zware klappen te verduren. Met het faillissement van Northvolt als dieptepunt, al kreeg de Zweedse batterijbouwer inmiddels een tweede kans onder de vleugels van de Amerikaanse ondernemer Dan Cook.

Europa wil minder afhankelijk worden van Azië en in het bijzonder van China, dat de mondiale accuproductie vrijwel volledig domineert. Volgens de meest recente cijfers van het Internationaal Energie Agentschap (Global EV Outlook, mei 2025) was China in 2024 verantwoordelijk voor 80 procent van de wereldwijde productie van batterijcellen. Ook cruciale componenten als anodes en kathodes – de plus- en minpool – komen vrijwel uitsluitend uit Chinese fabrieken.

Solid state-batterij: heilige graal nog vooral een belofte

De solid-state batterij geldt als de nieuwe belofte voor elektrische auto’s. Foto Credit: Getty Images

Maar de batterijrace is nog niet gelopen. Op dit moment zijn de meest gangbare accu’s in elektrische auto’s twee varianten van de lithium-ionbatterij: de NMC-batterij (lithium-nikkel-mangaan-kobalt) en de goedkopere LFP-batterij (lithium-ijzer-fosfaat). Die is met name in China sterk in opkomst en maakte volgens de IEA-cijfers in 2024 wereldwijd de helft van de markt voor EV’s uit. In Europa is de NMC-batterij nog dominant.

Maar de heilige graal voor autofabrikanten is de solid-state of vastestofbatterij. Die biedt drie cruciale voordelen ten opzichte van de huidige lithium-ionbatterijen. De energiedichtheid is hoger, waardoor auto’s met minder gewicht toch een grotere actieradius kunnen halen.

Vastestofbatterijen zijn bovendien (op papier althans) minder brandgevaarlijk, bovendien kunnen ze laden in tijden die een tankbeurt benaderen. Stuk voor stuk argumenten die de massa over de streep kunnen trekken.

Toch is de solid-statebatterij op dit moment vooral nog een belofte. Eén van de grootste uitdagingen is dat de accu’s nog moeten bewijzen dat ze stabiel presteren over een langere periode met veel laadcycli. Ook over de optimale materiaalsamenstelling – sulfides of toch keramische materialen? – bestaat nog geen consensus. Maar dankzij grootschalige pilotprojecten komt commerciële productie volgens het IEA snel dichterbij.

In China verenigden grote spelers als batterijproducent CATL en EV-bouwer BYD zich twee jaar geleden in een door de staat geleide alliantie, met als doel marktintroductie van solid-statebatterijen rond 2027-2028. Het Japanse Toyota heeft een vergelijkbare tijdlijn.

Allianties tussen Europese autobedrijven en Amerikaanse batterij-startups

Maar Europese en in het bijzonder Duitse autofabrikanten zitten ook niet stil. Die slaan de handen voor meer autonomie slim ineen met Amerikaanse startups en scaleups. BMW stopt met startup Solid Power vastestofbatterijen in een BMW i7. Mercedes Benz strikte batterijspecialist Factorial Energy voor een test met solid-statebatterijen in een EQS. Die haalde met gemak 1.200 kilometer, en toen was de accu nog niet eens leeg.

Qua timing vast geen toeval: op 17 december, precies een dag nadat de Europese Commissie het Battery Booster-programma had gepresenteerd, begon de batterijfabriek van Volkswagen-dochter PowerCo in het Duitse Salzgitter officieel te draaien. Op dit moment rollen er slechts een paar honderden batterijcellen per dag van de band, de bouwstenen voor de batterijpacks waarop EV’s rijden.

Dat moeten er dit jaar 60.000 tot 70.000 worden, genoeg om per jaar ongeveer 250.000 stekkerauto’s van een accu te voorzien. Te beginnen met de nieuwe elektrische modellen VW ID. Polo en Cupra Raval.

De fabriek staat op de plek waar vroeger motoren van Volkswagen werden gemaakt en dient als blauwdruk voor soortgelijke fabrieken in Valencia (Spanje) en St. Thomas (Canada), waarvan de bouw volgens Der Spiegel in 2026 en 2027 van start gaat. Volkswagen heeft via PowerCo een meerjarige samenwerking met de Amerikaanse startup QuatumScape, dat solid-statebatterijen ontwikkelt.

Als onderdeel van die deal heeft het bedrijf volgens Reuters toegezegd om hier jaarlijks tot 40 gigawattuur (GWh) voor de productie van solid-statebatterijen te reserveren, met de optie om uit te breiden tot 80 GWh – volgens de partijen genoeg om ongeveer 1 miljoen voertuigen per jaar van deze ‘superbatterijen’ te voorzien.

Bestuurslid Thomas Schmall, bij Volkswagen verantwoordelijk voor technologie, windt er in Der Spiegel geen doekjes om. ‘De batterij is de sleuteltechnologie van e-mobiliteit. Wie de batterij beheerst, beheerst de auto.’

Lees ook:

• De race om de solid state-batterij is losgebarsten: deze autofabrikanten strijden om de hoofdprijs
• Ook verbrandingsmotoren moeten duurzamer: ‘Met alleen elektrische auto’s komen we er niet’
• Zo kan Europa vaart maken met elektrificatie: duurzaam én onafhankelijk

The post China neemt voortouw met energiezuinige elektrische auto’s: kan Europa volgen? appeared first on Change Inc..

Hoewel lithium onder de kritieke grondstoffen wordt geschaard, is er op de huidige markt bepaald geen schaarste. Sterker nog: de prijs van lithium bereikte vorig jaar een dieptepunt door een sterk overaanbod. Maar de groeiende vraag naar energieopslag om de schommelingen in hernieuwbare energie op te vangen brengt daar verandering in, schrijft Reuters. Lithium-ionbatterijen zijn veruit de meest gebruikte batterijen ter wereld.

Analisten verwachten daarom dat de vraag naar lithium met 17 tot 30 procent groeit, tegenover een aanbodgroei van 19 tot 34 procent. Waar sommigen simpelweg een ‘kleiner overschot’ verwachten, hebben anderen het zelfs over een tekort aan lithium. Dat zal gevolgen hebben voor de prijs van het materiaal. Die zal dit jaar naar verwachting tussen de 11.430 en 28.580 dollar per ton liggen.

Lees ook: Nederlandse hybride waterstof- en lithium-ion batterij kan energie het hele jaar goedkoper opslaan

Bedrijven investeerden minder in milieu

Bedrijven investeerden in 2024 liefst 39 procent minder in het milieu dan een jaar eerder. Dat blijkt uit de meest recente cijfers van het CBS. Milieu-investeringen zijn kosten voor voorzieningen om het milieu te beschermen, herstellen of verbeteren, zoals lucht- en afvalwaterzuiveringsinstallaties en vloeistofdichte vloeren.

Vooral de investeringen in schone lucht en energie waren lager. Er ging bijvoorbeeld minder geld naar nieuwe windmolens. Helemaal slecht nieuws is dat niet; CBS zelf geeft aan dat milieu-investeringen altijd van jaar tot jaar schommelen, omdat er naar windmolens bijvoorbeeld in één keer veel geld gaat (of niet). Overigens lagen de totale financiële milieulasten wel hoger, onder meer door hogere afschrijvingen van eerdere milieu-investeringen.

Lees ook: Zo groot is de investeringskloof bij 8 cruciale technologieën voor de energietransitie (en dat biedt ook kansen)

Onderzoekers veranderen ramen in zonnepanelen

Wetenschappers proberen al langer doorzichtige zonnecellen te ontwikkelen, zodat ramen ook energie kunnen opwekken. Tot nu toe moesten ze vaak kiezen tussen een hoge energieopwek óf een goed functionerend (lees: doorzichtig) raam. Nu is het onderzoekers uit Zuid-Korea gelukt om beide te combineren, schrijft TW.

Hun doorzichtige zonnecellen houden licht en kleuren nagenoeg intact. Ook interessant: de zonnecellen genereren energie uit zowel zonlicht als kunstlicht. De onderzoekers zien mogelijkheden voor gebruik in gebouwen, maar ook in bijvoorbeeld elektrische voertuigen.

Lees ook: Zonnecellen van perovskiet lossen langzaam maar zeker hun belofte in

Venezolaanse olie is niet zomaar uit de grond te halen

Donald – drill, baby, drill – Trump heeft het op de enorme olievoorraden van Venezuela voorzien. Maar de vraag is hoeveel de VS daaraan hebben. Er zit inderdaad veel olie in de grond, maar die kan niet zomaar worden gewonnen.

Dat heeft met meerdere dingen te maken, zegt energiespecialist Jilles van den Beukel tegen BNR. Het gaat bijvoorbeeld om stroperige en zwavelrijke olie, waarvan de verwerking relatief complex is. Wel zijn juist Amerikaanse olieraffinaderijen daarin gespecialiseerd. Een grote uitdaging is de erbarmelijke staat van de olie-infrastructuur van Venezuela. Dat zorgt ervoor dat het land al decennialang weinig olie produceert. Het Venezolaanse staatsoliebedrijf staat niet bekend om goede technische kennis en onderhoud. Van den Beukel: ‘De bestaande productie weer op niveau brengen is echt een kwestie van lange adem. Dat gaat niet zomaar gebeuren.’

Lees ook: Liever zonne-energie dan olie: opvallende draai bij gehaaide beleggers

Microplastics in oceanen belemmeren CO2-opname

Niet alleen bossen, maar ook oceanen nemen veel CO2 op die de mens uitstoot. Dat is cruciaal voor de strijd tegen de opwarming van de aarde én voor de zuurstofproductie op onze planeet. Plankton zet CO2 middels fotosynthese immers ook om in zuurstof.

Maar dat natuurlijke ecosysteem dreigt verbroken te worden door microplastics, meldt Scientias op basis van een nieuwe overzichtsstudie. Dat heeft verschillende redenen. Zo blokkeren microplastics aan het wateroppervlak het zonlicht dat plankton nodig heeft voor fotosynthese. En er leven bacteriën en virussen op microplastics die broeikasgassen produceren. Veel van deze dingen zijn echter nog niet goed genoeg wetenschappelijk onderzocht.

Lees ook: Opmerkelijk: Vissen veranderen lichaam om te overleven in opwarmende oceaan

Nieuwe tool wil samenwerking in bouwsector stimuleren

Healthy Building Movement (HBM), een Nederlands-Duits project waarbinnen negen organisaties samenwerken om gezond bouwen te stimuleren, heeft een nieuwe tool gelanceerd die vraag en aanbod in Nederland en Duitsland bij elkaar brengt. De ‘Matchmaker’ moet het voor bedrijven en overheden makkelijker maken om samen te werken aan gezonde, circulaire en energiezuinige gebouwen, schrijft de organisatie in een persbericht. Het gaat zowel om samenwerkingen als om kennisdeling.

‘Gezond bouwen blijft te vaak hangen in plannen en intenties. Deze tool helpt om sneller van idee naar samenwerking te komen. Je ziet direct wie ervaring heeft, wie oplossingen biedt en waar je kunt aanhaken’, aldus de ontwikkelaar. Onder meer de TU Eindhoven, Maastricht University en de gemeente Venlo zijn bij HBM aangesloten.

Lees ook: Boeren die bouwmateriaal voor huizen telen krijgen miljoenen betaald in carbon credits

Ook in de media:

• Dit brengt 2026 voor climatetech-investeerders (Bloomberg)
• Met groene exportdrift vergroot China zijn geopolitieke invloed wereldwijd (FD)
• Zo veel kost Trumps nieuwe ban op windparken (Recharge News)
• Europese belasting dwingt Chinese fabrieken om schoner te worden (Trouw)
• Kritiek op rapport-Wennink stapelt op: ‘Slordig en gebrek aan wetenschappelijke hardheid’ (BNR)

The post Nieuwsupdate: Lithium-prijzen stijgen door sterke vraag naar batterij-opslag en Venezolaanse olie niet simpel op te pompen appeared first on Change Inc..

Carbon credits voor biobased materialen
Willen we meer biobased bouwen, dan moeten we in de eerste plaats meer biobased bouwmaterialen telen. Denk aan vezelvlas, vezelhennep, miscanthus en olifantsgras. Twee jaar geleden concludeerde onderzoeksbureau CE Delft dat de aankoop van carbon credits door de overheid het meest effectief is om de gestelde doelen te behalen (tenminste 50.000 hectare vezelteelt per jaar in 2030). Boeren krijgen dan betaald voor de CO2 die ze opslaan in gewassen die later voor gebouwen worden gebruikt.

Na een succesvolle pilot stelt het Nationaal Groenfonds van de overheid dit jaar opnieuw 2,5 miljoen euro ter beschikking voor de certificaten; de inschrijving is open tot halverwege deze maand. Later komt er ook een aanbesteding voor bedrijven en fabrieken die vezelgewassen verwerken tot bouwmateriaal. Ook nu al zijn er enkele bouwbedrijven die experimenteren met carbon credits. Het was Ballast Nedam Development die afgelopen jaar de eerste carbon credit afkomstig uit een woningbouwproject veilde.

AI voor energieprestaties
Warmtepompen, e-boilers en laadpalen maken gebouwen steeds dorstiger naar elektriciteit. Toch kan er uiteindelijk juist energie bespaard worden. Veel bedrijven op de grens tussen energie en bouw zetten hun zinnen op AI-tools die het energieverbruik van gebouwen inzichtelijk maken én verminderen.

Zo heeft Eneco GroenGebouw een AI-tool ontwikkeld waarmee bedrijven in kaart kunnen brengen hoe ze hun gebouw energiezuiniger kunnen maken. De tool kan op basis van postcode en huisnummer satellietbeelden bekijken en zien hoe goed een pand geïsoleerd is, wat voor energievoorziening een gebouw heeft en of er zonnepanelen op het dak liggen. Maar hij kan bijvoorbeeld ook bepalen wanneer een batterij het beste oplaadt met zonnestroom.

Circulaire economie

Recht op reparatie
Zeker zeven op de tien Nederlanders staan open voor de grondstoffentransitie, bleek vorig jaar uit de Monitor Duurzaam Leven van Milieu Centraal. Ze zijn bereid minder spullen te kopen, of toch in elk geval spullen gemaakt van milieuvriendelijkere materialen. Daarmee lijkt de circulaire economie de transitie met de meeste draagvlak voor gedragsverandering. Een sociaal kantelpunt lijkt niet ver weg meer, aldus hoogleraar Jan Willem Bolderdijk.

Dat zien we op veel plekken terug. Mensen kopen bijvoorbeeld iets vaker refurbished producten en tweedehands kleding dan twee jaar geleden, stelt Milieu Centraal in zijn monitor. Daarbij moeten het EU-lidstaten het in 2024 aangenomen ‘right to repair‘ uiterlijk dit jaar omzetten in nationale wetgeving. Dat recht op reparatie geldt nu alleen nog voor electronica als wasmachines en smartphones, al zal de lijst de komende jaren worden uitgebreid.

De regelgeving verplicht fabrikanten om hun producten – ook na de garantieperiode – tegen een redelijke prijs en binnen een redelijke termijn te repareren. Dat moet niet alleen tot minder afval leiden, maar versterkt ook de reparatiesector. Nu al steken er allerlei bedrijven de kop op die van reparatie hun businessmodel maken, ook buiten de traditionele repairshops. Denk in de kledingsector bijvoorbeeld aan United Repair Centre en Mended.

Druk op EU voor beschermen recyclingindustrie 
2025 was – net als het jaar ervoor – geen goed jaar voor de meeste plasticrecyclers. In november stuurde Nederland samen met Frankrijk, Spanje en België daarom een brandbrief naar de Europese Commissie (EC). Ze pleitten onder meer voor Europese bijmengverplichtingen voor gerecycled plastic of bioplastic. Een coalitie van plasticrecyclingbedrijven vroeg de Commissie daarnaast om in zo’n bijmengverplichting op te nemen dat het gerecycled plastic Europees moet zijn.

Als antwoord daarop kwam de Europese Commissie met een set pilotmaatregelen voor de korte termijn. Het gaat onder meer om strengere documentatievereisten rond importplastic. Ook ‘kijkt de Europese Commissie wat nodig is’ om een gelijk speelveld te bieden aan alle plasticrecyclers in de EU. Toch zijn de problemen voorlopig nog niet voorbij; met de golf van faillissementen in de industrie is er immers ook veel recyclingcapaciteit verdwenen. De Commiss komt daarom in 2026 met een Circular Economy Act met daarin meer maatregelen.

Energie

Groei wind- en zonne-energie
Het elektriciteitsverbruik neemt toe door de opmars van elektrische auto’s, warmtepompen en de noodzaak tot verduurzaming van de industrie. Tegelijkertijd moet die energie vooral duurzaam zijn. In 2026 komt er volgens de basisprognose uit het Trendrapport van onderzoeksbureau DNE Research naar verwachting iets meer aan 2 gigawattpiek aan zonnevermogen bij in Nederland. Driekwart daarvan is gericht op zakelijk gebruik. Het totale zonnevermogen van Nederland stijgt dit jaar per saldo tot iets meer dan 30 gigawattpiek.

De overheid wil in 2026 ook een impuls geven aan de verdere uitbouw van offshore windparken. In het Actieplan Wind op Zee is voorzien dat er met bijna 1 miljard euro aan subsidie in totaal voor 2 gigawatt aan nieuwe vergunningen wordt uitgegeven voor de bouw van windparken op zee. In totaal moet de capaciteit van offshore windparken doorgroeien naar 21 gigawatt in 2033.

Uitbreiding stroomnet en opslagcapaciteit batterijen
Voor de uitbouw en verzwaring van het elektriciteitsnet verwacht de landelijke netbeheerder TenneT in 2026 ongeveer 3 miljard euro te investeren op land en ruim 4,5 miljard euro aan uitbreiding van netinfrastructuur op zee, gelieerd aan windparken op zee.

Verder komt er dit jaar naar verwachting flink wat batterijcapaciteit bij voor de tijdelijke opslag van stroom. Volgens het Trendrapport van DNE gaat het om bijna 3.000 megawattuur aan extra capaciteit dit jaar, wat ongeveer het dubbele is van de extra batterijcapaciteit die er in 2025 is bijgekomen. In 2027 volgt naar verwachting een volgende sprong met een toevoeging van liefst 7.000 megawattuur batterijcapaciteit.

Mobiliteit

Verdere elektrificatie van het wagenpark
De opmars van volledig elektrische en hybride auto’s zet ook dit jaar door bij de autoverkopen, waarbij sommige experts verwachten dat vooral hybride modellen het goed blijven doen. Dit heeft mede te maken met de verhoging van de bijtelling voor het privégebruik van volledig elektrische leaseauto’s per 1 januari 2026. Databureau Aumacon verwacht dat dat ‘enige negatieve repercussies’ heeft voor de verkoop van volledig elektrische modellen.

Brancheorganisaties Bovag en RAI Vereniging stellen dat Nederland wel een van de Europese koplopers blijft bij de verkopen van elektrische auto’s, mede omdat nieuwe (Chinese) merken graag hun modellen graag in ons land introduceren als testmarkt.

Innovatie rond solid state-batterijen
Wat betreft de batterijtechnologie voor elektrische auto’s kijken marktkenners uit naar de laatste ontwikkelingen rond solid state-batterijen. Grotere automerken treffen dit jaar voorbereidingen voor een bredere marktintroductie in 2027. De verwachting is dat solid state-batterijen een volgende technologische sprong inluiden naar elektrische auto’s met een fors hogere actieradius en snellere laadtijden.

Voedsel

Hybride vlees
Alle hamburgers op de Dutch Grand Prix 2025 waren hybride. Ook op SAIL in Amsterdam aten duizenden mensen een burger die deels uit vlees, deels uit zeewier en groenten bestond. En grote supermarkten verkopen steeds meer hybride dierlijke producten. Vaak gaat het om gehakt, burgers of worstjes, maar Albert Heijn zet bijvoorbeeld ook in op ‘halfvolle zuiveldrink’. Tja, melk mag het niet meer heten. Die ontwikkeling zet in 2026 naar verwachting door.

Het idee: mensen kiezen gemakkelijker voor hybride dan voor vega, terwijl je toch flink wat broeikasgassen en dierenleed bespaart. Bovendien geeft het dierlijke component de producten de vertrouwde smaak, waar die bij vlees- of zuivelvervangers moeilijker na te bootsen is.

Stille eiwittransitie
De transitie naar meer hybride of zelfs plantaardig gaat deels in stilte. Zo is de Loonsche Land Burger in de Efteling standaard plantaardig, net als de pannenkoeken in restaurant Polles Keuken. Daarover wordt geen groots kabaal gemaakt – integendeel. Doel is mensen te overtuigen met de smaak van een duurzamer product. Ook de vegakroket in het attractiepark heet gewoon ‘kroket’, met een extra symbooltje erachter.

Op eenzelfde manier had niemand door dat de burgers op de Grand Prix plantaardig waren, of de kroketten op SAIL. Werd dat na afloop aan kopers consumenten verteld, dan bleken die positief verrast.

Lees ook:

• Achter de schijnbare stilstand beweegt de duurzame transitie sneller dan ooit
• Groei van zonne-energie stagneert, terwijl Nederlandse batterijmarkt dit jaar explodeert
• Waarom het jaar ongemerkt toch groener eindigt dan het begon

The post Duurzame trends in 2026: solid state-batterijen, carbon credits en hybride vlees appeared first on Change Inc..

Om Nederlandse woningen in 2050 van fossiel aardgas voor verwarming af te krijgen, zijn er grofweg drie opties: volledig elektrische warmtepompen, hybride warmtepompen in combinatie met groen gas, en warmtenetten. Uit een nieuwe studie van adviesbureau Common Futures in opdracht van Netbeheer Nederland en EBN blijkt dat de optimale mix van deze drie opties sterk afhankelijk is van een aantal factoren.

Zo geldt bijvoorbeeld dat er bij een sterkere isolatie van bestaande woningen meer ruimte is voor volledig elektrische warmtepompen. Aan de andere kant worden warmtenetten aantrekkelijker als je uitgaat van relatief hoge elektriciteitsprijzen. Een derde factor die een grote rol kan spelen is de mate waarin groen gas tegen betaalbare prijzen kan worden ingezet. Dat verhoogt namelijk de aantrekkelijkheid van hybride warmtepompen. Per saldo zal de warmtetransitie naar schatting meer dan 200 miljard euro kosten.

Lees ook: Hoe een nieuwe Europese CO2-prijs de adoptie van warmtepompen en elektrische auto’s vanaf 2027 kan versnellen

Aanvragen voor duurzame subsidies via SDE++ fors hoger dan budget

Tussen 7 oktober en 6 november konden bedrijven aanvragen doen voor het subsidiëren van groene technologie voor de SDE++-regeling. Donderdag maakte het ministerie van Klimaat en Groene Groei bekend dat er in totaal 468 aanvragen zijn binnengekomen voor een totaalbedrag van 22 miljard euro. Slechts een deel daarvan kan worden toegekend, want het jaarbudget voor 2025 ligt op 8 miljard euro.

Er zijn relatief veel aanvragen gedaan voor biomassavergisting en de productie van waterstof via elektrolyse. Ook zijn er flink wat subsidieaanvragen gedaan voor CO2-opvang en -opslag, met een geclaimd budget van 9 miljard euro. Kostenefficiënte projecten die per euro subsidie de hoogste reductie van CO2 kunnen realiseren, krijgen als eerste subsidies toegekend.

Lees ook: Groene waterstof voorbij de hype: ‘We zijn inmiddels terug op aarde, maar de belofte is nog steeds groot’

Duitse onderzoekers ontwerpen aluminium-grafietbatterij zonder lithium

Lithium-ionbatterijen domineren de wereldmarkt, maar zijn onder meer vanuit het oogpunt van de gebruikte materialen niet ideaal. Zo is de winning van lithium als grondstof sterk geconcentreerd in enkele landen: Australië, Chili, en China.

Duitse onderzoekers hebben een nieuw prototype batterij ontwikkeld op basis van aluminium en grafiet, zonder lithium, meldt TW. Dat heeft als voordeel dat de grondstoffen voor de productie in Europa voorhanden zijn. De gebruikte materialen zijn ook goed te recyclen. De batterij functioneert vooral sterk als laadsnelheid van belang is om bijvoorbeeld overtollige netstroom op te slaan.

Lees ook: Wat Nederland kan leren van Duitsland: 92% besparen op je energierekening met zon en slimme batterijen

Radicaal voorstel: netcongestie aanpakken met veilingen voor capaciteit

Energie-experts Ben Voorhorst en Leendert Florusse publiceerden donderdag op de energiesite Normo een radicale visie op de aanpak van netcongestie. Meest in het oog springend is het idee om beschikbare netcapaciteit voor zakelijke grootverbruikers verplicht te laten veilen op momenten dat netbeheerders op een termijn van drie dagen schaarste aan transportcapaciteit verwachten. Tegenover het FD geeft netbeheerder TenneT aan niet erg enthousiast te zijn, omdat bedrijven dan op zeer korte termijn hun vraag naar netcapaciteit moeten inschatten. 

In de eveneens donderdag gepubliceerde Actieagenda Digitalisering Energiesysteem van TNO en het ministerie van Klimaat en Groene Groei komen ook diverse plannen aan bod om netcongestie aan te pakken. Eén van de aanbevelingen is om een mechanisme in te voeren waarmee netbeheerders via digitale aansturing in noodsituaties apparaten en installaties die piekvraag veroorzaken, kunnen afschalen.

Lees ook: 5 vragen over het EU-plan van € 1.200 miljard voor Europese energienetten

Hoe de groene revolutie bij Shell en BP faalde

Enkele jaren geleden leek het erop dat olie- en gasreuzen Shell en BP een duidelijke visie hadden om op de lange termijn afscheid te nemen van fossiele brandstoffen. Onder druk van de energiecrisis van 2022, morrende aandeelhouders én een wisseling van het leiderschap hebben beide energieconcerns de facto hun groene ambities grotendeels afgeschreven, zo komt naar voren in een reportage van zakenkrant Financial Times, die met diverse insiders sprak.

Volgens teleurgestelde ex-medewerkers van beide bedrijven ligt dit niet per se aan de potentie van duurzame energie, maar vooral aan ongeduld en druk om op korte termijn hoge financiële rendementen te halen. ‘Voor olie en gas was er bereidheid om echt op de langere termijn in te zetten, terwijl nieuwe energie geacht werd op zeer korte termijn iets op te leveren. Dat was totaal onrealistisch’, zegt een voormalige manager bij Shell tegen FT.

Lees ook: Zo groot is de investeringskloof bij 8 cruciale technologieën voor de energietransitie (en dat biedt ook kansen)

Ook in de media:

• Alkmaar energiekoploper in de EU met Renewable Energy Valley (Trouw)
• Fabriek van Tata IJmuiden voldoet niet aan inspectieregels: tijdelijke sluiting dreigt (Nu.nl)
• Klimaatverandering draagt bij aan extreme moessonregens in Sri Lanka, Indonesië en Maleisië  (The Guardian)
• Amerikaanse kweekvleesstart-up Believer Meats gooit handdoek in de ring (AGFundernews)
• GroenvermogenNL subsidieert voor € 19 miljoen onderzoeksproject voor duurzame chemie (GroenvermogenNL)
• Goedkoopste en duurste laadpalen: € 16 voor een volle batterij van 75 kilowattuur (Independer)

The post Nieuwsupdate: Groen gas kan hybride warmtepomp aantrekkelijker maken en nieuwe batterij zonder lithium appeared first on Change Inc..

De prijzen van metalen stijgen, maar de prijzen van lithium-ionbatterijen stijgen niet mee. Sterker nog: de kostprijzen van de meest gebruikte batterijsoort zijn sinds 2024 met 8 procent gedaald, concludeert BloombergNEF op basis van eigen onderzoek. Lithium-ionbatterijen kosten nu zo’n gemiddeld 108 dollar (bijna 93 euro) per kilowattuur aan capaciteit.

De prijsdaling komt onder meer door de hevige concurrentie en overcapaciteit in de productie van batterijcellen. Bovendien wordt er steeds vaker gebruikgemaakt van een bepaald type lithium-ionbatterijen: ijzerfosfaatbatterijen (LFP). Die batterijen, met een kathode van ijzerfosfaat, zijn goedkoper dan batterijen die gebruik maken van nikkel en kobalt. China heeft een dominante positie in de productie van LFP-batterijen.

Lees ook: Zonnepanelen kunnen niet meer zonder batterijen: gaan we die in Europa maken?

Investeren in klimaat en milieu levert biljoenen dollars op

Als we investeren in de gezondheid van klimaat en leefomgeving kan dat biljoenen dollars aan economische waarde opleveren, miljoenen doden voorkomen en honderden miljoenen mensen uit armoede halen. Dat is de conclusie van de Global Environment Outlook van VN-milieuprogramma UNEP. De macro-economische voordelen kunnen in 2070 wel 20.000 miljard dollar per jaar bedragen en later stijgen tot 100.000 miljard dollar per jaar, stelt UNEP. Andersom veroorzaakt de niet-duurzame productie van voedsel en het verbruik van fossiele brandstoffen nu per uur 5 miljard dollar (!) aan schade.

Honderden wetenschappers uit 82 landen werkten ruim zes jaar aan het rapport, onder wie onderzoekers van het Planbureau voor de Leefomgeving. Zij doen verschillende aanbevelingen om netto nul uitstoot van broeikasgassen en andere schadelijke stoffen te bereiken op vijf gebieden: economie en financiën, materialen en afval, energie, voedselsystemen en milieu. Samen kosten die maatregelen zo’n 8.000 miljard dollar tot 2050, maar niets doen is nog veel duurder, aldus UNEP.

Normaal wordt de Global Environment Outlook afgesloten met een samenvatting, die wordt onderschreven door overheden. Maar omdat onder meer de VS, Saudi-Arabië en Rusland weigerden zich te scharen achter de conclusies over fossiele brandstoffen en plastic, ontbreken de samenvatting en formele steun nu, schrijft NRC.

Lees ook: Klimaatkantelpunten kosten duizenden miljarden euro’s: ‘Nu investeren in groene opties is veel goedkoper’

Aanleg waterstofnetwerk in gevaar door subsidietekort

Groene waterstof wordt gezien als grote belofte voor industrie die afhankelijk is van gas. Maar de aanleg van een waterstofnetwerk dat in 2030 vijf grote Nederlandse industrieclusters met elkaar moet verbinden gaat flink langer duren, meldt de NOS na onderzoek door de Algemene Rekenkamer.

De kosten vormen één van de grootste problemen. Werden die vier jaar geleden nog geschat op 1,5 miljard euro; inmiddels wordt uitgegaan van 3,8 miljard euro. Dat betekent dat de toegezegde subsidie van 750 miljoen euro tekortschiet. Volgens de Rekenkamer komt het netwerk nog zo’n 1,8 miljard euro subsidie tekort. Een ander probleem is dat de industrie minder snel van het gas afgaat dan verwacht, waardoor voor het waterstofnetwerk minder gebruik gemaakt kan worden van bestaande gasleidingen. Er moeten dus meer nieuwe leidingen worden aangelegd.

Lees ook: Groene waterstof voorbij de hype: ‘We zijn inmiddels terug op aarde, maar de belofte is nog steeds groot’

Elektriciteitssector stoot meer broeikasgassen uit, industrie minder

Nederland heeft in het derde kwartaal van 2025 ongeveer net zo veel broeikasgassen uitgestoten als een jaar eerder, meldt het CBS op basis van voorlopige cijfers. Maar als je per sector kijkt zijn er wel belangrijke verschillen. Zo was de uitstoot van de elektriciteitssector 20 procent hoger dan in het derde kwartaal van 2024, vooral door een hoger verbruik van steenkool.

De Nederlandse industrie stootte vorig kwartaal juist 6 procent minder broeikasgassen uit. Dat komt door een iets lagere productie van de meest vervuilende branches, waaronder de chemische industrie. Ook huishoudens, de dienstensector en het wegverkeer stootten minder uit.

Lees ook: Groen staal: CO2-intensieve sector moet aan verschillende knoppen draaien om sneller te verduurzamen

Nederlandse bedrijven positief over investeringen in duurzaamheid

Bijna alle Nederlandse bedrijven investeren in energie-efficiëntie. Dat blijkt uit een jaarlijkse enquête van de European Investment Bank (EIB). Een belangrijke reden is het aanpakken voor de hoge energiekosten, maar bedrijven zien de duurzame transitie ook steeds meer als een kans voor hun bedrijf. Gaf vorig jaar slechts 28 procent aan de duurzame transitie te steunen, nu is dat 39 procent.

Ironisch genoeg zijn dezelfde hoge energiekosten voor meer dan de helft van de bedrijven ook een belemmering om investeringen te doen. Ook regelgeving, personeelstekorten en onzekerheid over de toekomst houden bedrijven tegen. Toch is het investeringsklimaat in Nederland volgens de EIB relatief positief.

Lees ook: Zo groot is de investeringskloof bij 8 cruciale technologieën voor de energietransitie (en dat biedt ook kansen)

Met warm 2025 komt 3-jaars gemiddelde boven 1,5 graden opwarming

2025 is ‘vrijwel zeker’ het op een of twee na warmste jaar vergeleken met de tweede helft van de negentiende eeuw. Dat meldt The Guardian op basis van prognoses van het Europese observatie-instituut Copernicus. In januari tot november lagen de wereldwijde temperaturen gemiddeld 1,48 graad Celsius hoger, vergeleken met de tweede helft van de negentiende eeuw. In november was dat zelfs 1,54 graad.

2024 is tot nu toe het warmste jaar van deze eeuw, 2023 het op een na warmste jaar. Volgens Copernicus zijn de temperaturen dit jaar vergelijkbaar met die van twee jaar geleden. De kans is dan ook groot dat het driejarig gemiddelde van de temperatuurstijgingen voor het eerst boven de 1,5 graad Celsius uitkomt. Dat betekent overigens niet dat de doelen in het klimaatakkoord van Parijs automatisch niet zijn gehaald, want daarvoor wordt gekeken naar de gemiddelde temperatuurstijging over een lagere periode.

Lees ook: Hernieuwbare energie groeit keihard, maar de energietransitie moet nog sneller om riskante opwarming te voorkomen

Ook in de media:

• EU bereikt akkoord om uitstoot broeikasgassen met 90 procent te verlagen (RTL Nieuws)
• Reclame Code Commissie: ‘Eneco misleidt met CO2-gecompenseerd gas’ (Duurzaam Ondernemen)
• Netbeheerder Enexis denkt stroomuitval in winter te voorkomen: ‘Dure oplossing’ (Nu.nl)
• Ford gaat samen met Renault kleine elektrische auto’s bouwen voor Europa (de Volkskrant)
• Klimaatjurist Hannah Prins: ‘Niemand haat me meer, misschien doe ik iets fout’ (FD)
• Waarom grote problemen zoals het klimaat alleen met kleine stapjes aan te pakken zijn (Trouw)
• Amerikaanse rechter veegt Trumps verbod op nieuwe windprojecten van tafel (Nu.nl)

The post Nieuwsupdate: Prijzen lithium-ionbatterijen blijven dalen en aanleg waterstofnetwerk loopt gevaar appeared first on Change Inc..

In een recent gepubliceerd rapport benoemt koepelorganisatie voor hernieuwbare energie IRENA hoe het ervoor staat met acht sleuteltechnologieën voor de wereldwijde energietransitie. Daarbij hebben de onderzoekers ook aangegeven hoe groot de investeringskloof is per technologie, willen we nog in de buurt komen van scenario’s om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius.

De onderstaande grafiek geeft weer wat het mondiale investeringsniveau was per technologie in 2024 en wat er tussen 2025 en 2030 jaarlijks nodig is voor een 1,5 graden-scenario. Het gaat om energie-efficiëntie, hernieuwbare stroom (zon, wind, waterkracht, bio-energie en geothermie), stroomnetten, warmtepompen, batterij-opslag, laadinfrastructuur voor elektrisch rijden, groene waterstof en het afvangen en opslaan van CO₂ (CCS).

Investeringskloof per technologie voor de energietransitie. | Credits: IRENA

Te zien is dat de omvang van het huidige investeringsniveau per technologie sterk verschilt, net als het benodigde opschalingsniveau.

De grootste opgave ligt opvallend genoeg bij energie-efficiëntie. Daar werd afgelopen jaar 348 miljard dollar (ruim 300 miljard euro) in gestoken, maar dat moet de komende jaren eigenlijk 7,5 keer zoveel zijn: jaarlijks ruim 2.600 miljard dollar. Het gaat dan om verbetering van het energieverbruik in de industrie, de gebouwde omgeving en het transport.

De groeiende behoefte aan nieuwe huizen, gebouwen en infrastructuur zorgt voor extra vraag naar materialen met een hoge CO2-voetafdruk, zoals staal en cement. Daarnaast stijgt de stroomvraag voor toepassingen als airconditioning en neemt de vraag van AI-datacenters fors toe. Hiervoor is het niet genoeg dat er meer hernieuwbare stroom komt, maar is ook van belang dat de groei van de energievraag wordt beperkt door verbeterde efficiëntie van productieprocessen en een zuiniger energieverbruik van producten.

Forse investeringen in zonnestroom voor hernieuwbare energie

Wat betreft het opwekken van duurzame stroom en warmte hanteert IRENA twee cijfers over 2024. Het investeringsbedrag is 624 miljard dollar als je uitgaat van capaciteit die al wordt gebouwd, en een wat hoger bedrag van 773 miljard dollar (ruim 667,5 miljard euro) op basis van projecten waarvoor een zogenoemde final investment decision (FID) is genomen. De geschatte investeringskloof voor een scenario van 1,5 graden opwarming is in dat laatste geval ongeveer factor twee.

In de tabel hieronder is de investeringskloof per technologie voor het opwekken van duurzame stroom en/of warmte uitgesplitst.

Investeringskloof voor groene stroom per technologie. Bron: IRENA.

Te zien is dat alleen zonne-energie qua investeringen vrijwel op koers ligt. Bij wind op land is de investeringskloof met een factor drie ook relatief klein.

De investeringen in wind op zee moeten nog wel fors omhoog (factor acht). Dat geldt helemaal voor technologieën die nog in de kinderschoenen staan, zoals zonne-energie voor het genereren van warmte.

Stroomnetten en batterij-opslag moeten flink opschalen

De komst van grote hoeveelheden groene stroom met een schommelend aanbod vereist forse aanpassingen van stroomnetten, plus de inzet van batterij-opslag om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.

De mondiale investeringen in stroomnetten groeiden in 2024 met 14 procent naar 359 miljard dollar (310 miljard euro). Volgens de prognoses van IRENA moet het investeringsniveau eigenlijk nog bijna twee zo hoog liggen op ruim 670 miljard dollar per jaar. Die investeringen zijn hard nodig, omdat problemen met netcongestie zorgen voor wachtrijen bij het aansluiten van nieuwe wind- en zonneparken op het net.

De grootste beperking ligt volgens IRENA bij de budgetrestricties van overheden die miljarden moeten vrijmaken voor investeringen in het stroomnet. Dit kan ertoe leiden dat de rol van de private sector bij het financieren van uitbreidingen van het stroomnet in sommige landen groter wordt.

Batterijopslag was qua investeringen met een bedrag van 54 miljard dollar (ruim 46,5 miljard euro) in 2024 nog een relatief kleine sector, maar wel eentje die hard groeit. Jaarlijkse investeringen moeten op korte termijn nog met een factor drie omhoog, berekenden de onderzoekers van IRENA. Onder meer door verbeterde materiaalefficiëntie en het opschalen van de productie is sprake van een sterke kostendaling van batterijtechnologie. Dat is een belangrijke aanjager van nieuwe investeringen.

Uitbreiding laadinfrastructuur en warmtepompen

Naast het opschalen van het aanbod van hernieuwbare energie en de bijbehorende infrastructuur voor stroom is ook de vraagkant van groot belang. Dan gaat het onder meer om elektrisch rijden en de inzet van warmtepompen in de gebouwde omgeving.

Voor de groei van het aantal elektrische voertuigen is de beschikbaarheid van een adequate laadinfrastructuur een onmisbare randvoorwaarde. In 2024 werd er wereldwijd 39 miljard dollar (ruim 33,5 miljard euro) in laadinfrastructuur geïnvesteerd, waarvan driekwart bestemd was voor publieke laadpunten. Dat investeringsniveau moet eigenlijk bijna drie keer zo hoog liggen, stellen de onderzoekers van IRENA.

Voor de uitbreiding van warmtepompen in de gebouwde omgeving is de uitdaging nog wat groter. In 2024 lag het wereldwijde investeringsniveau voor warmtepompen op 77 miljard dollar (66,5 miljard euro), maar dat zou eigenlijk ruim vier keer zo hoog moeten liggen.

Investeringskloof voor groene energietechnologie biedt ook kans

Het rapport van IRENA laat aan de ene kant zien dat de benodigde uitbreiding van investeringen in groene technologie voor de energietransitie honderden miljarden dollars aan additionele financiering vereist. Voor de korte termijn gaat het om zo veel geld dat het niet heel waarschijnlijk is dat scenario’s om de temperatuurstijging op aarde te beperken tot 1,5 graden Celsius worden gehaald.

Aan de andere kant is er ook een positieve boodschap: er ligt een enorm potentieel voor de financiële wereld om investeringen in groene technologie te versnellen.

Lees ook:

• 4 dingen die zijn beslist tijdens COP30 (en de 3 hete hangijzers die overblijven)
• Hernieuwbare energie groeit keihard, maar de energietransitie moet nog sneller om riskante opwarming te voorkomen
• Groei van zonne-energie stagneert, terwijl Nederlandse batterijmarkt dit jaar explodeert

The post Zo groot is de investeringskloof bij 8 cruciale technologieën voor de energietransitie (en dat biedt ook kansen) appeared first on Change Inc..

In Duitsland staan nu al meer dan 2 miljoen thuisbatterijen en komen er jaarlijks 400.000 bij. Ter vergelijking: In Nederland komen er dit jaar 87.600 thuisbatterijen bij en komt het totaal op 163.500, blijkt uit het Nationaal Storage & Solar Trendrapport 2025 van Dutch New Energy Research (DNE). Maar niet alleen dat, Duitsers schaffen ook 200.000 warmtepompen en 1 miljoen zonnepanelen per jaar aan.

Steeds meer huizen all electric

Tijdens het congres toonde Piepenbrink een kaart van Duitsland die steeds meer groene stipjes krijgt van huishoudens die zowel zonnepanelen, batterijen, een warmtepomp als een laadpaal voor hun elektrische auto hebben.

All electric houses, noemen ze dat. De meesten missen nog een slim energiemanagementsysteem (EMS) dat gebruik maakt van AI en dat is wat E3/DC levert. Het bedrijf heeft in Duitsland zo’n 200.000 klanten en in Nederland al 250.

Met slimme aansturing kunnen al die apparaten een forse besparing op de energierekening opleveren. Door op het juiste moment zonnestroom op te slaan op de batterij of te verkopen op het net, door op het juiste moment de warmtepomp of de laadpaal van stroom te voorzien. ‘Als je het meeste geld wilt besparen heb je AI nodig om je energieconsumptie te plannen. Die kent de marktprijzen en het weer en dan kun je alles plannen, zoals het opladen van de batterij, van de auto en de warmtepomp’, legt hij uit.

92 procent besparing op je energierekening

De combinatie van zonnepanelen met een batterij zonder AI levert een energiebesparing van 50 procent op de totale energierekening op. ‘Met aansturing door AI kan dat oplopen tot 90 procent’, stelt Piepenbrink. Hij maakt dat inzichtelijk met een rekensom uit de praktijk.

Een standaard huis in Duitsland, meestal in de landelijke gebieden, heeft 10 kilowattpiek aan zonnepanelen, een batterij van 10 kilowattuur en verbruikt 8.400 kilowattuur stroom per jaar. De panelen en de batterij vergen een investering van 15.500 euro.

Door de zonnestroom zoveel mogelijk zelf te gebruiken en de batterij slim in te zetten kan de stroomrekening worden teruggebracht van 2.850 naar 700 euro per jaar. Een elektrische auto verhoogt het stroomverbruik met 2.400 kilowattuur per jaar en een warmtepomp nog eens met 3.500 kilowattuur, maar die elektriciteit wordt voor het grootste deel zelf opgewekt. Daardoor sparen mensen benzine en gas uit.

Zo daalt de energierekening van 3.900 naar 800 euro per jaar, een daling van 82 procent. ‘Zo heb je in vijf jaar je hele investering terugverdiend en draait alles daarna gratis’, zegt Piepenbrink.

Bij een groter huis met de dubbele capaciteit aan zonnepanelen en batterij en een jaarverbruik van bijna 12.000 kilowattuur, wordt de businesscase nog beter. Dan loopt de besparing op tot 5.000 euro per jaar. Vanwege het hogere verbruik stijgen ook de besparingen op de energierekening tot 92 procent. Dan wordt de investering van 30.000 euro binnen zes jaar terugverdiend. ‘Dit wordt het nieuwe normaal’, stelt hij.

Gascentrales steeds minder vaak nodig

Alle zonnepanelen en windturbines in Duitsland kunnen inmiddels meer dan de helft van de 75 gigawatt aan stroom leveren die Duitsland elke dag nodig heeft. Als meer huishoudens met zonnepanelen hun batterijen slim gaan inzetten kan dat oplopen tot 95 procent en hoeven gascentrales nog maar 5 procent van de stroom op te wekken.

Ook tijdens donkere windstille dagen in de winter, de zogeheten Dunkelflaute. ‘Als we willen kunnen we het gas eenvoudig vervangen. Alleen in de meest donkere uren hebben we dan nog een beetje gas of waterstof nodig’, zegt Piepenbrink. ‘Hierdoor kunnen we de 90 procent van de energiekosten en 95 procent van de CO2-uitstoot besparen.’

Lees ook:

• Zonnepanelen kunnen niet meer zonder batterijen: gaan we die in Europa maken?
• Groei van zonne-energie stagneert, terwijl Nederlandse batterijmarkt dit jaar explodeert
• Peptalk voor kwakkelende zonne-energiemarkt: ‘Dit is niet het einde, maar het begin’

The post Wat Nederland kan leren van Duitsland: 92% besparen op je energierekening met zon en slimme batterijen appeared first on Change Inc..

Sectoren gaan samenwerken

Dat betekent concreet dat diverse sectoren bij elkaar gevoegd worden en gaan samenwerken. Holland Solar denkt erover zijn naam te veranderen in Holland Solar en Storage en gaat samenwerken met de branchevereniging van windenergie: NedZero. Daar is Van Hooff inmiddels ook directeur. Ook wordt samengewerkt met de brancheverenigingen voor energieopslag en warmtepompen.

‘Wij zijn achter de schermen druk bezig om die sectoren in elkaar te schuiven, maar ook voor de schermen zijn de bedrijven daar al mee bezig’, zegt Van Hooff. ‘Ik was laatst bij een groothandel. Twee jaar geleden stond het daar tot aan het plafond vol met zonnepanelen en omvormers. Nu staan er ook warmtepompen en EV-laders.’

Zegen werd oorzaak van ingestorte markt

De zonne-energiesector verkeert in zwaar weer, blijkt uit het Nationaal Storage & Solar Trendrapport 2025 van Dutch New Energy Research (DNE) dat tijdens het congres werd gepresenteerd. Dit jaar komt er slechts 2,08 gigawattpiek aan zonne-energiecapaciteit bij in Nederland, de kleinste groei sinds 2018 en minder dan de helft van recordjaar 2023. Het aantal installateurs daalt met 17 procent.

De zonne-energiesector groeide de afgelopen jaren fors vanwege de salderingsregeling, waarbij huishoudens de zonnestroom die ze aan het net leveren van hun energierekening mogen aftrekken. Nu die regeling in 2027 stopt, schaffen steeds minder consumenten zonnepanelen aan.

De situatie wordt nog erger doordat de marktprijs die ze voor hun stroom krijgen ’s middags op zonnige dagen negatief is en energiebedrijven terugleverkosten in rekening brengen. ‘De salderingsregeling is een zegen voor ons geweest, maar ook de reden dat we de afgelopen twee jaar volledig in elkaar zijn gestort’, zegt Van Hooff.

Holland Solar wilde de regeling stapsgewijs afbouwen, maar de politiek besloot het in één keer te doen. Het kortetermijnbeleid gericht op de verkiezingscampagnes won het van het stabiele, langetermijnbeleid dat de energietransitie nodig heeft. ‘Voor langetermijnbeleid moet je in China zijn. In Nederland wordt niet langer dan vier jaar vooruit geleken. Je kunt van alles vinden van een dictatuur, maar ze zijn wel goed in strategische plannen maken voor de lange termijn’, zegt Van Hooff.

De verkiezingsuitslag geeft de sector weer hoop. Van Hooff telt nu 102 zetels in de Tweede Kamer – meer dan twee derde – die voor klimaatbeleid zijn, en een meerderheid van 77 zetels die voor een progressief klimaatbeleid zijn. ‘Dat is goed nieuws’, zegt hij.

Niet dezelfde fouten maken bij batterijen

Tegenover de stagnerende zonne-energiemarkt staat een batterijmarkt die explodeert. Dit jaar komen er volgens het trendrapport 87.600 nieuwe batterijsystemen bij in Nederland en groeit de opslagcapaciteit met 1,55 gigawattuur naar een totaal van 2,9 gigawattuur. Er zit nog wel een groot gat tussen de 29,7 gigawattpiek aan zonnepanelen en die batterijopslag. Dat gat wil de sector de komende jaren gaan verkleinen.

Dat betekent dat installateurs van zonnepanelen zich vol gaan storten op het installeren van batterijen. De Solar Basterds, een groep van elf vakidioten uit de sector, willen voorkomen dat de fouten die in het begin bij zonnepanelen zijn gemaakt, zich herhalen: fabrikanten die niet genoeg kunnen leveren, waardoor prijzen omhooggaan, slechte installaties waar veel klachten over komen of cowboys die de markt verpesten doordat ze nauwelijks marge hanteren en onder de prijs van concurrenten duiken. ‘Laten we met zijn allen voorkomen dat we net als met zon opnieuw de afgrond in gaan’, zegt Daniël Spierenburg van Solar Basterds tijdens het congres.

Dat betekent volgens hem: specialiseren en samenwerken met collega’s in andere sectoren als warmtepompen, batterijen en laadpalen. Zijn collega Maarten Oostrum: ‘We moeten als sectoren meer samenwerken. Het sentiment in de markt is heel slecht. Consumenten hebben geen vertrouwen in installateurs. Ze zijn op zoek naar een goed advies en een veilige en eerlijke oplossing voor hun probleem: te hoge energiekosten.’

De Solar Basterds willen voorkomen dat de sector bij batterijen dezelfde fouten gaat maken als bij zonne-energie. | Credits: André Oerlemans

Businesscase van batterijen uitgerekend

De twee zien nog steeds offertes voor batterijen die onnodig veel capaciteit hebben en nooit zullen waarmaken wat ze beloven. Bijvoorbeeld qua terugverdientijd. Dan valt dat een paar jaar later weer tegen. Belangrijk is volgens hen dus om een eerlijke businesscase te presenteren.

Maar wat is de businesscase van een batterij? Die rekende energie-expert Jan Willem Zwang van Stratergy tijdens het congres live op het podium uit. Iemand die 4200 kilowattuur per jaar verbruikt en zonnepanelen, een elektrische auto en een laadpaal heeft, kan een thuisbatterij van 5 kilowattuur in minder dan vier jaar terugverdienen, toonde hij aan.

Voor een boer die zijn aardappelen en uien twee maanden per jaar wil koelen in zijn schuur, maar daarvoor geen grotere elektriciteitsaansluiting krijgt, valt de aanschaf van een batterij nog voordeliger uit, berekende Zwang. De boer betaalde 270.000 euro voor de batterij. Die heeft een capaciteit van 400 kilowattuur en slaat ook nog de zonne-energie van het dak op. In de tien maanden dat de boer hem niet nodig heeft, kan hij hem verhuren aan een energiebedrijf om het net in balans te houden en netcongestie te verminderen. Daarmee verdient hij dan ruim 30.000 euro per jaar, wat de boer een rendement van 7,7 procent oplevert.

Zon, wind en batterij worden samen groene energiecentrale

Niet alleen op het niveau van huishoudens en bedrijven gaat de zonnesector samenwerken met batterijen, ook grote zonneparken kunnen niet zonder. Zij krijgen geen of een te kleine aansluiting op het net, maar kunnen door de energieopslag in een batterij langer en constant stroom leveren, ook als de zon niet schijnt.

Door daar ook windturbines aan toe te voegen ontstaat een groene energiecentrale, die altijd stroom levert en kolen- en gascentrales overbodig kan maken. In de Noordoostpolder staat al zo’n combipark, dat een gezamenlijke aansluiting heeft op het hoogspanningsnet van Tennet.

‘De duurzame energieprojecten van de toekomst zijn hybride’, stelt Rens Savenije van wind-adviesbureau Ventolines. ‘Een wind- of zonnepark dat op zichzelf staat is echt iets van vroeger. Waar je ziet dat de sectoren samenkomen, zie je nu ook dat de projecten samenkomen’, zegt hij. Hij voorspelt dat gecombineerde wind- en zonneparken in 2028 al voor 3 gigawattuur aan batterijen hebben staan.

De volgende stap is om die gecombineerde parken te koppelen aan de industrie. Om hoge transportkosten van elektriciteit te omzeilen moeten de wind- en zonneparken met een batterij volgens Savenije bij bedrijfsterreinen gebouwd worden. Andersom kan het ook. Dan zouden bedrijven zich juist bij die parken vestigen. Savenije voorspelt dat bedrijven die geen of geen grotere stroomaansluiting kunnen krijgen gaan verhuizen naar regio’s met dit soort parken, waar ze wel stroom kunnen krijgen.

Het gecombineerde park van wind, zon en een batterij vormt een groene energiecentrale. | Credits: AMPYR

Welke batterij gaat Nederland gebruiken?

Als er zo veel energieopslag bijkomt, wat voor soort batterijen zetten we dan in in Nederland? Daarover hield hoogleraar Moniek Tromp van de Rijksuniversiteit Groningen tijdens het congres een college. Zij is namens de universiteit betrokken bij het Nationaal Groeifondsprogramma voor batterijen, waarin overheid en bedrijven 800 miljoen euro stoppen.

Volgens Tromp heeft Europa in 2030 bijna 2.000 gigawattuur aan batterijcapaciteit nodig en zullen de productie en installatie explosief toenemen. ‘We hebben nog heel veel batterijen nodig in de huidige energietransitie’, stelt ze.

Lithium-ion batterijen worden nog steeds het meest gebruikt, maar daar zitten materialen in die slecht zijn voor mens en milieu. Lithium-mijnen vervuilen hun omgeving. En bij de winning van het benodigde nikkel, kobalt en mangaan verdwijnen oerwouden, wordt kinderarbeid ingezet en worden mensenrechten geschonden, liet de documentaireserie ‘Ketens’ in 2024 zien. Een duurzamer alternatief is de lithium-ijzerfosfaat-batterij (LFP).

Nederland kan zich volgens Tromp ook richten op andere technologieën. Bijvoorbeeld zoutbatterijen (natrium-ion), waar diverse partijen aan werken. Dat materiaal is makkelijk te winnen en duurzaam. Of de zoutwaterbatterij van Aquabattery, waarin stroom in tanks met zout water wordt opgeslagen. Daarbij is de opslagcapaciteit wel lager dan bij lithium-ion. Voor langdurige opslag van elektriciteit zijn flowbatterijen geschikt, waar stroom in vloeistoffen wordt opgeslagen.

‘Mijn heilige graal is de ijzer-luchtbatterij, al is die heel zwaar’, zegt Tromp. Het bedrijf ORE Energy heeft zo’n soort batterij al aangesloten op het Europese stroomnet.

Gaan we in Europa zelf batterijen maken?

Tromp voorspelt dat veel van die toekomstige batterijen in Europa gefabriceerd zullen worden. Nu komen de meeste batterijen uit China. Dat land heeft onlangs exportbeperkingen afgekondigd voor lithium-ion-batterijen en de materialen en machines om die te maken.

‘We weten nog niet precies wat die exportrestricties gaan inhouden, maar de kans is groot dat wij binnenkort niet meer over Chinese batterijen, materialen of productieapparatuur kunnen beschikken. Of veel minder’, zegt Tromp. Bedrijven als DAF of VDL zouden hierdoor problemen kunnen krijgen, omdat ze batterijen nodig hebben voor hun trucks en andere producten.

Daarom moet Europa een eigen batterijketen ontwikkelen, van grondstof tot de productie van batterijcellen. Tromp: ‘Ik denk dat we geen keuze hebben, anders hebben we straks geen batterijen. We moeten de politiek daarin meekrijgen.’

Lees ook:

• Groei van zonne-energie stagneert, terwijl Nederlandse batterijmarkt dit jaar explodeert
• Peptalk voor kwakkelende zonne-energiemarkt: ‘Dit is niet het einde, maar het begin’
• Zo wordt zonne-energie weer ‘made in Holland’
• Is het een zonnepark? Een windpark? Een batterij? Nee, het is een groene energiecentrale

The post Zonnepanelen kunnen niet meer zonder batterijen: gaan we die in Europa maken? appeared first on Change Inc..

Zo komen er dit jaar 87.600 nieuwe thuisbatterijen bij en nog eens 1.600 grotere systemen. In totaal heeft Nederland eind dit jaar 2,9 gigawattuur aan opgesteld batterijvermogen staan, zo blijkt uit het Nationaal Storage & Solar Trendrapport 2025 van onderzoeksbureau Dutch New Energy Research (DNE), dat woensdag tijdens het congres Storage & Solar 2025 werd gepresenteerd.

Nederlands vermogen aan zonnecapaciteit stijgt naar 29 gigawattpiek

Het aantal nieuwe zonne-energie installaties groeide met 8 procent minder hard. Dit jaar komen er 172.000 bij, 16.000 bij bedrijven en 148.000 op het dak van huishoudens. Dat is 72 procent minder dan in recordjaar 2023.

De sector mag dan minder hard groeien, Nederland blijft op dit vlak wel Europees koploper. Bijna vier op de tien huishoudens hebben inmiddels zonnepanelen op hun dak. Met bedrijven erbij zijn dat er in totaal 3,45 miljoen.

Alle zonnepanelen samen hebben eind dit jaar naar verwachting een vermogen van ruim 29 gigawattpiek, wat neerkomt op een stijging van ruim 2 gigawattpiek vergeleken met 2024.

De tragere groei heeft wel grote gevolgen voor het aantal installateurs. Dat daalt al zeven kwartalen op een rij, van 3.293 begin vorig jaar naar 2.748 medio dit jaar. Een daling van 17 procent.

Zon en batterijen onlosmakelijk met elkaar verbonden

Volgens het onderzoek zijn zon en opslag tegenwoordig onlosmakelijk met elkaar verbonden. Zowel bedrijven als consumenten schaffen steeds vaker een batterij aan als ze zonnepanelen hebben of laten leggen. Consumenten kunnen zo de stroom van hun dak opslaan en later benutten. Daarmee voorkomen ze terugleverboetes en blijft hun stroom ook na het afschaffen van de salderingsregeling waardevol.

Bedrijven verminderen met de inzet van batterijen problemen met netcongestie of kunnen draaien met een kleinere netaansluiting. Die verbondenheid tussen de opwek en opslag van zonnestroom was voor de onderzoekers van het trendrapport een reden om hun jaarlijkse trendrapporten over zonne-energie en energieopslag te combineren. Ook zijn twee jaarlijkse congressen over opwek en opslag nu gebundeld tot één event.

Batterijen steeds belangrijker voor optimale benutting zonne-energie

Volgens hoofdonderzoeker Hrvoje Medarac van Dutch New Energy is de markt voor zonnepanelen de afgelopen jaren zeer succesvol geweest, maar moet die nu omschakelen en oplossingen gaan zoeken om opgewekte stroom beter te gebruiken. Lees: inspelen op netcongestie, het einde van de salderingsregeling, de terugleverboetes die energiemaatschappijen opleggen en de lage of negatieve stroomprijzen die in de middag steeds vaker te zien zijn.

‘De veranderingen in het energiebeleid hebben duidelijk geleid tot een toename van het gebruik van energieopslag, met name thuisbatterijen. Het feit dat Nederlanders met zonnepanelen zich, zonder salderingsregeling, zullen moeten aanpassen aan hun manier van energiegebruik, heeft gezorgd voor een stijging in de verkoop van thuisbatterijsystemen. Dit is een trend die zich de komende jaren zal voortzetten’, stelt hij.

De ontwikkelingen in de solar- en storagesector zorgen er volgens de onderzoeker voor dat de twee technologieën steeds meer met elkaar verweven raken. ‘Het is aan de bedrijven die actief zijn in deze sector om juist in de stagnerende markt voor solar en de groeiende markt voor storage kansen te zien, want één feit blijft staan: voor niets komt de zon op.’

Mederac verwacht dat de mindere groei van de verkopen van zonnepanelen medio 2024 de bodem heeft bereikt en dat dit jaar stabilisatie optreedt. ‘Zonne-energie heeft waarschijnlijk zijn plek gevonden’.

Volgende fase in energietransitie aangebroken

‘Door kortetermijndenken en wisselend overheidsbeleid raakte het vertrouwen in zonnepanelen verloren’, stelt Wijnand van Hooff, algemeen directeur van branche-organisatie Holland Solar. Toch voorspelt hij dat de sector door zijn innovatieve kracht weer relevant wordt en zonne-energie ingezet wordt om grote problemen aan te pakken. Bijvoorbeeld geopolitieke afhankelijkheid en overbelasting van het stroomnet door de groeiende stroomvraag.

Ook Mark Harbers, voorzitter van Techniek Nederland, ziet de toekomst zonnig in. ‘We zijn op weg naar een toekomst waarin de consument geen omkijken meer heeft naar het eigen energieverbruik. Zonnepanelen, warmtepompen, elektrische auto’s en huishoudelijke apparaten werken samen via één slim energiemanagementsysteem dat bepaalt wanneer het verstandig is om stroom op te slaan, te gebruiken of terug te leveren. De volgende fase in de energietransitie is aangebroken’, zegt hij.

Lees ook:

• Batterijopslag in Nederland verdriedubbeld: eigenaren zonnepanelen kopen massaal thuisbatterijen
• Weggegooide wind- en zonne-energie groeit harder dan opgewekte groene stroom: dringend meer opslag nodig
• Barst de thuisbatterij-bubbel in 2025? ‘Elke groeimarkt trekt cowboys aan’

The post Groei van zonne-energie stagneert, terwijl Nederlandse batterijmarkt dit jaar explodeert appeared first on Change Inc..