De fabriek in Den Bosch gaat door als PeelPioneers Ingredients. ‘Foodveteraan’ Rimmert de Jong neemt de activiteiten over, gesteund door een anonieme investeerder. Beiden hebben een belang van 50 procent in het nieuwe bedrijf. Welk bedrag er met de deal gemoeid is, delen de nieuwe eigenaren niet.

De Jong is een goede bekende van de circulaire scaleup. Tot voor kort was hij ceo van Royal Steensma, een leverancier van bakkerijproducten als gekonfijt fruit en amandelspijs en een van de grootste klanten van PeelPioneers.

Sinaasappelschillen verwerken tot ingrediënten voor industrie

Vanaf 1 februari zwaait De Jong de scepter over een circulaire fabriek waar wekelijks zo’n 250 ton sinaasappelschillen worden verwerkt tot sinaasappelblokjes en -olie. Ingrediënten voor de voedsel- en verzorgingsindustrie: de blokjes gaan naar Royal Steensma, de olie wordt onder meer verwerkt in de mayo’s van Mayoneur, het bier van Two Chefs Brewing en de schoonmaakmiddelen van Seepje.

De technologie om grondstoffen uit sinaasappelschillen te halen komt uit de koker van Sytze van Stempvoort. Als student scheikunde in het Engelse York werkt hij mee aan het Orange Peel Exploitation Company-project (OPEC), een internationale samenwerking tussen verschillende universiteiten om zo veel mogelijk uit citrusschillen te halen. Denk aan grondstoffen voor bioplastic en biobrandstof.

Eenmaal terug in Nederland pitcht hij het idee om er een bedrijf van te maken op een ondernemersevent. Van Wieringen en Lindy Hensen, naast co-founders van PeelPioneers ook de mensen achter accelerator Tekkoo, zien er iets in. Met 1 miljoen euro startkapitaal bouwen ze in 2017 de eerste pilotfabriek van het bedrijf, in Son en Breugel.

Die sinaasappelblokjes waren De Jongs eigen idee. ‘In 2017 bezocht ik de oprichters in hun pilotfabriek in Son en Breugel’, vertelt hij. ‘Toen heb ik gezegd: pak de mooiste schillen en maak daar blokjes van, dan ga ik die van jullie kopen. Daarvoor kochten we die volledig in Italië in – nou, ze vielen daar van hun stoel toen ze dit hoorden. In 2023 en 2024 waren de oogsten in Italië heel slecht, toen zijn de volumes van PeelPioneers zelfs onze redding geweest.’

Dit mag niet verloren gaan, dacht De Jong dan ook toen hij hoorde van het faillissement. ‘Qua timing kwam het heel goed uit. Royal Steensma is twee jaar geleden verkocht aan het Amerikaanse Dawn Foods. De afspraak was dat ik tot 1 februari van dit jaar aan zou blijven als bestuurder.’

PeelPioneers: ‘Open en gesloten’ fabriek

De Jong start door met een team van twaalf tot vijftien mensen, die al in de fabriek werkzaam waren. Vanaf 2 februari moet de schillenfabriek, die inmiddels zo’n anderhalve maand stil ligt, weer volledig operationeel zijn.

Bij het faillissement had PeelPioneers 40 mensen in dienst; hoeveel medewerkers in totaal hun baan behouden, is nog niet bekend. Dat heeft te maken met het tweede deel van de ‘dubbele doorstart’.

In Den Bosch draaiden namelijk twee processen naast elkaar: een mechanisch proces waarbij geur- en smaakstoffen uit de schillen werden gehaald (de zogeheten ‘open fabriek’) en een chemisch proces waarbij vezels uit de schillen werden gehaald (de ‘gesloten fabriek’). Die vezels worden gebruikt als natuurlijk bind- of verdikkingsmiddel in bijvoorbeeld vleesvervangers en sauzen.

De open en gesloten fabriek opereerden voor het faillissement al gescheiden van elkaar, in aparte hallen, en zijn gescheiden verkocht. De biochemietak, inclusief IE-rechten, is ingelijfd door het Spaanse foodtechnologiebedrijf CEAMSA – ook een klant. De nieuwe eigenaar wil de vezelproductie naar de regio Murcia verplaatsen.

‘De citrusregio van Spanje’, zegt Van Wieringen. PeelPioneers had zelf plannen om in dit gebied een vezelfabriek te openen. ‘CEAMSA zet die plannen voort met ons technische team. Om hoeveel mensen dat gaat, zijn we nog aan het uitzoeken.’

De founder blijft bij beide doorstarts betrokken. ‘Om de overgang te begeleiden en de business verder te ontwikkelen’, zegt hij. ‘Maar ik kom niet in dienst.’

Opstart fabriek duurde langer dan verwacht

Technisch gezien bestond het bedrijf uit twee totaal verschillende onderdelen, noteert ook curator Dirk School in het eerste faillissementsverslag. Hij besloot beide divisies te splitsen voor een grotere kans op een succesvolle verkoop. Wegens financiële problemen lag de vezelproductie toen al een tijdje stil.

In 2020 scoorde PeelPioneers 10 miljoen euro voor de bouw van de schillenfabriek in Den Bosch. De Europese Investeringsbank legde in via het European Circular Bioeconomy Fund (ECBF) en ook Rabobank, Stichting Doen en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) haakten aan. Maar met een fabriek vol zelfontwikkelde machines, die bovendien allemaal aan elkaar gekoppeld moesten worden, duurde de opstart langer dan verwacht.

Om de kosten te kunnen blijven dekken, moest de scaleup de afgelopen twee jaar extra financiering ophalen – via crowdfunding, maar ook via brugrondes van aandeelhouders. Het duurde tot eind 2024 voor de fabriek volledig operationeel was en tot het derde kwartaal van 2025 voordat de verkoop goed op stoom kwam. ‘In de tweede helft van 2025 is de verkoop exponentieel gestegen’, zegt Van Wieringen. ‘Die cijfers hadden we eigenlijk al drie kwartalen eerder aan onze investeerders willen laten zien.’

Nieuw hoofdstuk voor PeelPioneers

Alleen draaide de fabriek op dat punt nog geen break-even, waarop de bereidheid van aandeelhouders om bij te storten afnam, blijkt uit het verslag van de curator. Op zoek naar nieuwe financiering werd in 2025 al gestart met onderhandelingen voor de verkoop van beide divisies, al dan niet in combinatie met een overbruggingsfinanciering.

‘Dat is toen niet gelukt’, zegt Van Wieringen. ‘De route die we nu bewandelen, komt in de buurt van de uitkomst die we toen voor ogen hadden.’ Waren de nieuwe eigenaren toen al als potentiële kopers in beeld? ‘Daar kan ik niets over zeggen.’ Maar, benadrukt hij desgevraagd, het faillissement was zeker geen vooropgezet een-tweetje. ‘Absoluut niet.’

De fabriek van PeelPioneers is een zogeheten first of a kind-fabriek; de eerste in zijn soort. Van Wieringen: ‘De afgelopen jaren hebben we ervaren hoe uitdagend het is om zo’n fabriek op te zetten. Gemiddeld kost dat twintig jaar en tussen de 20 en 30 miljoen euro aan investeringen, blijkt uit onderzoek. Wij waren nog geen tien jaar bezig en hebben in die tijd 15 miljoen opgehaald – in die zin deden we het nog niet zo slecht.’

De doorstart is voor hem een bevestiging dat PeelPioneers bezig was met ‘dingen die hout snijden’. ‘Het doet me enorm goed dat uitgerekend deze industrieveteranen zijn ingestapt. Sytze, Lyndy en ik zijn PeelPioneers begonnen omdat we willen laten zien dat de circulaire economie op grote schaal kan werken. Ik ben blij dat dat boek nu een nieuw hoofdstuk krijgt.’

Lees ook:

• In Brabant verrijst het Silicon Valley van de plantaardige chemie
• Dit zijn 4 grote voordelen voor bedrijven die meebewegen met de groene economie
• Na notitieboekjes wil MOYU ook verpakkingsindustrie boomvrij maken, met verpakkingen van steenpapier

The post PeelPioneers maakt doorstart: circulaire fabriek gered, vezelproductie naar Spanje appeared first on Change Inc..

Composiet van windturbinebladen recyclen

Het klinkt als een logische aanpak. Rotorbladen worden eerst geshredderd tot ‘vlokken’ en kunnen vervolgens met nieuw kunststofhars tot een nieuw composiet worden vermaakt. De vlokken van composiet, sprietjes van enkele centimeter lang, zijn daarmee een industriële grondstof voor nieuwe composietproducten.

Toch was dat nog geen gangbare methode, legt Albert ten Busschen, associate lector van het lectoraat Kunststoftechnologie, uit. ‘Er wordt elders vooral onderzoek gedaan naar chemische recycling. Dan wordt composiet bijvoorbeeld gecontroleerd verbrand om de vezels eruit terug te winnen, of het wordt opgelost om de verschillende materialen te kunnen scheiden. Maar daar is tot op heden nog geen operationele industriële oplossing uitgekomen. Het vergt ook grote investeringen en heeft hoge operationele kosten.’

Albert ten Busschen.

Andere manieren zijn er ook. Zoals mechanische recycling. Dan vermaal je kunststoffen en kun je daar vervolgens een vulstof mee maken. Een prima idee, maar de businesscase is moeilijk: virgin vulstoffen zijn heel goedkoop.

Tot voor kort was er daarom slechts één recyclemethode voor composiet operationeel. Daarbij wordt composiet vermalen en toegevoegd aan een cementoven. De kunststof in het materiaal verbrandt; de overgebleven vezels vormen een additief in het cement. ‘Dat wordt nu gezien als dé methode om composiet te recyclen’, zegt Ten Busschen. ‘Maar echt circulair is het niet. Niet alleen wordt een deel verbrand, maar je krijgt ook een heel ander product.’

Toepassing voor de Rotterdamse industrie

Het lectoraat van Windesheim pakte het daarom anders aan. Ten Busschen: ‘We wilden de waarde behouden die in composiet zit. We maken het weliswaar kleiner, maar de sterkte blijft.’

Installatie van de damwand in Almere.

Toegegeven: met het nieuwe materiaal kunnen geen rotorbladen worden gemaakt. Daar is het niet sterk genoeg voor. Maar het is wél sterk genoeg gebleken voor allerlei onderdelen van onze infrastructuur. Zoals een nieuwe damwand bij de Beatrixsluis in Almere, bestaande uit 80 planken van 20 meter. En zogenoemde geleidebalken in de haven van Delfzijl.

Dat waren allemaal nog ‘demonstrators’: casussen die vooral dienden om het materiaal in de praktijk te testen. Maar inmiddels wordt de ‘Windesheim-methode’ ook toegepast door de industrie. De Circular Recycling Company (CRC) in Rotterdam shreddert oude windturbinebladen tot vlokken. Het recent opgerichte Rotterdamse bedrijf Compone maakt daar nieuwe composietproducten van.

Logistieke uitdagingen

Windmolens vormen een grote stroom van composietafval. Rotorbladen hebben een ‘houdbaarheidsdatum’ van gemiddeld 20 tot 25 jaar, wat betekent dat de windmolens die in de jaren 90 en het begin van deze eeuw zijn geplaatst, nu als afval op de markt komen. ‘Omdat we steeds meer windmolens plaatsen, is dit een groeiende materiaalinstroom’, zegt Ten Busschen. In onder meer de VS worden de rotorbladen gestort of zelfs begraven, maar in Nederland is dat verboden. Bovendien is er weinig ruimte voor, lacht de onderzoeker.

Maar ook andere voorwerpen worden van composiet gemaakt. Zoals bootrompen en moderne vliegtuigen. Wel kennen die allemaal hun eigen logistieke uitdagingen. Afgedankte bootrompen worden bijvoorbeeld niet centraal ingezameld. En rotorbladen van windmolens moeten eerst kleiner worden gemaakt om ze naar de shredder te kunnen vervoeren. Ten Busschen: ‘Als je ze in z’n geheel wilt vervoeren, is dat zeer kostbaar.’

Groter aandeel circulair materiaal

De samenstelling van het materiaal vormde een andere uitdaging. Met de huidige methode kan een materiaal gemaakt worden dat voor 70 procent uit hergebruikt composiet en voor 30 procent uit nieuw materiaal bestaat. Dat is voornamelijk hars en een klein deel glasvezel.

‘Gebruik je een groter aandeel virgin materiaal, dan zijn zowel de milieukosten als de economische kosten een stuk hoger. Nieuw materiaal kost – in elk geval in het geval van composiet –  meer geld dan hergebruikt materiaal’, legt Ten Busschen uit.

Foto Credit: Hogeschool Windesheim.

In de toekomst wordt het wellicht mogelijk om de circulariteit van de methode verder te verhogen. Bijvoorbeeld door ook recyclebare kunststofhars te gebruiken. Ten Busschen wijst erop dat nieuwe harsen al gerecycled kunnen worden, maar dat die methode nog verre van ideaal is.

‘Er zijn bepaalde typen gerecycled hars die je in heet, aangezuurd water kunt oplossen. De vezels die je overhoudt zijn dan goed intact. Maar de harsresten die in het water achterblijven, kun je alleen nog als laagwaardig plastic gebruiken. Bovendien zijn recyclebare harsen nu nog veel duurder dan virgin polyesterhars,’ voegt hij toe. ‘Maar het lectoraat blijft er onderzoek naar doen.’

Lees ook:

• Waarom oude windmolens slopen als je ze kunt opknappen en verkopen?
• Deze Nederlandse bedrijven gaan oude windmolens volledig circulair verwerken
• Hoe gaat het nu met: start-up die speeltuinen en geluidsschermen maakt van oude windmolens

The post Deze Nederlandse oplossing voor recyclen composiet van windturbines en boten wordt op industriële schaal toegepast appeared first on Change Inc..

Als programmamanager duurzaamheid bij UMC Utrecht werkt Kroon dag in, dag uit aan die verduurzaming. UMC Utrecht leidt bijvoorbeeld namens alle academische ziekenhuizen het thema ‘Kennisontwikkeling & bewustwording’ vanuit de Green Deal Duurzame Zorg.

Je komt uit de financiële wereld, werkte later bij een energiebedrijf. Waarom de overstap naar de zorg?

‘Ik had nog jaren bij Alliander kunnen werken, ik had het er goed naar mijn zin. Maar toen ik voor deze rol werd gevraagd, dacht ik: hier ben ik harder nodig. Ja, de zorg doet goede dingen, maar het is ook een vervuilende sector. Ze draagt voor zo’n 7 procent bij aan de totale uitstoot van broeikasgassen en gebruikt ook heel veel materialen.

De zorgsector is relatief laat begonnen met verduurzamen. Er zit een gat tussen onze ambities en de realisatie daarvan. Terwijl het juist in het belang van de sector is dat we in de toekomst gezond kunnen leven. Daar voel ik me ook persoonlijk verantwoordelijk voor. Want hebben mijn kinderen straks nog schone lucht en schoon water?’

In ‘Hooghangend fruit’ pleit je samen met anderen voor radicale verduurzaming van de ziekenhuiszorg. Waarom is dat nodig?

‘Duurzaamheid is in de zorg nog niet zo verankerd in werkwijzen en systemen. Wat dat betreft kunnen we veel leren van andere sectoren. Bijvoorbeeld als het gaat om de rollen en verantwoordelijkheden in elke fase van de transitie. Soms doen we bijvoorbeeld in fase één al dingen die gericht zijn op beleid bestendigen. Als we nog aan het innoveren en testen zijn, matcht dat niet.’

Waarop innoveren jullie zoal?

In het Wilhelmina Kinderziekenhuis moesten ouders voorheen een blauw pak aan als ze hun kind wegbrachten voor een operatie. Daarna werd het pak meteen weggegooid. Dat zorgde voor zeker tienduizend disposables per jaar. Bovendien is het voor kinderen helemaal niet fijn als ze hun ouders niet meer goed herkennen.

Uit ons onderzoek blijkt dat de luchtkwaliteit in de operatiekamer net zo goed blijft als ouders gewoon hun eigen kleding dragen. Dus hebben we die pakken afgeschaft. Dat maakt de zorg menselijker, het afval minder én het scheelt in kosten en aantal handelingen.

Dit klinkt als een kleine verandering, maar het raakt aan iets groots. De blauwe pakken werden voorgeschreven in een protocol, er is leiderschap en lef voor nodig om daar tegenin te gaan. Bovendien bieden zulke veranderingen een strategisch voordeel.’

Wat houdt dat strategische voordeel in?

‘Soms gaat het om financieel voordeel of een besparing in aantal handelingen. Maar we kijken bijvoorbeeld ook naar onze kwetsbaarheid in de toeleveringsketen, de tevredenheid van patiënten en hoe aantrekkelijk we zijn voor nieuwe medewerkers. Dat kan allemaal meewegen.’

Waar komen ideeën voor innovaties vandaan?

‘Vaak van intrinsiek gemotiveerde collega’s die zich verenigen in bottom-up green teams. Dat zijn er nu zo’n veertig in de organisatie. Om hun slagkracht te vergroten hebben we een online community opgezet en bieden we hen bijvoorbeeld opleidingen aan.’

Hoe krijg je ook de rest van de medewerkers mee?

‘Eén-op-één contact werkt het beste, maar ik kan natuurlijk niet iedereen persoonlijk spreken. Daarom hebben we collega’s geïnterviewd over wat hen drijft tot verduurzaming en de resultaten met iedereen gedeeld.

Er is maar een klein deel dat wil verduurzamen vanuit groene ideologie. Vaak gaat het eerder om praktische overwegingen of zorgzaamheid. Mensen scharen zich makkelijker achter een doel als ze zich kunnen identificeren met de drijfveren erachter. Uiteindelijk wil iedereen een goed mens zijn.’

Hoe kies je op welk project je focust?

‘We hebben een roadmap en daarin is uitgestippeld welke veranderingen de grootste impact hebben. Niet alles kan tegelijk. Soms is het beter om te beginnen met iets relatiefs eenvoudigs en daarvan te leren, zodat je die kennis kunt toepassen in een project met meer stakeholders of complexere logistiek.

Ook de kosten spelen een rol. Neem de overstap op herbruikbare laryngoscoopbladen: een metalen onderdeel van een instrument waarmee we de luchtwegen in beeld kunnen brengen. We konden vrij makkelijk overstappen op herbruikbare instrumenten voor volwassenen. Maar voor kinderen heb je meerdere maten nodig. Dat betekent dat de terugverdientijd per maat langer is. De kostenbesparing van het eerste project kon vervolgens worden ingezet voor het volgende project.’

‘De duurzaamste zorg is de zorg die nooit gegeven is’, schrijven jullie in ‘Hooghangend fruit’. Moeten we ook naar minder zorg toe?

‘Stel je voor dat de druk op de zorg zo groot wordt, dat we niet meer iedereen kunnen helpen. Dat zou best weleens de toekomst kunnen zijn. Wie behandel je dan? Dat is een gevoelige, ethische kwestie.

Voor het welzijn van een patiënt is een extra behandeling lang niet altijd passend. Soms is pijnbestrijding een logischere keuze. Maar er is een cultuurverandering nodig om daarover überhaupt in gesprek te kunnen gaan.

Uiteindelijk is het een kwestie van gezond verstand. Zorg leveren die past bij de patiënt én de grenzen van de planeet.’

Onder UMC Utrecht vallen ook onderwijs en onderzoek. Welke stappen zetten jullie daarin?

‘We willen artsen opleiden die snappen hoe gezondheid verbonden is met milieu en klimaat, en welke impact zij daarop hebben. Dat maken we onderdeel van alle curricula. Daarvoor moeten we ook docenten trainen, die nog niet altijd gewend zijn het mee te nemen in hun lessen.

Samenwerken is hierin belangrijk. We hebben een netwerk opgebouwd van beleidsmedewerkers van universitaire ziekenhuizen die verantwoordelijk zijn voor de opleidingen. Zo kunnen we er samen voor zorgen dat planetary health overal wordt onderwezen. We hebben er ook e-learningmodules over gemaakt die voor iedereen in Nederland toegankelijk zijn.’

Met wie wil je graag nog samenwerken?

‘We hebben al heel veel samenwerkingen lopen. Met andere UMC’s, maar ook met veel partijen in de regio, zoals de regionale ziekenhuizen, Provincie Utrecht en onderwijsinstellingen. Ik word gelukkig van coalities die we smeden om de wereld een beetje beter te maken, groot of klein.

Ik denk dat we nog meer met andere ziekenhuizen moeten optrekken om samen in te kopen. Elk ziekenhuis is individueel te klein om bijvoorbeeld herbruikbare materialen van leveranciers te eisen. Als we landelijk of per regio inkopen, kunnen we een sterkere vuist maken en nieuwe businessmodellen voor herbruikbare alternatieven ontwikkelen. Daarin is het overigens wel een drempel dat we als academisch ziekenhuis aan andere aanbestedingsregels moeten voldoen dan andere ziekenhuizen.

Ook andere samenwerkingen zie ik wel voor me. We doen bijvoorbeeld nog niets met het ministerie voor Infrastructuur & Waterstaat als het om circulair werken gaat. En we kunnen met lokale boeren samenwerken om gezonde voeding naar het ziekenhuis te brengen. We kunnen elkaar in de zorg misschien niet altijd even goed of snel vinden, maar de wil is er wel.’

Lees ook:

• CFO Josefien Kursten (UMC Utrecht): ‘Binnen de bestuurskamer zijn er altijd vooroordelen over duurzaamheid’
• Changemaker Tessa van Soest (B Lab): ‘We kunnen het ons niet veroorloven om negatief te worden’
• Changemaker Thami Schweichler (United Repair Centre): ‘Mensen zijn vaak trots op een zichtbare reparatie’

The post Changemaker Celina Kroon (UMC Utrecht): ‘De zorg doet veel goede dingen, maar is ook een vervuilende sector’ appeared first on Change Inc..

Oplossing voor ‘delaminatie’ van windturbinebladen

De gemiddelde levensduur van windturbines is slechts 20 tot 25 jaar, al wordt die wel steeds langer. WindEurope becijferde dat er tot en met 2023 waarschijnlijk zo’n 14.000 windturbinebladen zijn ontmanteld, samen goed voor tussen de 40.000 en 60.000 ton materiaal. Tot aan 2030 zal er alleen in Europa al voor ruim vijfhonderd miljoen ton afval aan turbinebladen zijn geproduceerd. Die kunnen in theorie weliswaar gerecycled worden, maar daar komen veel technische en logistieke uitdagingen bij kijken.

Windturbinebladen bestaan meestal uit vezelcomposiet, gemaakt van glas- of koolstofvezel en een kunststofhars als polyester of epoxyhars. Zo’n vezelversterkte kunststof (fibre-reinforced plastic of FRP) is licht, maar toch sterker dan normale kunststof. Het wordt gemaakt door meerdere lagen vezels met een polymeerbindmiddel te smelten tot één blok. Dat maakt het materiaal echter ook gevoelig voor zogenoemde delaminatie, waarbij de lagen vezels zich van elkaar scheiden.

Opmerkelijk

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. bijzondere vondsten en ontwikkelingen.

Zelfhelend materiaal

Daar hebben onderzoekers van de North Carolina State University nu een oplossing voor, schrijft Interesting Engineering. Ze deden twee belangrijke aanpassingen aan het materiaal. Het eerste is de toevoeging van een thermoplastisch herstellend middel, dat in een bepaald patroon op de vezelplaten wordt aangebracht met een 3D-printer. Dat alleen al kan delaminatie deels voorkomen.

Daarnaast maakten de onderzoekers gebruik van dunne verwarmingslagen. Stroom kan die lagen opwarmen en er daarmee voor zorgen dat het eerder genoemde herstellende middel smelt. Dat kan vervolgens in eventuele scheuren of breuken vloeien. De delaminatie wordt daarmee teruggedraaid.

Levensduur tot 500 jaar

Zo kan het materiaal zichzelf wel 1.000 keer herstellen, zeggen de onderzoekers. Met een onderhoudsbeurt per kwartaal kan het zo’n 125 jaar meegaan, met een onderhoudsbeurt per jaar nog vier keer zo lang. Dat is niet alleen duurzamer dan steeds nieuwe materialen produceren, maar ook een stuk goedkoper.

Het materiaal wordt met elke onderhoudsbeurt wel net iets minder sterk, maar dat proces gaat maar heel langzaam.

Lees ook:

• 7 van de meest opvallende recente innovaties bij windenergie: van vliegende turbines tot muisstille windmolens
• Windturbines bouwen op zee wordt een stuk goedkoper dankzij deze ‘klimmende kraan’
• Opmerkelijk: aan deze windturbine laad je je elektrische fiets op

The post Opmerkelijk: Zelfhelend materiaal laat windturbinebladen wel honderden jaren meegaan appeared first on Change Inc..

Wereldwijd zijn er meerdere labs die aan houtkweek werken, maar het Wageningse bedrijf onderscheidt zich met een methode waarbij cellen zelf aan elkaar plakken in plaats van achteraf te worden samengevoegd. Zo groeien de plantencellen uit tot echt houtweefsel, compleet met alle vaten en vezels.

Clement studeerde informatica en deed daarna een dubbele master in bio-informatica en systeembiologie, met als specialisatie het toepassen van geavanceerde wiskunde op levende cellen. Het idee voor New Dawn Bio kwam tijdens zijn studie: waarom zagen we nog steeds vierkante planken uit ronde boomstammen? In september 2023 richtte hij samen met Figler het bedrijf op.

Figler studeerde Health and Life Sciences en Biofabrication en deed tijdens haar studies onderzoek bij Harvard Medical School en het UMC Utrecht. Vóór New Dawn Bio richtte ze Upstream Foods op, een bedrijf dat gekweekte vis maakte. Het bedrijf won dit voorjaar nog een award, maar stopte in de zomer.

Hout uit het lab makkelijker dan kweekvlees

Het proces van labhout begint met stamcellen uit zaailingen die groeien in suikerwater met wat zouten en mineralen. Dat is veel simpeler en goedkoper dan het substraat van kweekvlees. De plantencellen vermeerderen zich eerst los in het water, daarna krijgen ze het signaal om houtcellen te worden. Dankzij een techniek waarvoor patent is aangevraagd, plakken ze vervolgens vanzelf aan elkaar.

Waarom werkt dit juist met plantencellen zo goed? Omdat planten zichzelf kunnen herstellen. Als een boomtak of wortel afbreekt, groeit er een nieuwe. Deze eigenschap zit ingebakken in elke plantencel. Dat maakt ze veel makkelijker te kweken dan dierlijke cellen.

Dat is ook terug te zien in de kosten. Bij kweekvleesbedrijven is de prijs van celvoeding vele honderden euro’s per liter. New Dawn Bio begint al bij 0,50 euro per liter – en dat is nog met dure ingrediënten van laboratoriumkwaliteit. ‘Daar kan nog een orde van grootte vanaf’, zegt oprichter Clement.

Groot voordeel: het groeiproces duurt maar een week. ‘Of je nu een onderzetter, een tafelblad of 100 vierkante meter vloerdelen maakt’, zegt Clement. Voor hetzelfde stuk hout uit een boom ben je tweehonderd jaar verder.

Nog een voordeel: het hout groeit meteen in de juiste vorm. Een tafelblad met afgeronde hoeken en gaten voor de poten erin? Kan direct. Complexe vormen die normaal onbetaalbaar zijn? Geen probleem. Ook de eigenschappen zijn in theorie aan te passen: meer houtvaten voor lichter hout, meer vezels voor stevigheid.

Hoogwaardig tropisch hout

New Dawn richt zich op klanten die nu al problemen hebben door gebrek aan hoogwaardig tropisch hout. De traditionele bosbouw kan daar weinig aan doen. ‘Als je nu een boom plant, duurt het vijftig tot zestig jaar voordat die wat oplevert’, zegt Clement. ‘Dus ze staan te popelen om ons materiaal af te nemen. We hebben afname-overeenkomsten ter waarde van miljoenen.’

De luxe jachtbouw is een van de sectoren die springt om teak, essentieel voor de dekken. Ook makers van muziekinstrumenten zoeken alternatieven. Voor vioolbouw is speciaal hout uit de Alpen gewild, en daar zijn wachtlijsten voor.

Verder kijkt New Dawn naar de bredere scheepsbouwindustrie, vloeren en meubelmakers. En op termijn ook naar de bouw en de luchtvaart. ‘We denken dat er een punt komt waar we hele Boeing-vleugels uit één stuk kunnen laten groeien’, zegt hij. Verbindingen zijn bijna altijd de zwakste plekken in constructies. ‘Hoe meer je uit één stuk maakt, hoe sterker. En hoe minder materiaal je nodig hebt.’

Maximaal tientallen euro’s per kilo

New Dawn Bio volgt het Tesla-model: beginnen met duur hout in lage volumes, en dan opschalen naar goedkoper en in grotere hoeveelheden. Het einddoel: zo veel mogelijk van de wereldvraag naar hardhout voorzien.

Dat kan, omdat de houtmarkt enorme prijsverschillen kent. Premium tropisch hout kan duizenden euro’s per kilo kosten. ‘Uit het lab is dat maximaal tientallen euro’s per kilo’, zegt Clement. ‘Hier kun je producten maken die veel meer opleveren. Alsof je een cadeautje uitpakt.’

Uiteindelijk wil New Dawn Bio naar een licentiemodel. Het bedrijf ontwikkelt de technologie in Wageningen en zet mogelijk een eerste productiefaciliteit op, bij voorkeur in de buurt. Daarna kan de productie overal ter wereld plaatsvinden.

Belangrijke mijlpaal: eigen kweekhout

Het bedrijf heeft recent een belangrijke mijlpaal bereikt: het eerste stukje kweekhout. Klein nog – postzegelformaat – maar wel het bewijs dat de technologie werkt. ‘De fundamentele bouwblokjes zijn recent op hun plek gevallen’, zegt Figler. ‘We snappen nu hoe we cellen van stamcel naar houtcel kunnen sturen.’

Nu gaat het om kwaliteit verbeteren. Cellen goedkoop laten groeien is niet zo moeilijk. ‘Onze toegevoegde waarde ligt echt in het stukje daarna’, legt Figler uit. ‘Hoe ga je van losse cellen naar gevormd hout dat sterk genoeg is en er mooi uitziet?’ Sommige klanten willen rechte nerven, anderen een vlammenpatroon. Dat vergt engineering, want het materiaal groeit niet in lagen zoals in een boom. Afgelopen september hengelde het bedrijf een subsidie binnen van 1,4 miljoen euro, voor een project samen met het Luxembourg Institute of Science and Technology.

Ook de mechanische eigenschappen worden nog geoptimaliseerd. Hout is sterk door de structuur van vezelbundels, niet alleen door de cellen zelf. New Dawn Bio test technieken om dit na te bootsen, maar deelt geen details vanwege lopende patentaanvragen.

Waar New Dawn Bio over drie jaar is? ‘Dan willen we dat de wereld ziet wat de potentie is van houtkweken zonder bos te kappen.’

Een uitgebreidere versie van dit artikel verscheen eerder op MT/Sprout. 

Lees ook:

• Nationale game moet houtbouw in Nederland versnellen
• Meatable en andere pionier stoppen, maar kweekvlees blijft veelbelovend
• Kweekvlees-pioneer Mark Post gaat de markt op met kweekleer: ‘We maken vlees zonder koe, dus moet ook het leer anders’

The post Hardhout in een week in plaats van tweehonderd jaar: New Dawn Bio kweekt hout in het lab appeared first on Change Inc..

Zonder circulaire ketens blijft Europa afhankelijk van import, kwetsbaar voor sancties en prijsmanipulatie, en verliest het invloed in een wereld waar grondstoffen opnieuw machtsmiddelen zijn.

Europa voelt pijnlijk hoe afhankelijk het is geworden van landen als China voor kritieke grondstoffen. De oorlog in Oekraïne maakte zichtbaar hoe snel energie en grondstoffen geopolitieke wapens worden, inzetbaar om economieën onder druk te zetten en politieke keuzes af te dwingen. Dat Donald Trump openlijk spreekt over controle over Groenland bevestigt dat deze wedloop niet afneemt, maar intensiveert.

Ondertussen blijft de wereldwijde vraag naar materialen voor batterijen, windmolens, elektrische auto’s en defensietechnologie explosief groeien. Zonder toegang tot die grondstoffen verliezen we niet alleen economische slagkracht, maar ook politieke invloed en handelingsvrijheid.

In zo’n wereld is circulariteit nuchter, strategisch risicobeheer.

Circulaire economie krijgt nieuw narratief

Door deze lens wordt circulariteit relevanter voor bestuurders, investeerders en beleidsmakers die eerder afhaakten bij ‘groene idealen’. Het laat zien dat duurzaam ondernemen niet botst met economische belangen, maar deze juist versterkt. Wie circulair werkt, verkleint zijn afhankelijkheid van instabiele of vijandige regimes en vergroot zijn weerbaarheid.

Onafhankelijkheid en voorspelbaarheid zijn schaars geworden. Circulariteit levert precies dat. En toch wringt het.

Nederland laat recycling wegkwijnen

In het eind vorig jaar gepresenteerde Nationaal Programma Circulaire Economie gaat de Nederlandse ambitie omhoog, maar het budget omlaag. Ook hangt de afvalsector een heffing van 567 miljoen euro boven het hoofd, al lijkt de Tweede Kamer hierbij een draai te willen maken.

In de plasticketen zien we al waar schraperig beleid toe leidt. In enkele jaren tijd raakten we flink wat productiecapaciteit kwijt. Meer dan tien recyclers gingen failliet. Een kwart van de recyclingcapaciteit is verdwenen.

Dit is een strategisch verlies van kennis, banen én controle over onze eigen grondstoffenstromen. De sector waarschuwt, terecht. De boodschap is simpel: als we circulariteit écht belangrijk vinden, stop dan met beleid dat het tegendeel bewijst.

Als we circulariteit zien als strategische kans, moet het beleid dat versterken in plaats van verzwakken. Daarom is dit het moment om capaciteit op te bouwen. Grip op grondstoffen, kennis en productie wordt steeds belangrijker in een wereld die sneller verandert dan ons beleid aankan.

Geopolitiek dwingt tot anders kijken naar circulariteit

Circulariteit ís geopolitiek. Het bepaalt onze onafhankelijkheid en ons verdienvermogen. Wie het blijft framen als iets ‘extra’s’ of ‘groens’, mist de werkelijkheid van vandaag.

Als zelfs een Amerikaanse president openlijk speculeert over controle over grondstofrijke gebieden, is het tijd dat Europa zijn eigen positie serieuzer neemt. Het is tijd voor beleid dat de circulaire keten versterkt.

Lees ook:

• Hoe 22 miljoen aan carbon credits plasticrecyclingbedrijven kan redden
• Changemaker Thami Schweichler (United Repair Centre): ‘Mensen zijn vaak trots op een zichtbare reparatie’
• Hoe simpel kan circulair zijn? Alucha haalt kalk uit papierafval om te gebruiken in verf, lijm en plastic

The post Als Trump aast op Groenland, is een circulaire economie geen vrijblijvend groen extraatje meer appeared first on Change Inc..

De uitbreiding wordt mogelijk gemaakt door een nieuwe investering van 3,2 miljoen euro, afkomstig van impactinvesteerders uit Nederland en Frankrijk. Kortom: URC timmert flink aan de weg.

Je hebt een achtergrond in industrieel design. Hoe kwam je uit op kledingreparatie?

‘Ik heb me altijd vooral beziggehouden met social design. Aan het begin van mijn carrière werkte ik bij een sociale onderneming die een motorfietsfabriek bouwde in Kenia. Zo werd ik bekend met sociaal ondernemen. Mensen leren vissen in plaats van vis geven, dat idee.

Mijn eerste bedrijf Makers Unite, waaruit United Repair Centre later is voortgevloeid, ontstond ook uit een sociale missie. In 2016, het hoogtepunt van de toestroom van Syrische vluchtelingen, zette ik een activistische actie op. Voor de ReVest Life-campagne haalden we reddingsvesten die door vluchtelingen waren gebruikt naar Nederland. Die upcycleden we tot producten die we op Koningsdag verkochten.

Tijdens die campagne zag ik hoe maken kan verbinden. Vooral voor nieuwkomers. Zo ontstond het idee om er een bedrijf van te maken. Dat werd Makers Unite, dat zich vooral op upcycling door nieuwkomers focuste. Op een gegeven moment kwam Patagonia naar ons toe met een specifieke vraag over kledingrecycling. Samen met hen hebben we toen URC opgezet, met de steun van het Amsterdam Economic Board.’

Jullie werken inmiddels met 32 bedrijven wereldwijd. Hoe haal je die klanten binnen in een tijd waarin reparatie vaak nog duurder is dan nieuwe kleding?

‘Het ligt er maar net aan hoe je naar de kosten kijkt. Ja, de kapotte jas van een klant repareren kost merken geld. Maar het levert ook veel op. Als diezelfde klant later een nieuwe jas nodig heeft, is de kans groot dat ‘ie weer bij jou terechtkomt. Of hij verwijst anderen naar jou door. Terwijl je zonder reparatie juist klanten verliest. Je moet reparatie niet zien als productreparatie, maar als reputatiereparatie.

We zijn expres begonnen met outdoormerken die duurzaamheid hoog op de agenda hebben staan. Dat is een makkelijke doelgroep. Maar ook andere merken willen én moeten verduurzamen. In Europa kunnen kledingmerken niet zomaar meer kapotte kleding weggooien. Daarvoor moeten ze ook wettelijk hun verantwoordelijkheid nemen.

Het helpt dat er steeds meer vraag is van de consument. Zij zijn vaker trots op een zichtbare reparatie, die hun item uniek maakt.’ Veelbetekenend laat Schweichler zijn jasje zien, waarop twee zichtbare rode patches genaaid zijn.

Kun je zelf eigenlijk een beetje naaien?

Lachend: ‘Ik ben verschrikkelijk achter de naaimachine. Laat mij maar doen waar ik goed in ben: mensen samenbrengen en een bedrijf bouwen. Ik vind het vooral interessant om een sociale missie op een commerciële manier én op schaal uit te voeren. Business en impact kunnen elkaar echt versterken.’

Jullie motto is: here to repair the clothing industry by putting people first. Waarom werken jullie vooral samen met mensen met afstand tot de arbeidsmarkt?

‘Eén van mijn grootste drijfveren is om ongelijkheid tegen te gaan. Maar het heeft ook praktische voordelen. In Nederland missen jonge mensen de vaardigheden van reparatie. In landen waar textiel een belangrijke economische sector was of is, kunnen mensen wel repareren. Bij ons werken mensen van 21 verschillende nationaliteiten. Zonder hun kennis zouden wij niet zo goed zijn als we nu zijn. Die vaardigheden zijn ook cruciaal in de transitie naar een circulaire economie.’

Jullie besteden veel aandacht aan de technologie die klanten inzicht biedt in reparaties die bij jullie lopen. Wat is de rol van die technologie?

‘Kledingreparatie bestaat al sinds kleding bestaat. Het grote verschil tussen URC en de Gouden Schaar om de hoek zit ‘m in de data die wij aan klanten kunnen bieden. Via ons platform kunnen ze bijvoorbeeld live zien welke van hun kledingstukken het vaakst gerepareerd moeten worden.

Ik geloof dat technologie key is voor de circulaire transitie in de kledingindustrie. Om data te verzamelen én omdat het de logistiek makkelijker maakt. Gelukkig heeft Paul (Kerssens, co-founder, red.) daar veel ervaring mee.’

Toch kan ik me voorstellen dat het juist het duurzaamst is om naar de reparateur om de hoek te gaan.

‘Daar heb je gelijk in. Liefst lopend of op de fiets. Wij zijn er ook alleen maar blij mee als mensen dat doen, omdat het past bij onze missie om reparatie logischer te maken dan vervangen.

Wij willen impact maken op grotere schaal. We zijn er om de kledingindustrie te veranderen door merken te helpen die een grootschalige one stop shop zoeken voor al hun reparaties. Natuurlijk heeft het vervoer van kleding bij ons een ecologische voetafdruk, maar die valt in het niet bij de voetafdruk van het produceren van een nieuw kledingstuk.’

De lijst met failliete duurzame modemerken groeit gestaag. Hoe is het om in deze sector te pionieren?

‘Niet makkelijk. We moeten een heel nieuwe markt creëren. 80 procent van onze klanten heeft nooit iets met reparatie gedaan. Daarmee beginnen vergt veel moed, en dat kost tijd.

In de kledingindustrie gaat het bovendien om lage marges en hoge volumes. We zijn steeds aan het kijken hoe we beter, slimmer en simpeler kunnen werken. Tegelijkertijd bieden wij natuurlijk niet alleen kledingreparatie, maar ook een technologisch platform met live inzicht en contact met de klant. Daar betalen merken ook voor.

Disruptie komt tot stand in een driehoek van beleid, consument en producent. De consument vraagt al om betere producten, en producenten innoveren. Maar de overheid maakt innovatie niet lonend genoeg. Een faillissement als dat van New Optimist is zonde. Zij brachten juist zo veel maatschappelijke waarde.’

Toch lijkt het jullie relatief goed af te gaan.

‘We groeien snel, maar als je kijkt naar de hele kledingindustrie is het nog maar een druppel op een gloeiende plaat. De verandering komt pas als ook de echt grote merken mee gaan doen. Als kledingreparatie even toegankelijk en makkelijk is als kleding kopen, zelfs leuker en beter. Dat zie je nu al gebeuren met tweedehands kleding, en dat moet ook met reparatie gebeuren.

Daar hebben we een wereldwijd bereik, ecosysteem én beleid voor nodig. We kunnen in Frankrijk wel een atelier met honderd medewerkers opzetten, maar daar is de markt nog niet klaar voor; eerst moet de vraag worden gestimuleerd. Wat dat betreft, is er nog veel werk te doen. Daarom gaan mijn werkzaamheden binnen URC binnenkort veranderen, zodat ik me meer op het ecosysteem kan richten.’

Met wie zou je graag nog willen samenwerken?

‘Toen ik in 2016 met Makers Unite begon, maakte ik een lijst van merken waarmee ik graag wilde samenwerken. Bovenaan stonden Patagonia, Ben & Jerry’s en Toms. Mijn helden. Hoe tof is dat die eerste twee mij in de jaren daarna gewoon zelf hebben gebeld?

Nu heb ik een nieuwe lijst. Daarop staan niet de meest ambitieuze bedrijven, maar juist de meest vervuilende. Want als we de kledingindustrie willen veranderen, moeten we juist samenwerken met de Primarks van deze wereld. Ook voor hen zie ik veel kansen in een circulaire economie. Je kunt hun missie om kleding betaalbaar te houden prima op een andere manier uitvoeren. Denk bijvoorbeeld aan kleding verhuren. Daarbij hoort kwalitatieve kleding die lang meegaat, en ook reparatie.’

Lees ook:

• Changemaker Andrea van Dijk (Invest-NL): ‘Het gaat erom dat je kijkt hoe iets wel kan’
• Changemaker Marike Bonhof (Ymere): ‘Klimaatrisico’s zijn bij ons opgenomen als strategische risico’s’
• Changemaker Joost Hoffman (Moos): ‘We moeten niet vechten om de punt, maar de duurzame taart groter maken’

The post Changemaker Thami Schweichler (United Repair Centre): ‘Mensen zijn vaak trots op een zichtbare reparatie’ appeared first on Change Inc..

Dat prijsverschil komt net name door het schaalverschil, legt Emma Brouwer van de Nederlandse Vereniging Circulaire Economie (NVCE) uit. ‘Kledingproductie kun je veel gemakkelijker opschalen dan reparatie. Dat is bijna lopendebandwerk, terwijl reparatie toch maatwerk blijft.’

Kledingmerken die reparatie in hun verdienmodel willen verweven moeten dan ook op een andere manier naar waarde kijken. Want reparatie levert – direct of indirect – wel degelijk iets op.

Kosten kledingreparatie in de prijs besloten

Dat weten ook de pioniers die al reparatie aanbieden, zoals Sophie Stone en Patagonia. Patagonia geeft klanten bijvoorbeeld een levenslange garantie en betaalt in Europa de volledige kosten van een reparatie. Dat doen ze met name uit ideologische overwegingen, vertelt Willem Swager, Patagonia’s director of finance & operations voor Europa, het Midden-Oosten en Afrika. ‘Reparatie zit echt in het DNA van Patagonia. Yvon (Chouinard, oprichter van Patagonia, red.) verdiende daar zijn eerste inkomen mee.’

De afgelopen jaren heeft het merk zijn reparatieproces flink geprofessionaliseerd. Inmiddels heeft het in Europa een netwerk van veertien reparatiecentra, vertelt Swager. In Nederland was hij namens Patagonia nauw betrokken bij de oprichting van het United Repair Centre (URC) in Amsterdam. Doel daarvan is om de reparatiecapaciteit te vergroten, andere merken mee te krijgen – inmiddels zijn ook onder anderen Decathlon, The North Face en Levi’s aangesloten – en kleding (her)maken als een vaardigheid in stand te houden. Daarom is er een speciale Repair Academy.

De reparatiekosten zitten bij Patagonia al grotendeels in de productprijs besloten, zegt Swager. ‘Wij zien het als een soort inbegrepen servicekosten. Er klaagt toch ook niemand dat we een klantenservice hebben? Het is een kwestie van hoe breed je je verantwoordelijkheid naar de klant toe ziet.’

Kansen voor marketing en design

Swager benadrukt dat kledingreparatie ook enkele ‘zachte voordelen’ heeft die zich wellicht niet direct in geld uitbetalen, maar op de lange termijn wel. ‘Als jij een scheur in je nieuwe jas hebt en wij maken ‘m gratis voor je, ben je daar blij mee. Dat creëert mond-tot-mond-reclame en loyaliteit. Als je opnieuw op zoek bent naar iets, denk je misschien eerder aan Patagonia.’

Patagonia heeft de effecten van zijn reparatiebeleid op de verkopen nooit onderzocht, zegt Swager. ‘Maar de afgelopen jaren zijn we gigantisch gegroeid. Daar heeft het vast een aandeel in gehad.’

Ook Rachel Cannegieter, oprichter van fashionconsultancybureau RethinkRebels en circulair collectief The Circle Club, ziet reparatie als marketingkans voor kledingmerken. Niet alleen omdat zo’n dienst loyaal maakt, maar ook omdat het waardevolle contactmomenten met zich meebrengt. ‘Iedereen wordt tegenwoordig gek van nieuwsbrieven’, stelt ze. Ofwel: wie de kans krijgt een persoonlijke mail te sturen, moet die kans benutten.

Het reparatietraject levert dus data over je klanten op. Maar óók over je kleding zelf. Cannegieter: ‘Je kunt bijvoorbeeld gemakkelijk bijhouden welke kledingstukken vaak kapot gaan en op welke plek. Dat kun je weer terugkoppelen aan de designafdeling, waardoor je kwalitatievere kleding kunt maken.’ Vanwege die voordelen kunnen de kosten voor reparatie uit verschillende potjes worden geput, stelt ze.

Reparatie integreren in het bedrijf

Kiezen kledingmerken er eenmaal voor reparatie aan te bieden, dan kunnen kledingmerken dat in de eigen winkel doen of uitbesteden. Livera heeft bijvoorbeeld afspraken met naaiateliers.

Uitbesteden kan onder meer aan B2B-platforms URC of Mended. URC heeft eigen kleermakers in dienst, vooral mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. In 2024 heeft het bedrijf ruim 29.000 kledingstukken gerepareerd. Mended heeft geen kledingmakers in dienst, maar fungeert als schakel tussen consumenten en aangesloten kledingmakers.

Welke uitvoering het beste is, verschilt per merk, zegt Cannegieter. Als je het in-house doet, heb je het vaak meer onder controle. Maar het kost ook veel meer tijd en energie om een goed proces op te zetten.

Ook is er een verschil tussen online en fysieke retailers. Online webshops hebben bijvoorbeeld vaak te maken met kleding die bijvoorbeeld met vlekken wordt teruggestuurd. In dat geval gaat het niet terug naar de klant. Wel kan het na herstel worden verkocht als pre-loved item, zoals sommige merken doen. Cannegieter: ‘Resale groeit momenteel drie keer zo snel als reguliere verkopen. Al zijn de hoeveelheden natuurlijk nog veel lager.’

Overheidsprikkels voor reparatie

Toch blijft het een feit dat reparatie niet de standaard is. Liefst 45 procent van de kapotte kleding in Nederland is vorig jaar weggedaan, blijkt uit onderzoek in opdracht van Milieu Centraal. ‘Je moet echt waarde hechten aan een kledingstuk om het te laten repareren’, weet Brouwer van de NVCE. Dat de schoenmaker grotendeels uit het straatbeeld is verdwenen, helpt ook niet.

Daarom ziet Brouwer het liefst overheidsprikkels om reparatie te helpen opschalen. ‘Dan pas krijg je de grote massa mee. Het hoeft niet eens gedwongen te zijn. In Frankrijk is reparatie bijvoorbeeld niet verplicht, maar is er wel een repair bonus.‘ Franse reparatievouchers worden deels betaald van subsidies, wat de rekening niet slechts bij consument of verkoper neerlegt.

In 2023 is de uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) textiel ingegaan. Die maakt producenten en importeurs van kleding verantwoordelijk voor het afvalbeheer. Toch is dat voor de meesten geen prikkel om meer circulair opereren, ziet Brouwer. ‘Het idee van de UPV is goed, maar de uitvoering laat te wensen over. Als merk kun je je verantwoordelijkheid met een minimaal bedrag afkopen. Terwijl de UPV juist gaat over verantwoordelijkheid nemen.’

Alleen de UPV vindt ze daarom niet genoeg. Een mogelijke aanvullende maatregel is het right to repair, die de fabrikant verplicht tot reparatie binnen een redelijke tijd en met een redelijke prijs. Voor elektronica is dat al ingevoerd op Europees niveau; lidstaten hebben tot najaar 2026 de tijd om dat in de nationale wetgeving te verwerken.

Van een reparatierecht op textiel is nog geen sprake. ‘Al gonst het wel in de markt’, weet Cannegieter. ‘En uiteindelijk kijken kledingmerken toch vaak naar concurrenten. The Circle Club heeft recent een pilot gedaan met verdienmodellen rondom upcycling. Daar merkten we heel sterk dat merken gevoelig zijn voor wat de ander doet. Dat zal ook voor reparatie gelden. Bovendien heeft het invloed op wat de consument normaal gaat vinden.’

Toch ziet ook Cannegieter overheidsprikkels wel zitten. ‘Voor zover ik weet betalen we nog steeds 21 procent btw over reparatie. Dat helpt natuurlijk niet.’

Verdienmodellen testen

Ondanks de uitdagingen is Brouwer positief over de toekomst. ‘Vanuit Europa komt er best wat stimulerende wetgeving aan, zoals een verplicht Digital Product Passport voor textiel. Zelfs als het nog jaren duurt voordat die regels in Nederland in werking treden, beïnvloeden ze nu al de markt. Als je een bedrijf bouwt, moet je namelijk altijd naar de toekomst kijken.’

Daarnaast begint diezelfde markt steeds meer tekenen van adoptie te vertonen. Het zijn weliswaar vooral de groene merken die reparatie omarmen, maar: ‘Zelfs bij H&M kun je nu al je kleding laten repareren. Dat stemt hoopvol.’

Alle experts benadrukken dat reparatie hand in hand gaat met design. Designen we niet for circularity, dan zijn kledingstukken vaak van onvoldoende kwaliteit om überhaupt te kunnen (laten) repareren. ‘We kunnen wel duizenden repairshops openen, maar als we lijm in kleding blijven gebruiken, blijft het afval’, zegt Brouwer. In verschillende landen is er daarom al een zogenoemde reparatie-index ingevoerd.

The Circle Club houdt zich de komende maanden in opdracht van de gemeente Amsterdam bezig met een proof-of-concept om verschillende verdienmodellen rondom kledingreparatie te onderzoeken. Cannegieter: ‘We gaan samen met Circular Innovations onderzoeken hoe retailers repairdiensten op een schaalbare, economisch haalbare manier kunnen integreren in hun bedrijfsvoering. Hoe maken we repair makkelijk én commercieel? Daar ben ik zelf ook nog naar op zoek.’

Lees ook:

• Fast fashion lijkt niet te stoppen, maar er is hoop voor duurzame mode: ‘Speelveld moet kantelen’
• Brightfiber Textiles maakt van oude vodden de mode van morgen
• Patagonia gaat met de billen bloot over duurzame impact: ‘We zijn er nog lang niet’

The post Patagonia geeft levenslange garantie op kleding, en dat is slimmer dan je denkt appeared first on Change Inc..

PeelPioneers is failliet. Het faillissement werd woensdag 3 december uitgesproken, een dag nadat de scaleup uitstel van betaling had aangevraagd. Het bedrijf was bezig met een, in de woorden van Van Wieringen, first of a kind-fabriek: een circulaire sinaasappelschillenverwerker.

In de fabriek in Den Bosch wordt wekelijks zo’n 250 ton schillen verwerkt. De oliën en vezels die uit het fruitafval worden gewonnen, eindigen onder meer in de mayo’s van Mayoneur, het bier van Two Chefs Brewing en de schoonmaakmiddelen van Seepje.

Citrusschillen als industriële grondstof

De technologie komt uit de koker van Sytze van Stempvoort. Als student scheikunde in het Engelse York werkt hij mee aan het Orange Peel Exploitation Company-project (OPEC), een internationale samenwerking tussen verschillende universiteiten om zoveel mogelijk uit citrusschillen te halen. Denk aan grondstoffen voor bioplastic en biobrandstof.

Eenmaal terug in Nederland, pitcht hij het idee om er een bedrijf van te maken op een ondernemersevent. Van Wieringen en Lindy Hensen, naast co-founders van PeelPioneers ook de mensen achter accelerator Tekkoo, zien er iets in. Met 1 miljoen euro startkapitaal wordt in 2017 de eerste pilotfabriek gebouwd, in Son en Breugel.

De klapper volgt in het najaar van 2020, als de startup 10 miljoen euro scoort voor de bouw van een grotere fabriek in Den Bosch. De Europese Investeringsbank legt in via het European Circular Bioeconomy Fund (ECBF) en ook Rabobank, Stichting Doen en de Brabantse Ontwikkelings Maatschappij (BOM) haken aan.

Geen zwarte cijfers voor PeelPioneers

De fabriek in Den Bosch is sinds december 2024 volledig operationeel, blijkt uit het jaarverslag. Eerder werd nog niet de ‘gewenste capaciteit en vezelkwaliteit’ geleverd. ‘Vorig jaar hebben we nog veel verbeteringen doorgevoerd’, zegt Van Wieringen. ‘Waardoor het langer duurde voordat we ons op sales konden richten.’

Die vertraging werd het bedrijf fataal. Want het probleem van zo’n first of a kind-fabriek is dat er constant vers geld bij moet. Dit jaar had PeelPioneers voor het eerst zwarte cijfers moeten schrijven, blijkt uit de prognose die de scaleup vorig jaar verstrekte bij een crowdfunding via Invesdor. Voor 2025 werd een operationele winst van ongeveer 500.000 euro verwacht. Dat is niet gelukt, laat Van Wieringen weten.

Terwijl de plannen zo mooi waren. De crowdfunding – particulieren kochten uiteindelijk voor ruim 3,5 miljoen euro aan obligaties – was bedoeld voor de bouw van een nieuwe, grotere fabriek in citrusland Spanje. Aanvullend legden investeerders als de BOM, Rabobank en het Nationaal Groeifonds 4 miljoen euro in.

‘We hadden de technologie, de schillen en de blauwdruk voor de fabriek’, zegt Van Wieringen. Voor het derde kwartaal van 2025 stond een Series B-ronde van 35 miljoen euro op de rol. ‘Maar het is niet op tijd gelukt om die rond te krijgen.’

Doorstart wordt onderzocht

Curator Dirk School onderzoekt of de fabriek voor ‘korte termijn’ actief kan blijven, laat hij in een reactie weten. ‘Daarnaast ga ik op zoek naar doorstartkandidaten, bedrijven die PeelPioneers of een deel van de activiteiten willen overnemen. Dat moet de komende weken duidelijk worden.’ Hij streeft naar behoud van ‘zoveel als mogelijk’ arbeidsplaatsen. 

Of Van Wieringen betrokken blijft bij een doorstart? ‘Als het nodig is’, zegt hij. ‘Het belangrijkste is dat het concept wordt voortgezet – of dat nu met of zonder mij is. Ik ben dit bedrijf met Sytze en Lindy gestart om te laten zien dat de circulaire economie werkt. Met een tastbaar voorbeeld: een afvalstroom waarvan je een voedingsingrediënt kunt maken, op industriële schaal. Ik ben dit niet begonnen om het zo te laten eindigen.’ 

Lees ook:

• Hoe 22 miljoen aan carbon credits plasticrecyclingbedrijven kan redden
• Kweekvlees-pioneer Mark Post gaat de markt op met kweekleer: ‘We maken vlees zonder koe, dus moet ook het leer anders’
• In Brabant verrijst het Silicon Valley van de plantaardige chemie

The post Schillenverwerker PeelPioneers failliet: ‘Belangrijkste is dat het concept wordt voortgezet’ appeared first on Change Inc..

Kan deze oplossing de zieltogende Nederlandse plasticrecyclingsector redden? Staatssecretaris Thierry Aartsen (OV en Milieu) ziet er vooralsnog weinig brood in, zegt hij desgevraagd per mail tegen Change Inc. Hij hoopt dat er in EU-verband snel maatregelen worden genomen om de sector te steunen. Onder meer door een extra heffing voor goedkope Chinese plastics.

Steun hard nodig

Die steun is hard nodig. Het ene na het andere plasticrecyclingbedrijf gaat failliet vanwege de oneerlijke concurrentie met goedkoop fossiel plastic uit China, dat de markt overspoelt.

Nu de politiek vooralsnog niet op korte termijn met subsidies of andere financiële steun komt, zocht nationale financierings- en ontwikkelingsinstelling Invest-NL naar een andere manier om innovatieve bedrijven in de sector te helpen. ‘We zien meerdere partijen omvallen. Dus was de vraag hoe we de markt kunnen helpen en de plasticrecyclers kunnen ondersteunen’, zegt Xandra Weinbeck, senior business development manager bij Invest-NL.

Ecosysteem in stand houden

Dat de sector overleeft is belangrijk, omdat Nederland in 2050 een circulaire economie wil hebben. Daarin wordt al het afval hergebruikt, dus ook plastic. In 2030 wil de overheid het gebruik van primaire grondstoffen al met 50 procent hebben verminderd. Ook de EU wil hergebruik en recycling bevorderen. Onder meer door in 2030 30 procent gerecycled materiaal in plastic verpakkingen verplicht te stellen en door de toekomstige Circulair Economy Act.

De vraag is alleen of Nederland of Europa straks nog plasticrecyclingcapaciteit hebben, of dat al het recyclaat ook uit China komt. Dat gevaar ziet ook Invest-NL. ‘We moeten zorgen dat ons ecosysteem niet wegvalt, zodat er wel een infrastructuur is voor recycling. We zijn in Nederland goed in recyclen. Het zou zonde zijn als dat wegvalt. Dan staan we in 2030 niet meer op de kaart met waar we eigenlijk goed in zijn’, zegt Weinbeck.

Plasticrecycling voorkomt CO2-uitstoot

Daarom onderzocht Invest-NL of koolstofcertificaten, carbon credits, een aanvullend verdienmodel kunnen zijn voor verliesgevende recyclingbedrijven. Eén zo’n credit of certificaat staat voor een ton bespaarde CO2-uitstoot. Die carbon credits worden verkocht op een vrijwillige koolstofmarkt, meestal door bedrijven die er hun uitstoot mee willen compenseren.

Er zijn twee soorten: certificaten voor het verwijderen van CO2 uit de atmosfeer, bijvoorbeeld door een boom te planten of door CO2 uit de lucht te halen (CCS). En credits voor het voorkomen dat er CO2 de lucht in komt, bijvoorbeeld door hernieuwbare energie op te wekken of ontbossing te stoppen. Maar ook door plastic te recyclen.

Invest-NL liet dat laatste onderzoeken door ORCA, expert in klimaatcompensatie, dat helpt bij de certificering en de verkoop van carbon credits. Daaruit blijkt dat per kilo gerecycled plastic – afhankelijk van de soort – 2,6 tot 4,6 kilo CO2-uitstoot wordt bespaard in vergelijking met fossiel plastic dat na gebruik wordt verbrand. Recycling kan de CO2-uitstoot per kilogram plastic in Nederland in 2030 met 50 procent verminderen, bleek uit eerder onderzoek van CE Delft. ‘Hiermee kun je heel effectief uitstoot voorkomen. En voorkomen is beter dan genezen’, zegt medeoprichter Harmen Otten van ORCA.

Er zijn al diverse plasticrecyclingbedrijven die hun vermeden CO2-uitstoot willen verkopen als carbon credits. Van Werven in Biddinghuizen begon daar in 2024 als eerste mee.

Carbon credits hadden faillissement voorkomen

Om uit te rekenen of de verkoop van carbon credits bedrijven financieel kan helpen onderzocht ORCA een concrete case. Die van Umincorp, een innovatieve recycler van huishoudelijk plastic afval die begin 2024 failliet ging. Het bedrijf was al heel ver met het certificeren van carbon credits.

De vraag is of die een faillissement hadden kunnen voorkomen. ‘Ja, ik denk het wel’, zegt voormalig directeur Arjen Wittekoek. ‘Ik was toen bezig nieuwe investeerders te zoeken. Als ik de carbon credits had gehad en iemand had ze willen kopen, dan had dat 1,5 miljoen euro gescheeld. Dat had investeerders over de streep kunnen trekken.’

Dat bedrag had Umincorp volgens het onderzoek ruimschoots kunnen verdienen als het 75 procent van zijn carbon credits – gelijk aan 30.000 ton bespaarde CO2-uitstoot – voor 75 euro per credit had kunnen verkopen. Maar dat bedrag zou volgens ORCA nu niet realistisch zijn. De markt voor dit soort certificaten is nog jong en de prijs is laag, gemiddeld zo’n 26 euro per ton CO2. Van de 130.000 beschikbare carbon credits van Nederlandse projecten zijn er slechts 20.000 verkocht.

En dan is er nog een addertje onder het gras. Een project krijgt alleen een certificaat voor CO2-besparing als het additioneel is. Dus alleen als het een extra bijdrage levert aan CO2-reductie. ‘Dus als je nu al plastic aan het recyclen bent, zoals PreZero of Veolia, dan kun je geen carbon credits aanvragen. Startups kunnen dat wel’, zegt Wittekoek.

Het faillissement van plasticrecycler Umincorp had voorkomen kunnen worden als het bedrijf carbon credits had kunnen verkopen. | Credits: Umincorp

Systeem van biobased bouwboeren kopiëren

Omdat de vraag en de tarieven nog laag zijn, is het volgens Invest-NL en ORCA belangrijk dat de overheid het voortouw neemt. Die kan als voorfinancier tijdelijk certificaten kopen van de recyclers. Dat doet ze ook al bij boeren die vezelgewassen telen voor biobased bouwen. Na een succesvolle pilot koopt het Nationaal Groenfonds volgend jaar namens het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) voor 2,5 miljoen aan carbon credits voor de CO2 die de boeren opslaan in hennep, vlas, stro of olifantsgras. En dat voor een prijs tussen de 75 en 90 euro per opgeslagen ton CO2.

Een vergelijkbaar systeem kan worden ingezet voor carbon credits uit plasticrecycling, stelt het onderzoek. Bijvoorbeeld via Nationaal Groeifondsprogramma Circular Plastics NL (CPNL), dat 220 miljoen euro subsidie krijgt. Voor een bedrag van 22 miljoen euro zou de overheid 390.000 carbon credits kunnen kopen, en dus 390.000 ton CO2-uitstoot kunnen besparen.

‘Het is een exacte kopie van de pilot biobased bouwen’, zegt Otten. ‘Het bedrag is hoger, maar ook de impact aan CO2-besparing. Die 390.000 ton is giga.’

Staatssecretaris niet enthousiast

Staatssecretaris Thierry Aartsen, die erover gaat, ziet er vooralsnog weinig heil in. Volgens hem is samen met het ministerie van Klimaat en Groene Groei eerder naar carbon credits gekeken om plasticrecyclers te helpen. De conclusie was dat die niet heel effectief zijn. ‘Op dit moment lijkt er niet heel veel vraag te zijn in de markt voor het kopen van carbon credits. Als de overheid optreedt als koper, moet dat waarschijnlijk meerjarig gebeuren en daarvoor is veel budget nodig’, zegt zijn woordvoerster.

‘Carbon credits zijn voor plasticrecycling beperkt toepasbaar. Dat verlaagt de waarde en vergroot het financiële risico, omdat plasticrecycling al bij veel toepassingen gestimuleerd wordt en deels verplicht is. De additionaliteit van carbon credits is dan moeilijk te bepalen. De opzet van het systeem vraagt veel inspanning van bedrijven en lijkt dus niet toekomstbestendig.’

Oproep voor steun EU

De staatssecretaris deed in november nog een oproep in Brussel voor meer steun aan plasticrecyclers. Samen met collega’s uit andere lidstaten pleitte hij voor meer gerecycled en bioplastic in producten die in de EU worden verkocht om zo de vraag te verhogen. Regels voor het gebruik van recyclaat moeten versoepeld worden en dumping van goedkoop plastic uit China moet voorkomen worden, vindt hij. ‘We moeten onze eigen ondernemers en industrie beschermen. We hebben hier een schat aan grondstoffen die we kunnen hergebruiken en die willen we niet verloren laten gaan’, zei hij daar.

Wanneer er steun uit de EU komt voor de sector, is nog onduidelijk, geeft Aartsen toe. ‘De Europese Commissie heeft laten doorschemeren met voorstellen te komen vóór de Kerst, maar concrete maatregelen en definitieve timing zijn nog niet definitief bekend’, zegt zijn woordvoerster. ‘Gezien de problematiek zijn er geen quick fixes, maar het is in ieder geval al een goed teken dat het scherp op het netvlies staat.’

Ondertussen onderzoekt het kabinet de voorgestelde maatregelen uit de zogeheten plastictafel, waar de hele plastic- en afvalsector aanschoof. In zijn Kamerbrief zegt Aartsen onder meer een subsidie op investeringen (CAPEX) en operationele kosten (OPEX) te verkennen, net als de invoering van een circulaire hefboom. Daarbij worden buitenlandse producten (lees: uit China) meer belast naarmate er meer nieuw fossiel plastic in zit. Voor het kerstreces krijgt de Tweede Kamer hierover nadere informatie.

Staatssecretaris Thierry Aartsen riep in Brussel op tot Europese steun voor de plasticrecyclers. | Credits: Martijn Beekman / RVD

Veel animo onder bedrijven

Invest-NL gelooft wel in het systeem van carbon credits. ‘We hebben veel positieve reacties gekregen op het onderzoek en zijn door veel partijen benaderd. Er zijn diverse plasticrecyclingbedrijven die willen onderzoeken of ze dit kunnen inzetten’, zegt Weinbeck. ‘Omdat het een jonge markt is, zou het heel goed werken als meerdere plasticrecyclers gaan samenwerken om een methodiek te ontwikkelen.’

Een andere aanbeveling van het onderzoek is dat de overheid tijdelijk als koper en voorfinancier moet optreden. ‘Als de overheid garant staat, werkt dat als een gigantisch vliegwiel’, zegt Otten van ORCA.

Ook Wittekoek, met Obbotec nog steeds actief in de plasticrecycling, is er positief over. ‘Er moet nog een hoop gebeuren, maar het lijkt een goed systeem’, zegt hij. ‘Ik geloof absoluut dat hier iets in zit. Het is heel concreet, het gaat over CO2 en het is gecertificeerd.’

Lees ook:

• Waarom Unilever, Coca-Cola en Shell geloven dat duurzaam plastic wél kan
• Boeren die bouwmateriaal voor huizen telen krijgen miljoenen betaald in carbon credits
• Kabinet schuift problemen plasticrecycling voor zich uit: ‘Ons wordt gewoon de nek omgedraaid’
• Drama voor Nederlandse plasticrecycling: Umincorp failliet en andere bedrijven in nood

The post Hoe 22 miljoen aan carbon credits plasticrecyclingbedrijven kan redden appeared first on Change Inc..