Redacteur Maaike
Maaike Kooijman
27 juni 2025, 15:00

Opmerkelijk: 'Zwetende verf' bespaart energie voor koeling gebouwen

Dit weekend belooft het kwik weer flink te stijgen in de Nederlandse steden. De combinatie van bestrating en restwarmte zorgt voor het bekende urban heat island effect. De airco’s staan gereed, maar dankzij een nieuwe uitvinding van onderzoekers in Singapore kan dat veranderen. Ze bedachten een ‘zwetende verf’.

Onderzoekers bedachten een 'zwetende verf' voor de buitenkant van gebouwen Onderzoekers bedachten een 'zwetende verf' voor de buitenkant van gebouwen. | Credits: Getty Images

De aarde wordt warmer en dat merken producenten van airco’s ook. Al die airco’s samen kosten flink wat elektriciteit. Alleen al in Nederland verdrievoudigt het elektriciteitsgebruik van airco’s tot 2030, schat TNO. Recent onderzoek wijst uit dat huishoudens gemiddeld 36 procent meer elektriciteit verbruiken na aanschaf van een airco.

Zwetende verf koelt gebouwen

Dat kan anders, dachten onderzoekers van de Nanyang Technological University in Singapore. Ze ontwierpen een ‘zwetende verf’ voor de buitenkant van gebouwen, gebaseerd op het verkoelende effect van transpiratie bij mensen. De verf kan ongeveer dertig procent van zijn gewicht aan regenwater vasthouden. Als dat verdampt, biedt dat verkoeling.

Ook andere kwaliteiten van de verf dragen bij aan de verkoelende functie. Zo reflecteert de coating ongeveer 90 procent van het zonlicht en wordt het grootste deel procent van de warmte afgevoerd (‘radiatieve koeling’) op specifieke infraroodspectra waar broeikasgassen relatief ongevoelig voor zijn.

Het gaat om een product op basis van calciumsilicaathydraten, ook bekend als cementsteen. De onderzoekers hebben dat iets poreuzer gemaakt, waardoor het meer water opneemt.

De onderzoekers testten de verf twee jaar lang in Singapore. Vergeleken met commerciële witte verf bleek de verf tot tien keer zo verkoelend – zelfs in het vochtige klimaat van Zuidoost-Azië. Dat zou tot 40 procent op elektriciteitsverbruik voor koeling kunnen besparen.

Pilotfase van verkoelende verf

De onderzoekers spreken van een duurzaam, sterk materiaal dat goed hecht, geschikt als ‘praktische en langetermijnoplossing voor het verminderen van het hitte-eilandeffect in steden’. Maar vooralsnog is de zwetende verf in pilotfase en zodoende nog niet getest in andere omgevingen. Of het in hete Nederlandse zomers ook zou werken, weten we dus niet. Bovendien is nog onduidelijk of het op grote schaal ook duurzaam ingezet kan worden.

Zweten we toch nog maar even verder.

Lees ook:

Een B&B voor bijen: Wageningse startup krijgt impactaward

Het bedrijf van Florence van Haastrecht en Zoe van Helvoirt monitort wilde bijen in de stad met speciaal daarvoor ontwikkelde bijenhotels. En dat daar behoefte aan is, blijkt wel uit de cijfers. Meer dan de helft van de wilde bijensoorten in Nederland wordt momenteel met uitsterven bedreigd. Oorzaken? Het gebruik van pesticiden, intensieve landbouw en verstedelijking. Doordat steeds meer ruimte wordt volgebouwd, verdwijnen belangrijke nestplekken en voedselbronnen. En dat is een groot probleem, benadrukt Van Haastrecht. 'Wilde bijen zijn de meest efficiënte bestuivers voor planten en gewassen. Samen met andere bestuivers zijn ze verantwoordelijk voor ongeveer 80 procent van de bestuiving van onze voedselgewassen. Minder bijen betekent dus minder voedsel, een lagere opbrengst en uiteindelijk ook een verstoord ecosysteem.'Wilde bij of honingbij? Een wilde bij leeft solitair en maakt haar nest alleen, vaak in de grond of in holle stengels. Een honingbij leeft in een volk met duizenden soortgenoten en produceert honing in een georganiseerde bijenkast. Hoor je gezoem in de tuin, dan gaat het in de meeste gevallen om een wilde bij.Een plekje voor de wilde bij BeeGrateful wil daar zoals gezegd iets aan doen, met de inzet van stijlvolle bijenhotels om lantaarnpalen. Deze zogeheten Streetlight Bee&Bee Premium biedt vijfhonderd nestgelegenheden voor bijen en andere bestuivers in de stad. Over elk detail is nagedacht van nestlengte tot de diameter van de ingangen. Dat alles maakt het bijenhotel ideaal voor monitoringsonderzoek. Zo krijgen gemeenten en beheerders van bedrijventerreinen bijvoorbeeld meer inzicht in de biodiversiteit van het gebied.'We kijken hierbij onder meer naar nestmateriaal, de grootte van nestgangen en de vliegtijd van bijensoorten. De projecten lopen vaak meerdere jaren, waardoor trends zichtbaar worden en we gemeenten en bedrijven kunnen adviseren met gerichte maatregelen', aldus Van Haastrecht. 'Daarnaast zetten we zogeheten ‘citizen science’ in. Bewoners en werknemers helpen dan zelf mee met de observaties. We leren ze tijdens een bijeenkomst alles over wilde bijen en hoe ze deze moeten tellen. Met een vaste methode en zoekkaart doen ze elke zes maanden een meting, en dat over een periode van drie jaar. Wij analyseren hun bevindingen en verwerken die vervolgens in een Impact Rapport, dat we toelichten tijdens een presentatie. Op die manier creëren we nóg meer bewustzijn.' Van fascinatie naar missie De liefde voor de natuur zat er bij Van Haastrecht al vroeg in. Haar vader is bioloog en ze was als kind al vaak buiten te vinden. Tijdens haar studie in Wageningen raakte ze gefascineerd door de wereld van de wilde bij. 'Ik wist niet dat er meer dan 350 soorten zijn in Nederland en dat ze zó efficiënt zijn als bestuivers.' Inmiddels is haar bewondering dus uitgegroeid tot een serieuze missie. BeeGrateful werkt aan een app waarmee mensen zelf bijen kunnen herkennen en monitoren. De ambitie? Een Europees netwerk opzetten dat helpt om wilde bijenpopulaties in kaart te brengen en beter te beschermen. Lees ook:Bloemen besparen appelboeren bestrijdingsmiddelen en duizenden euro’s Is deze stuifmeelvervanger goed nieuws voor de bij (en mens)?Nederlandse start-up helpt boeren wereldwijd aan hogere opbrengst en gezondere bodem