Teun Schröder
24 oktober 2025, 11:33

Opmerkelijk: Tomaten kweken zonder tomatenplant voor voedselzekerheid

Vruchten groeien aan een plant of boom. Tenminste, in de natuur. Maar als het aan wetenschappers van Wageningen University en Research (WUR) ligt kweken we straks fruit vanuit een lab, zonder dat de plant daar ooit aan te pas hoeft te komen.

tomaat Het lukte wetenschappers om tomaten op te kweken in een lab, zonder plant. | Credits: Getty Images

Men neme een heel klein stukje plant, in de vorm van een blad of zaadje, en activeert de genen die de groei van een bloemkop voor hun rekening nemen. Bestuif deze bloemknop handmatig, stimuleer de groei met een koolhydraatrijk dieet en voilà: vruchtontwikkeling zonder tussenkomst van een plant.

Vruchten kweken zonder plant klinkt als toekomstmuziek. Toch is het precies deze ontwikkeling waar wetenschappers van de WUR onderzoek naar doen. En met succes: in een voorstudie bleek het al mogelijk om kleine tomaatjes verder te laten groeien zonder plant. Volgens de onderzoekers moet het ook mogelijk zijn om tomaten van meet af aan op deze manier te kweken.

Beschermen tegen klimaatverandering

‘Als we met deze methode vruchten gaan produceren in fabrieken in plaats van op het land, kunnen we een deel van onze voedselvoorziening beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering’, zegt Lucas van der Zee, promovendus bij de WUR. Door voedsel in het lab te kweken is in theorie minder landoppervlak nodig en kan gezond voedsel waar ook ter wereld in laboratoria ter beschikking komen.

Opmerkelijk

Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. de meest bijzondere vondsten.

Minder landgebruik

Maar zo ver zijn we nog lang niet, benadrukken de onderzoekers. De eerste opgekweekte vruchten zijn nog relatief klein en werden bovendien gevoed met gewone suikers. Die suikers moeten groeien in de vorm van bieten of riet, waardoor het voordeel van landbesparing wordt opgeheven.

Daarom doen de wetenschappers onderzoek naar alternatieve voedingsbronnen, zoals acetaat, het hoofdbestanddeel van azijn. Deze voedingstof kan bijvoorbeeld worden gemaakt met elektriciteit, water en CO2.

Ethische kwesties

Los van de technologische uitdagingen moeten we als maatschappij ook nadenken over de ethische vragen die deze innovatie oproept, zeggen de wetenschappers. Daarom werkt het onderzoeksteam ook samen met een filosoof die de ethiek van biotechnologie in de landbouw bestudeert.

‘Vruchten zijn meer dan iets wat je in de supermarkt koopt. De manier waarop we voedsel maken, eten en delen, bepaalt wie we zijn’,  zegt Van der Zee. ‘Wij vinden het belangrijk dat mensen betrokken zijn bij de manier waarop hun voedsel wordt geproduceerd.’

Lees ook:

Nieuwsupdate: Unilever schrapt duurzaamheidsclaims en stikstof belemmert bouw half miljoen huizen

Unilever haalt misleidende duurzaamheidsclaims van verpakkingen Voedingsconcern Unilever stopt met het gebruik van onjuiste duurzaamheidsclaims op verpakkingen. Dat meldt De Telegraaf. Volgens de Consumentenbond werd ruim de helft van de onderzochte producten van Unilever aangeprezen met misleidende duurzaamheidsclaims. Slechts bij enkele merken, waaronder Ben & Jerry’s, klopten die wel. De bond noemde Unilever zelfs 'koning greenwashing'. Op aandringen van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) past het bedrijf nu de verpakkingen aan. Volgens Unilever zelf was het daar al mee bezig.Lees ook: Hoe het rebelse Ben & Jerry’s wordt vermalen in de winstmachine van Unilever Stikstof en netcongestie belemmeren bouw half miljoen huizen Tussen 2022 en 2030 wil Nederland in totaal bijna 1 miljoen woningen bouwen. Maar de helft daarvan komt in de knel of loopt fikse vertraging op. Dat meldt het Interprovinciaal Overleg (IPO) in het Nationaal rapport randvoorwaarden woningbouw 2025. Stikstof en netcongestie zijn de grootste belemmeringen. Ruim de helft van de geplande woningbouw ligt binnen vijf kilometer van stikstofgevoelige natuur, aldus het IPO. Vergunningen krijgen is in dat geval vooralsnog vrijwel onmogelijk. Netcongestie raakt meer dan 30 procent van de woningbouw, met name in Utrecht, Flevoland en Gelderland.Lees ook: We kúnnen van het stikstofslot, de vraag is of de politiek het wil Oud-officieren willen defensiebudget aan groene energie besteden Voormalige Europese officieren en defensie-experts roepen regeringsleiders in een brief op tot meer uitgaven aan hernieuwbare energie. De brief is ingezien door The Guardian. De officieren stellen dat 'investeringen nodig zijn om energieonafhankelijkheid te bereiken en ervoor te zorgen dat we niet langer miljarden dollars per jaar aan het Kremlin overmaken'. Afhankelijkheid van fossiele brandstoffen maakt landen minder veilig, concluderen ze. Infrastructuur voor energie uit onder meer zon en wind behoort volgens hen tot de 'kritieke infrastructuur' waarin NAVO-landen investeren uit hun defensiebudget.Lees ook: 'Klimaatgeneraal' Tom Middendorp: 'Het recht van de sterkste gaat steeds meer gelden' Zonneparken thuis voor van bijna net zo veel insecten als natuurlijke graslanden Nederlandse zonneparken bieden veel kansen voor biodiversiteit. Dat blijkt uit onderzoek van Wageningen University & Research waarover Nature Today bericht. Onderzoekers keken naar de hoeveelheid vegetatie en insecten in vijftien grondgebonden zonneparken. Wat bleek: het aantal planten, bloemen, wilde bijen en zweefvliegen komt al dicht in de buurt bij de aantallen in extensief beheerde natuurlijke graslanden. Omdat de zonneparken relatief nieuw zijn, is de verwachting bovendien dat de vegetatie zich nog verder ontwikkelt. Het gaat wel alleen om plekken waar de grond niet door zonnepanelen wordt bedekt. Ook is goed onderhoud nodig.Lees ook: Opmerkelijk: Grootste zonnepark ter wereld beslaat gebied groter dan Rotterdam Voedselsector heeft concurrentie van producenten biobrandstoffen Voedselproducenten krijgen steeds vaker concurrentie van de biobrandstofsector als het gaat om de inkoop van duurzame gewassen, zoals duurzaam geteelde mais en soja. Producenten van biobrandstoffen bieden boeren vaak meer en stellen minder eisen, stelt Bain & Company in een analyse van de Amerikaanse markt. Jenny Davis-Peccoud, partner bij het bedrijf, stelt dat de concurrentie om duurzame gewassen zal toenemen. Dat leidt tot schaarste en hogere prijzen, en belemmert de voedingssector daardoor in verduurzaming.Lees ook: Biobrandstoffen in Rotterdam: BP en Shell haken af, maar anderen houden vast aan ambities voor stevige opschaling Ook in de media:EU-leiders eens over klimaatdoel 2040, laten details aan milieuministers over (Reuters) Klimaat geen verkiezingsthema, kan jongeren machteloos laten voelen (NOS) Noord-Brabant haalt eigen natuurplan van stal nu Den Haag niet levert (FD) Gigantische bossen speciaal voor IKEA-meubilair: zo duurzaam is dat hout (Nu.nl) In China wordt het eerste onderwater-datacenter aangedreven door windenergie (Bright) Wetenschappers ontdekken bacterie die batterij-afval eet (Interesting Engineering) Contracts for Difference maken windindustrie lui (Recharge News) Is klimaatontkenning terug van weggeweest? Deze Harvard-hoogleraar vreest van wel (Trouw)