André Oerlemans
27 mei 2025, 10:00

The Ocean Cleanup gaat eerst plastic in rivieren opruimen en zet de oceaan even op pauze

The Ocean Cleanup werd wereldberoemd met het opruimen van plastic afval in oceanen. De komende tijd probeert de stichting vooral te voorkomen dat er meer plastic de zee in drijft door het afval bij de monding van rivieren op te vangen. Binnenkort wordt daarvoor de zestiende interceptor geplaatst in Panama.

Ocean Cleanyup Stacey Santoso CFO Stacey Santoso van The Ocean Cleanup gaf tijdens het Upstream-festival een kijkje in de keuken van de scale-up | Credits: Upstream/The Ocean Cleanup

Het afgelopen jaar haalde de non-profitorganisatie meer dan 11.000 ton plastic uit rivieren en oceanen. Dat is meer dan in alle voorgaande jaren samen. “Daar zijn we erg trots op. Het is onze missie om voor 2040 de oceanen schoon te maken. We zijn dus goed op weg om de wereld te veranderen, maar het is een marathon, geen sprint”, zegt CFO Stacey Santoso van The Ocean Cleanup.

Plastic soep

Sinds hij op zijn zestiende tijdens het duiken meer plastic zakjes dan vissen tegenkwam, probeert oprichter Boyan Slat de plasticvervuiling in zeeën en oceanen aan te pakken. Op de Grote Ocean tussen Hawaii en Californië drijft een enorme plastic soep aan afval rond: de Great Pacific Garbage Patch. Die is 1,6 miljoen vierkante kilometer groot, drie keer zo groot als Frankrijk. En niet alleen daar, maar ook in vier andere grote wereldzeeën drijven plastic afvalbergen rond. Jaarlijks stroomt er vanuit rivieren 1 tot 2,4 miljoen ton plastic de zeeën in.

7,5 miljard nodig

Om die plastic soep op te ruimen richtte Slat in 2013 in Delft The Ocean Cleanup op. De organisatie bouwt drijvende opruim-installaties. Na enkele mislukkingen werd het eerste systeem in 2019 met succes getest. Dat bestond uit 600 meter lange drijvende armen, die het plastic naar een centraal punt duwen, waar het afval in een schip wordt geladen en afgevoerd. Inmiddels is er een derde, efficiënter, en betrouwbaarder systeem ingezet in de oceanen dat nog meer rekening houdt met het zeeleven. Deze module haalde al 112 ladingen plastic afval uit de oceaan. In september vorig jaar becijferde Slat dat de plastic soep in de Grote Oceaan voor 7,5 miljard dollar opgeruimd kan worden. Hij noemt het de grootste schoonmaakactie in de geschiedenis.

Kijk hier hoeveel The Ocean Cleanup vorig jaar uit oceanen en rivieren haalde:

Accelereer jouw duurzame transitie

Zit jij midden in de duurzame transitie (of sta je nog aan het begin) en kun je wel wat inspiratie, hulp en kennis gebruiken? Kom op 1 juli naar Transition2025 in Amsterdam en laaf je aan de kennis en inzichten van pro’s en peers. De eerste sprekers zijn bevestigd, het belooft een wervelende dag te worden.

Bekijk programma

Focus op rivieren

Ondertussen probeert The Ocean Cleanup zoveel mogelijk te voorkomen dat plastic de zeeën in stroomt, door dat al in rivieren te onderscheppen. Deze zogeheten Interceptors bestaan ook uit drijvende armen met opvangbakken en worden daar steeds beter in. Het afgelopen jaar werden nieuwe drijvende plasticvangers ingezet in Bangkok, Honduras en Jamaica. In totaal zijn er nu vijftien van deze Interceptors operationeel in acht landen, van Indonesië tot Vietnam van de VS tot Guatemala. De nieuwste komt dit jaar in Panama te liggen. “Systeem 03 is nu naar de wal gehaald voor aanpassingen en meer R&D. Daarom lassen we sinds november even een pauze in voor onze activiteiten op de oceaan”, zegt Santoso. “De komende tijd gaan we ons vooral richten op rivieren.”

Elpee, zonnebril en automat

Het plastic dat de stichting ophaalt uit rivieren en zeeën wordt gerecycled tot nieuwe producten. Sinds 2020 worden er zonnebrillen
van gemaakt, in juni vorig jaar liet de beroemde band Coldplay er zijn nieuwe elpee
van persen en sinds oktober maakt Kia er ‘s werelds eerste kofferbakmat
van oceaanplastic van.

Opschalen

Tijdens het Upstream-festival
in Rotterdam gaf Santoso een kijkje in haar keuken als CFO. De afgelopen twaalf jaar groeide de organisatie uit van een start-up tot een scale-up, waar inmiddels tweehonderd mensen werken. Aan haar de taak om die opschaling in goede financiële banen te leiden. Haar doel is om de organisatie wereldwijd steeds meer impact te laten maken. Dat doet The Ocean Cleanup door veel onderzoek te doen, de juiste data te gebruiken en geschikte technologieën te ontwikkelen. Verder moet de organisatie goede werknemers aantrekken, partners aan zich binden en genoeg financiering ophalen. “Maar de sleutel om te blijven opschalen is er zeker van zijn dat de technologie werkt op het moment dat je hem inzet”, zegt Santoso.

Het afgelopen jaar werd een grote Interceptor geplaats in de haven van de Jamaicaanse hoofdstad Kingston, om plastic uit de rivier tegen te houden. | Credit: The Ocean Cleanup

Financiering lastig

Een andere uitdaging is financiering. “Dat is moeilijk. Als non-profitorganisatie zijn we niet interessant voor investeerders en kunnen we niet naar de bank. Ook kunnen we niet bouwen op traditionele financieringsmechanismen voor non-profitorganisaties, omdat we vooral bezig zijn met technologie en R&D. Dat vereist dus creatieve oplossingen”, stelt ze. Desalniettemin weet The Ocean Cleanup jaarlijks zo’n 50 miljoen euro op te halen.

Kom 1 juli naar Transition2025 in Amsterdam: De toekomst van duurzaamheid begint hier

Claim je ticket

Lees ook:

Nieuwsupdate: Europees emissiereductiedoel van 2030 in zicht en BMW test nieuw soort batterij in EV’s

Europees emissiereductiedoel van 2030 in zicht De EU staat op het punt haar klimaatdoel voor 2030 bijna te halen: een uitstootreductie van circa 54 procent ten opzichte van 1990, dicht bij de beoogde 55 procent, meldt Financial Times. De meeste emissiereductie komt uit de energiesector, dankzij de groei van wind- en zonne-energie. Ondanks kritiek en politieke druk om groene wetgeving te versoepelen, blijft de Europese Commissie bij haar ambities. Wel zijn industrieën kritisch: reducties komen deels door productiedalingen, niet door structurele verduurzaming. Landgebruik en landbouw blijven achter. Daarbij wordt de nieuwe doelstelling voor 2040 – 90 procent reductie – door critici weggezet als te ambitieus. Er valt nog wel veel winst te behalen als er stappen worden gezet in de landbouw- en transportsector. Lees ook: Spaans klimaat rukt op naar Nederland: knappe koppen uit Wageningen helpen boeren om zich aan te passen Financiële risico’s van klimaatverandering zijn enorm, maar er zijn ook kansen Klimaatverandering en verlies aan biodiversiteit kunnen grote gevolgen hebben voor de economie, zegt Frank Elderson, lid van de directie van de Europese Centrale Bank (ECB) in Frankfurt, in een groot interview in Trouw. De droogte in Nederland in 2018 kostte alleen al 2 miljard euro. Ook kunnen in de toekomst miljoenen huizen funderingsschade krijgen, waardoor de schade kan oplopen tot 60 miljard euro. En hoe langer we wachten met ons hierop voorbereiden, hoe groter de kosten zullen zijn. Tegelijkertijd hoeft klimaatbeleid niet te leiden tot economische achterstand, stelt Elderson. “Er is juist geld mee te verdienen als je je op tijd goed aanpast. En we hebben in Nederland een heel goed uitgangspunt. We zijn rijk en hebben veel ervaring met bijvoorbeeld watermanagement.” Lees ook: Michael Jongeneel (bestuursvoorzitter FMO): 'Als je klimaatrisico’s gaat ontkennen, schiet je jezelf financieel in de voet' Familiebedrijven hebben unieke rol in duurzame transitie Familiebedrijven hebben door hun langetermijnvisie, regionale verbondenheid en familiewaarden unieke kansen in de duurzaamheidstransitie. Maastricht University, AFAS Software en accountbureau BDO deden onderzoek naar de duurzaamheidsambities van 165 Nederlandse familiebedrijven. Zeker 30 procent van deze bedrijven verwerkt ESG-doelstellingen in hun strategie. De koplopers denken breder dan winst en betrekken leveranciers en klanten bij hun duurzaamheidsdoelen. Daarbij speelt mee dat vergroening deze bedrijven ook interessant houdt voor potentiële opvolgers. Lees ook: Hoe internationaal familiebedrijf Lely de klimaatimpact van zichzelf en de melkveehouderij wil verminderen Misstanden in kledingindustrie blijven bestaan, door afzwakking van anti-wegkijkwet De invoering van de Europese ‘anti-wegkijkwet’ staat onder druk, meldt NOS. Deze wet moet grote bedrijven verplichten verantwoordelijkheid te nemen bij mensenrechtenschendingen en milieuschade in hun productieketen, met name in de kledingindustrie. Vooral politieke weerstand uit Frankrijk en Duitsland leidt tot afzwakking. De EU-richtlijn werd dit jaar al dusdanig afgezwakt, waardoor bedrijven niet meer verantwoordelijk zijn voor hun volledige productieketen. Critici, zoals de Schone Kleren Campagne, vrezen hierdoor een stap terug in de strijd tegen misstanden in de kledingindustrie. De Nederlandse werkgeversorganisatie VNO-NCW wil vooral een werkbare wet. Een te omvangrijke wet zou de administratieve last voor bedrijven te groot maken. Lees ook: ACM-topman Martijn Snoep: 'We staan echt niet met een knuppel te wachten tot iemand de klimaatregels overtreedt' Nieuw membraan van MIT kan olieraffinaderijen flink verduurzamen MIT-onderzoekers hebben een revolutionair membraan ontwikkeld dat ruwe olie kan scheiden op molecuul-niveau, zonder hitte, meldt TW. Hoewel de innovatie zich nog in de onderzoeksfase bevindt, klinkt de techniek als een veelbelovende oplossing om energie-intensieve olieraffinaderijen te verduurzamen. De onderzoekers gebruiken een dunne, stabiele polymeerfilm die moleculen filtert op grootte, geïnspireerd op waterzuivering via omgekeerde osmose. De film werd geproduceerd met bestaande industriële technieken, waardoor grootschalige toepassing ook mogelijk is. De wetenschappers schatten dat de innovatie de energiebehoefte van het scheiden van olie tot 90 procent kan terugdringen. Lees ook: Industrie kan energiekosten flink drukken dankzij thermische warmteopslag Wat gebeurt er als Nederland zijn klimaatdoelen niet haalt? Wat gebeurt er als Nederland zijn klimaatdoelen niet haalt? Die vraag stelde de Volkskrant aan twee wetenschappers in de rechten. Het blijkt een vraag met een moeilijk antwoord. Theoretisch kan de Veiligheidsraad sancties opleggen, maar het is maar de vraag of dat echt gaat gebeuren. En ook het Internationaal Gerechtshof kan weinig meer doen dan een vermaning uitvaardigen. De enige echte stok achter de deur is de Europese Commissie. Als een lidstaat het EU-recht niet naleeft, kan de Commissie een procedure starten. Dat kan leiden tot boetes of uitsluiting van belangrijke EU-potjes, zoals landbouwsubsidies. Verder maakt een land dat zich niet houdt aan klimaatafspraken ook kwetsbaar voor private partijen, zoals we gezien hebben in de Urgenda-zaak. Lees ook: Gemengde reacties op Klimaatplan overheid: ‘Goede elementen, maar weinig nieuwe maatregelen' BMW gaat testen met nieuwe, duurzamere batterij in EV’s Automerk BMW test in München voor het eerst een elektrische auto op de openbare weg met een echte vastestofbatterij (of solid state battery), meldt Bright. Deze nieuwe batterijtechnologie, ontwikkeld met het Amerikaanse Solid Power, gebruikt vaste in plaats van vloeibare elektrolyten. Voordelen van solid state-batterijen ten opzichte van gangbare lithium-ionbatterijen zijn dat ze sneller opladen en minder gebruik maken van schaarse metalen als lithium en kobalt. Volgens Solid Power kan hun batterij duizend keer worden opgeladen, zonder dat deze slijt. BMW onderzoekt nu het gedrag van de batterij onder rijomstandigheden. Het is nog niet bekend of en wanneer de nieuwe batterij-auto’s op grote schaal worden uitgerold. Lees ook: Eerste vloot EV’s met solide state-batterij en bereik van 965 km straks op de weg Verder in de media: In Vlaanderen halen ze onmisbare metalen uit Nederlandse mobieltjes: ‘Geopolitieke situatie is een wake-upcall’ (de Volkskrant)Dopper-ceo Virginia Yanquilevich: ’Ik voel tegenwind, in sommige landen wordt duurzaamheid neergezet als elitair’ (Telegraaf)Wereldprimeur: Nederlands windpark levert 5x meer stroom met één slimme ingreep (TW)’s Werelds grootste 3D-geprinte gebouw reikt 100 meter de hoogte in (New Atlas)Raad van State: kabinetsplan voor soepeler stikstofnorm is ‘risicovol’ (FD)Deze Friese stal van 10 miljoen is de nieuwe hoop tegen het stikstofprobleem (Omrop Fryslân)