De knoflookpad die zijn eigen straat kreeg
In Deurne werd de aanleg van een nieuwe rondweg dertig jaar lang voorbereid. Maar net toen het laatste stuk van de zuidelijke omlegging aangelegd moest worden, zat daar een knoflookpad. Deze zeldzame, beschermde soort had zich precies op die plek ingegraven voor de winterslaap. De werkzaamheden werden uitgesteld tot het dier weer tevoorschijn kwam. De gemeente had al maatregelen genomen om de soort te beschermen: er kwamen faunatunnels en een aangrenzend natuurgebied. Toen de pad ontwaakte, kon de weg eindelijk worden voltooid. De symboliek ontging niemand. De nieuwe weg kreeg een passende naam: het Knoflookpad.
De wespendief die windmolens tegenhield
Niet alleen omwonenden maken bezwaar tegen windparken, ook de natuur zelf doet soms mee. In de bossen van de Veluwe werd de aanleg van windmolens jarenlang tegengehouden door de aanwezigheid van de wespendief, een zeldzame roofvogel met een beschermde status. De vogel broedt in stilte en heeft grote, rustige leefgebieden nodig. Onderzoekers concludeerden dat windturbines mogelijk te veel verstoring zouden veroorzaken. Gevolg: vergunningen werden ingetrokken en projecten liepen forse vertraging op. De wespendief werd zo onbedoeld het gezicht van een zeer effectieve vorm van natuurbescherming.
Kamsalamander en masse verhuisd
Dijken moeten versterkt worden om ons te beschermen tegen het water. Maar zelfs als het maatschappelijk belang groot is, kunnen dieren in de weg liggen. Toen de dijken tussen Tiel en Waardenburg verstevigd moesten worden stuitten ontwikkelaars op de kamsalamander, een opvallende zwart-oranje amfibiesoort. Omdat niet verstevigen geen optie was, moesten zo’n tweehonderd kamsalamanders verhuisd worden naar een nieuw leefgebied. Gelukkig kon dat gedaan worden voordat de dieren aan hun voortplanting begonnen.
De heikikker die het gaspedaal stilhield
Niet alleen bouwprojecten, maar ook evenementen kunnen spaak lopen door beschermde dieren. In Lopik gooiden de heikikker en rugstreeppad roet in het eten van autocrossvereniging RangPang. Deze vereniging had zijn zinnen gezet op een cross in een weiland bij industrieterrein De Copen. Hoewel de gemeente een vergunning had verleend, verbood de provincie het evenement. De Regionale Uitvoeringsdienst Utrecht (RUD) stelde dat de Europees beschermde soorten ernstig verstoord konden raken. De RUD liet vervolgens ecologisch onderzoek uitvoeren op het terrein. Na het inspectierondje van de ecoloog raakte de cross nog verder uit zicht: ook de haas – nog een beschermde diersoort – maakte het terrein ongeschikt om te crossen.
De vleermuis die bouwen vertraagde
In Waddinxveen liep een nieuwbouwproject voor ouderen bijna een jaar vertraging op. De reden? Vleermuizen in de dakspanten. Niet zeldzaam, wel beschermd en niet zomaar weg te jagen. De vleermuis staat overigens veel vaker verbouwplannen in de weg, met name als het gaat om isoleren. Waar muren worden geïsoleerd, verliezen vleermuizen namelijk hun woonplaats. Dan komen wederom twee maatschappelijke belangen met elkaar in botsing: de energietransitie en het beschermen van de natuur.
Hoewel dieren in alle soorten en maten bouwprojecten in de weg kunnen zitten, kunnen veel problemen ook voorkomen worden. Op de plekken waar het fout is gegaan, is de kans namelijk groot dat de ontwikkelaar de natuurtoets simpelweg is vergeten. Die toetst welke dieren leven in het te ontwikkelen gebied, of daar beschermde soorten tussen zitten en of die een handje geholpen kunnen worden. In het geval van de kamsalamanders werd bijvoorbeeld al anderhalf jaar voor de verhuizing gewerkt aan een nieuw drassig leefgebied. Steeds meer provincies pleiten dan ook voor een integrale projectvoorbereiding met aandacht voor de natuur en klimaatverandering. Want bouwen zonder botsen met de natuur? Dat kan alleen als je er op tijd over nadenkt.
