Jeroen de Boer
02 december 2025, 07:02

Nieuwsupdate: Verduurzaming supermarkten kan nog stuk beter en testcentrum voor vliegen op waterstof

Nederlandse supermarkten boeken relatief trage vooruitgang bij de verduurzaming van hun activiteiten, blijkt uit een nieuwe ranglijst. Verder in het nieuws: Vattenfall sluit grote deal voor batterijopslag en testcentrum geopend voor vliegen op waterstof.

supermarkten supergroen lijst duurzaamheid Albert Heijn Lidl Een vegetarisch schap in de supermarkt. | Credits: Getty Images

Supermarkten boeken trage vooruitgang met verduurzaming, Lidl aan kop

Verbeteringen bij de verduurzaming van supermarkten verlopen relatief langzaam, zo blijkt uit de nieuwe editie van de Superlijst Groen, waar onder meer het AD en de Volkskrant over schrijven. Bij deze ranglijst gaat Lidl in 2025 aan kop, gevolgd door Albert Heijn.

Lidl heeft twee keer per jaar een vleesvrije folder, de helft van de recepten is vegetarisch en de discounter stelt relatief hoge eisen aan leveranciers. Albert Heijn scoort redelijk goed met transparantie over de herkomst van producten, maar de emissievoetafdruk van de grootste supermarktketen van Nederland daalt slechts beperkt. Alleen Plus boekt op dit punt duidelijke vooruitgang.

Lees ook: Changemaker Corjan van den Berg (Revyve): ‘Als je het voedselsysteem efficiënter wilt maken, moet het dier eruit’

Vattenfall neemt 100 megawatt aan batterijopslag af bij Giga Storage

De Nederlandse scale-up Giga Storage bouwt in Delfzijl een batterijpark met liefst 300 megawatt aan vermogen onder de naam Leopard. De batterijen kunnen gezamenlijk 1.200 megawattuur aan stroom opslaan en weer vrij geven. Met energieleverancier Vattenfall is een contract afgesloten, waarbij Vattenfall 100 megawatt aan capaciteit kan claimen, zo maakten beide partijen maandag bekend.

Vattenfall wil de batterijcapaciteit gebruiken voor het optimaliseren van de vraag- en het aanbod van elektriciteit, wat bijdraagt aan de netstabiliteit.

Lees ook:  Zo gaat Nederland zelf batterijen ontwikkelen en deze rol spelen die straks in het energiesysteem

Nationaal Burgerberaad Klimaat: betaalbare keuzes en geen dwang

Het demissionaire kabinet-Schoof nam maandag een advies in ontvangst van het eerste Nationaal Burgerberaad Klimaat. Dat bestond uit een groep van 175 burgers die een afspiegeling vormen van de samenleving. Het Burgerberaad heeft zijn bevindingen samengevat in 23 adviezen.

Enkele belangrijke aanbevelingen zijn: zorg dat duurzame keuzes betaalbaar zijn voor de burger en laat de vervuiler betalen. Geef burgers toegang tot duidelijke en eerlijke informatie over duurzame keuzes. En stimuleer positieve gedragsverandering zonder dwang.

Lees ook:  Opmerkelijk: Wetenschappelijk jargon van klimaatpanel IPCC voedt klimaatscepsis

Protein Brewery op weg naar Europese goedkeuring voor alternatief eiwit

De Europese voedselautoriteit EFSA heeft het alternatieve voedingsingrediënt Fermotein van biotechbedrijf The Protein Brewery positief beoordeeld, zo meldde het bedrijf. Dat is een belangrijke stap op weg naar goedkeuring van Fermotein voor verkoop op de Europese markt. Het gaat om een alternatief voor dierlijke eiwitten dat ontwikkeld is op basis van fermentatie met schimmels.

Afgelopen september haalde The Protein Brewery in totaal 30 miljoen euro aan groeifinanciering op. ‘De grote uitdaging ligt nu bij de verdere commercialisatie, we moeten nu laten zien dat we die stap kunnen’, zei ceo Thijs Bosch destijds tegen Change Inc.

Lees ook: Eiwitmaker The Protein Brewery wil met vers groeigeld ook in Europa de markt op: ‘We mikken op medio 2026’

Testcentrum in Marknesse voor vliegen op waterstof

Het Nederlandse Lucht- en Ruimtevaartcentrum in Marknesse heeft een naar eigen zeggen unieke Europese testfaciliteit geopend voor vliegtuigen op basis van waterstof-elektrische aandrijving. De faciliteit ondersteunt startups, mkb-bedrijven en de luchtvaartindustrie bij het veilig testen van innovaties voor verduurzaming van de luchtvaart.

Volgens het instituut kan waterstof goede mogelijkheden bieden voor regionale vluchten tot 2.000 kilometer en voor kleinere commerciële vliegtuigen met één looppad op afstanden tot 4.000 kilometer. De testfaciliteit kan complete aandrijflijnen testen bij extreme temperaturen (-253 graden Celsius) met uitgebreide veiligheidsmaatregelen. De hoop is dat dit de ontwikkeling van groene luchtvaartoplossingen versnelt.

Lees ook: Groene waterstof voorbij de hype: ‘We zijn inmiddels terug op aarde, maar de belofte is nog steeds groot’

Ook in de media:

  • Energieleveranciers gaan warmtepompen op afstand reguleren in strijd tegen netcongestie (Nu.nl)
  • Baas Duitse energiebedrijf EON wil rem op uitbreiding zonne- en windenergie, omdat net vol raakt (BNR)
  • Zorgen om greenwashing vanwege vereenvoudiging EU-regels voor groen beleggen (FD)
  • Wereldwijd investeringen in stroomnetten in 2025 naar nieuw record van ruim 470 miljard dollar (BloombergNEF)
  • Eindhoven start ook test met elektrische deelauto’s MyWheels die stroom terugleveren aan het net (Gemeente Endhoven)
  • Forse stijging verkoop elektrische auto’s in november in aanloop naar hogere bijtelling (EVupdate)
  • Noord-Nederland wil komende vijf jaar mondiale leider in groene chemie worden (VNCI)
  • Triodos Bank gaat tot 2030 in totaal 275 projecten voor energietransitie financieren (Triodos Bank)

Hernieuwbare energie kan 'drievoudige planetaire crisis' verminderen, mits er oog is voor milieu-impact van groene technologie

Wat hebben klimaatverandering, verlies van biodiversiteit en (lucht)vervuiling met elkaar te maken? Alles, stelt de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) in het eind november verschenen rapport Environmental Outlook on the Triple Planetary Crisis.De OESO stelt dat deze drie fenomenen elkaar in grote mate beïnvloeden en versterken. Zo zorgt de opwarming van de aarde voor een verandering van leefgebied waar verschillende diersoorten onder lijden. Denk aan het uitsterven van koraalriffen met vissoorten die nergens anders voorkomen. De OESO stelt zelfs dat niet landgebruik, maar klimaatverandering in 2050 de grootste aanjager van biodiversiteitsverlies zal zijn. Ook luchtverontreinigende stoffen kunnen de groei van planten vertragen.[caption id="attachment_169901" align="alignright" width="300"] Klimaatverandering, verlies van biodiversiteit en (lucht)vervuiling versterken elkaar. | Credits: OESO, Environmental Outlook on the Triple Planetary Crisis[/caption]Het wegvallen van ecosystemen betekent bovendien dat de natuur minder weerbaar wordt voor klimaatverandering, terwijl er minder mogelijkheden overblijven om CO2 op te nemen in water en bossen. Hernieuwbare energie als groene oplossing Volgens de OESO moeten wetenschappers en beleidsmakers veel meer aandacht besteden aan de drievoudige planetaire crisis, bijvoorbeeld als het om hernieuwbare energie gaat.In theorie kan de energietransitie een (deel van de) oplossing voor de planetaire crisis bieden. De overgang van fossiele brandstoffen naar groene energie gaat immers gepaard met een enorme daling van de CO2-uitstoot en een verbetering van de luchtkwaliteit. En het vermindert het transport van fossiele brandstoffen, waarmee ook olielekkage wordt voorkomen.Maar de analisten van de OESO zijn ook bezorgd over averechtse effecten. Zowel aan het begin als aan het einde van de levenscyclus van groene energie zijn er risico's met betrekking tot luchtvervuiling en biodiversiteitsverlies. Het gaat dan bijvoorbeeld om de productie van zonnepanelen en windmolens en om het afval dat ontstaat als die niet worden gerecycled. Ook tijdens het gebruik zijn er risico's.[caption id="attachment_169900" align="aligncenter" width="900"] Prognoses voor aspecten van milieuvervuiling in 2050 (% verandering ten opzichte van 2020). | Credits: OESO, Environmental Outlook on the Triple Planetary Crisis[/caption] Productietechnologie vergt zeldzame materialen Zo wijst de OESO erop dat het landgebruik voor wind- en zonne-energie per geproduceerde energie-eenheid hoger kan zijn dan dat voor fossiele energie.Verder zijn voor de productie van zonnepanelen en windturbines veel materialen nodig, waaronder zeldzame mineralen die water- en landintensieve mijnbouw vergen. Ook de productie van het staal voor turbines kost veel energie. En de coating van zonnepanelen bevat vaak PFAS, die vrij kan komen in de omgeving.[caption id="attachment_169898" align="aligncenter" width="900"] Risico's voor onverwachte effecten in de levenscyclus van zon en wind. | Credits: OESO, Environmental Outlook on the Triple Planetary Crisis[/caption] Energietechnologie bedreiging voor biodiversiteit Groene energie kan direct bijdragen aan biodiversiteitsverlies als windturbines op plekken worden geplaatst waar veel vogels en vleermuizen zijn. Ze kunnen ertegenaan botsen, maar krijgen ook te maken met een veranderende leefomgeving. Zeker als turbines in belangrijke broedgebieden staan, vermindert dat de overlevingskansen voor vogelsoorten. Ook zonnepanelen op de grond verstoren natuurlijke habitats.Daarbij vraagt het plaatsen van zulke technologie ook om infrastructuur om elektriciteit te vervoeren en eventueel op te slaan. Elektriciteitskabels kunnen zowel boven als onder de grond veel impact hebben. Het afval van hernieuwbare energie Tot slot wijst de OESO op de enorme hoeveelheden afval afkomstig van hernieuwbare energietechnologie. Tot 2050 wordt er zo'n 43 miljoen ton afval van windturbines en 78 miljoen ton van zonnepanelen gegenereerd.Dat komt onder meer doordat zonnepanelen voor een groot deel uit glas bestaan, een goedkoop materiaal in de productie, maar relatief duur om te recyclen. Bovendien zijn zonnepanelen doorgaans niet ontworpen om uit elkaar gehaald te worden. Als die materialen simpelweg worden gedumpt, schaadt dat zowel het milieu als de menselijke gezondheid.Om de balans de goede kant op te laten slaan, benadrukt de OESO het belang van zogenoemde environmental impact assessments (EIAs') voor groene-energieprojecten. Ook zou de traceerbaarheid van materialen verbeterd moeten worden om problemen in de toeleveringsketen  beter in kaart te brengen en aan te pakken.  Met de Critical Raw Materials Act werkt de EU daar al hard aan. Lees ook:Zo groot is de investeringskloof bij 8 cruciale technologieën voor de energietransitie (en dat biedt ook kansen) China’s greep op kritieke grondstoffen bedreigt de wereldwijde energiezekerheid Hernieuwbare energie groeit keihard, maar de energietransitie moet nog sneller om riskante opwarming te voorkomen