Wilke Wittebrood
23 mei 2025, 07:16

Nieuwsupdate: PME focust meer op groene beleggingen en Uniper bevriest investeringen in Nederland

PME stopt met investeren in honderden bedrijven wegens aangescherpte criteria op het gebied van mensenrechten en klimaat. Ook in het nieuws: Uniper doet voorlopig geen grote investeringen in Nederland, supermarkten verkopen meer biologische producten en studenten van de TU Delft sleutelen aan een auto die op meerdere duurzame brandstoffen rijdt.

Uniper powerplant credit Getty Images Een powerplant van Uniper in Hamburg. In Nederland doet het bedrijf voorlopig geen grote investeringen meer. | Credits: Getty Images

PME schoont beleggingsportefeuille op, kritischer op mensenrechten en klimaat

PME stopt met investeren in honderden bedrijven omdat deze niet meer passen bij de beleggingscriteria die het pensioenfonds – een van de grootste van ons land – hanteert. Dat schrijft Nu.nl. De beleggingscriteria werden recent aangescherpt; naast rendement en risico kijkt het fonds kritischer naar de inspanningen op het gebied van klimaat en mensenrechten. Namen worden niet genoemd, maar in elk geval komt de stap bovenop de 112 bedrijven waar vorig jaar al afscheid van genomen werd, waaronder Dupont en Nestlé.

PME is niet de enige die zijn investeringen onder de loep neemt. ABP, het grootste pensioenfonds van Nederland, besloot recent niet langer te investeren in techbedrijven als Tesla en Facebook-moederbedrijf Meta.

Lees ook: Groen Pensioen wil fossielvrije pensioenen: ‘Investeer in bedrijven die verduurzaming wel serieus nemen’

Uniper bevriest investeringen in Nederland

Uniper doet voorlopig geen grote nieuwe investeringen in Nederland. Volgens het Duitse energieconcern is er te veel onduidelijkheid over de toekomst van de Nederlandse energiemarkt. Daarmee raakt ons land mogelijk honderden miljoenen aan investeringen in de energietransitie kwijt, schrijft De Telegraaf. De bouw van een groengasfabriek in Amsterdam wordt stopgezet, net als een project in Limburg voor het omzetten van biomassa in een gas voor de productie van waterstof. De ontwikkeling van een waterstoffabriek op Maasvlakte gaat wel door – maar op de ‘minimale variant’.

Dyonne Rietveld, country chair van Uniper Benelux, waarschuwde hier op Change Inc. recent al voor. Het bedrijf wil pas verder investeren als Den Haag een ‘stabiel en betrouwbaar’ regelgevingskader biedt.

Lees ook: Dyonne Rietveld (Uniper): ‘Langzaam daalt de acceptatie in: we gaan de klimaatdoelen niet halen’

Biologisch zit in de lift: supermarkten verkopen bijna 10% meer

Supermarkten verkopen meer biologische producten. De omzet uit biologisch is in 2024 met 9,6 procent gestegen naar 1,77 miljard euro, blijkt uit data van brancheorganisatie Bionext. Vooral biologische vis (+74%) en brood en banket (+31%) gingen vaker over de toonbank. Met een inflatiecorrectie gaat het om een groei van 6 procent. Dit komt met name doordat biologische speciaalzaken vorig jaar goede zaken deden, daar werd bijna 15 procent meer verkocht.

Lees ook: Changemaker Erik Does (Ekoplaza): ‘Biologisch eten duurder? Niet als je de toekomstige kosten meeneemt’

TU Delft bouwt auto die op meerdere duurzame brandstoffen rijdt

Studenten van de TU Delft hebben een innovatieve auto ontwikkeld die rijdt op een compacte gasturbine: de Eco-Runner XV. Dat schrijft Top Gear. Deze turbine werkt als generator en laadt een accu op, waarmee de auto elektrisch wordt aangedreven. Uniek is dat de motor verschillende duurzame brandstoffen accepteert, zoals waterstof, groene methanol en koolwaterstoffen. De basis voor de turbine is een techniek die al uit de jaren 60 stamt. Of de techniek uiteindelijk in personenauto’s zal worden toegepast, is nog maar de vraag. De universiteit ziet eerder toepassingen voor zwaarder transport.

Lees ook: Nieuwe batterij laadt elektrische auto op in minder dan vier minuten; is dit iets voor Max Verstappen?

Oppervlakte duurzaam beheerd bos stijgt, maar milieuorganisaties zijn kritisch

De wereldwijde oppervlakte aan bos dat is gecertificeerd voor duurzaam gebruik en onderhoud is gegroeid tot 460 miljoen hectare. Dat is een areaal dat bijna gelijk is aan alle bossen in Brazilië, schrijft het AD. Bijna 300 miljoen hectare draagt het PEFC-keurmerk en ongeveer 160 miljoen hectare het FSC-certificaat. Dat betekent onder meer dat er niet meer wordt gekapt dan er kan bijgroeien en rekening wordt gehouden met (beschermde) dier- en plantensoorten.

Hoewel de oppervlakte is gestegen, is WWF kritisch. Nog steeds gaat het om slechts ongeveer 10 procent van al het bestaande bos ter wereld; de natuurorganisatie vindt dat ‘vrij weinig’.

Lees ook: Hoe je de natuur kunt redden door er een prijskaartje aan te hangen

Onderzoek: AI slurpt nu al 11 tot 20 procent van stroom datacenters op

AI was vorig jaar naar schatting verantwoordelijk voor zo’n 11 tot 20 procent van het wereldwijde stroomverbruik van datacenters. Dat meldt NOS op basis van onderzoek van wetenschappers van de Vrije Universiteit in Amsterdam. Eind 2025 kan dat al opgelopen zijn tot wel 50 procent, zegt datawetenschapper Alex de Vries-Gao van de VU.

Omdat grote techbedrijven als OpenAI (ChatGPT) en Meta (Instagram, Facebook) niet transparant zijn over het stroomgebruik van hun AI-modellen, kijken wetenschappers naar de chips die nodig zijn om AI-diensten mogelijk te maken. Deze worden gemaakt door Taiwan Semiconductor Manufacturing Company; de productiecapaciteit van het bedrijf werd afgezet tegen het geschatte energieverbruik van AI-systemen.

Lees ook: Kan Nederland digitaal knooppunt van Europa worden met duurzame datacenters?

Milieuorganisaties plannen groot aantal nieuwe stikstofzaken

Mobilisation for the Environment (MOB) en Vereniging Leefmilieu zeggen op korte termijn veel nieuwe zaken te beginnen over de stikstofuitstoot van ‘megastallen, piekbelasters en PAS-melders’. Dat meldt natuurprogramma Vroege Vogels. De milieuorganisaties hebben landbouwminister Femke Wiersma van BBB uitgenodigd om in gesprek te gaan over ‘realistische oplossingen’, maar naar eigen zeggen geen reactie binnen de deadline gekregen.

De organisaties stellen geen andere keuze te hebben: de natuur lijdt onder de te hoge stikstofconcentraties en de economische schade van de huidige stikstofimpasse is groot. Volgens een woordvoerder van Wiersma is er wel een uitnodiging verstuurd – onduidelijk is of de milieuclubs daar alsnog op willen ingaan.

Lees ook: Een week vol stikstof: ‘Zijn in een juridisch moeras terechtgekomen’

Ook in de media:

  • Natuurbranden worden talrijker én intenser. ‘En we zijn er niet klaar voor’ (Trouw)
  • Met deze ‘truc’ worden elektrische auto’s efficiënter en laden ze sneller op (Bright)
  • Ook bij 1,5 graden opwarming kan stijgende zeespiegel een probleem worden (Nu.nl)
  • Natuurhuisje doneert 1 miljoen euro aan biodiversiteit (persbericht)
  • VVD en NSC willen deze zomer stikstofspoedwet (FD)
  • De Tiny Five spelen een grote rol in de natuur, en dit zijn ze (Trouw)

Kees Klomp: 'We leven niet in de markt, we leven op aarde'

De economie zoals we die kennen - gericht op winst, groei en efficiëntie - loopt op zijn laatste benen. Dat is de centrale boodschap van Kees Klomp, één van de bekendere denkers over duurzaamheid in Nederland. Alles wijst er volgens hem op dat we afstevenen op een economische meltdown, ergens in de tweede helft van deze eeuw. "Dit is onder meer het gevolg van klimaatverandering. De schade door extreme weersomstandigheden, verstoorde handelsketens en stijgende gezondheidskosten stapelt zich op", aldus Klomp. Krimp als nieuwe realiteit "We hebben een economie gebouwd op de aanname dat er altijd méér komt. Meer productie, meer consumptie en meer winst. De basis achter die groei is een stabiel klimaat en gezonde ecosystemen. Als die wegvallen, dan keldert het hele bouwwerk.” Volgens hem zijn veel economen en beleidsmakers zich hier onvoldoende van bewust. Ze blijven rekenen met groeiscenario’s, terwijl de echte vraag volgens Klomp zou moeten zijn: wat als krimp de nieuwe realiteit wordt?" Voor zijn Duurzame Troonrede in 2024 dook hij in een reeks met datasets over de toekomst. Wat hij daar zag, stemde hem behoorlijk somber. "Uit onderzoek blijkt dat het wereldwijde bruto binnenlands product tussen 2050 en 2100 met 30 tot 50 procent kan dalen. We kunnen een paar jaar krimp aan, maar decennialange afname breekt het systeem. Er is nu al zes keer meer schuld dan geld in omloop. Als structurele groei uitblijft, valt dat kaartenhuis uiteindelijk onvermijdelijk om." Van recycling naar herbezinning Klomp is dan ook uitgesproken kritisch over het huidige duurzaamheidsdenken, dat volgens hem vaak niet verder komt dan symptoombestrijding. "We vervangen olie door zon en wind, maar laten het onderliggende systeem ongemoeid. We blijven dezelfde producten maken, dezelfde patronen volgen, dezelfde groei najagen en denken dat het dan vanzelf goed komt. Maar dat is een illusie. We moeten terug naar de basisvraag: hoe willen we leven, produceren en consumeren? Dat vraagt om een ander verhaal." Ecoliberalisme Dat nieuwe verhaal noemt hij ecoliberalisme, een herinterpretatie van het klassieke liberalisme, waarin vrijheid en gelijkwaardigheid centraal staan. En dan niet alleen voor mensen, maar voor álle levensvormen. Eén van de concrete aanbevelingen die Klomp doet is de invoering van rechten voor de natuur. Deze wereldwijd groeiende beweging stelt dat niet alleen mensen, maar ook natuurentiteiten zoals rivieren, bossen en ecosystemen juridische rechten moeten krijgen. In Nieuw-Zeeland gebeurde dat in 2017 al, met de Whanganui-rivier. Vertegenwoordigers mogen namens de rivier optreden in rechtszaken. Ook in Colombia erkende het Hooggerechtshof het Amazonegebied als juridisch subject, met het recht op bescherming en herstel. Hiermee verschuift de kijk op natuur van eigendom naar medebewoner en dat is een cruciale stap richting een werkelijk duurzame samenleving. “We leven namelijk niet in de markt, we leven op aarde", aldus Klomp. Steward ownership Het geven van rechten aan de natuur is één van de tien concrete aanbevelingen die Klomp doet. Verder pleit hij onder meer voor het democratiseren van productiemiddelen. Dit zou het alternatief moeten zijn voor het huidige model waarin eigendom geconcentreerd is bij aandeelhouders of de staat. "Iedereen die betrokken is bij een onderneming, van medewerker tot producent, wordt dan mede-eigenaar en krijgt een mate van zeggenschap. Dat kan door middel van een coöperatie, maar ook via steward ownership. Hierbij dient winst om het doel van de organisatie te versterken, niet om externe investeerders te belonen." Een voorbeeld is BrewDog, een Schotse brouwerij met tienduizenden mede-eigenaren. In Nederland kijken we dan al snel naar Tony’s Chocolonely. Dat bedrijf zet in op ketenverantwoordelijkheid en gedeeld eigenaarschap via een missiegedrevenstructuur. Kleine stappen, groot verschil In zijn boek beschrijft Klomp tien bewegingen die al bijdragen aan deze omslag. Van regeneratieve landbouw en de commons-beweging tot sociaal ondernemerschap. "Je zou het door alle politieke en geopolitieke ontwikkelingen bijna vergeten, maar de onderstroom is duidelijk aan het groeien. Steeds meer mensen beseffen dat dit systeem niet meer voor hen werkt en dus gaan ze anders handelen. Volgens Klomp hoeven we dan ook niet te wachten op revoluties of grote politieke omwentelingen. "Een systeem bestaat alleen maar omdat wij het samen overeind houden. Als wij besluiten om het anders te doen, anders te denken, te kiezen en te consumeren, dan verandert het vanzelf." Behoefte en begeerte Een opvallend punt in het boek is Klomps analyse van de drijfveren achter onze economie. Hij schat dat zo’n 65 procent van de economische activiteit in Nederland draait om begeerte. Spullen en diensten die we niet echt nodig hebben, maar wél willen. "Ons huidige systeem maakt geen onderscheid tussen wat mensen écht nodig hebben en wat ze denken nodig te hebben. Maar dat verschil is cruciaal. De wereld is namelijk groot genoeg voor onze needs, maar niet voor onze wants." Neem bijvoorbeeld voedsel, onderdak en veiligheid. Dit zijn aspecten die mensen écht nodig hebben en de aarde kan ze ons leveren. "Maar dat geldt niet voor onze eindeloze verlangens naar méér, nieuwer of luxer. Ons huidige economische systeem is vooral gericht op het aanjagen van begeerte, die zogeheten wants. Dat leidt tot overconsumptie en uitputting van grondstoffen. Omdat er nauwelijks rem zit op begeerte, blijft de druk op ecosystemen en sociale structuren toenemen."Volgens Klomp zit de sleutel tot verandering dus niet alleen in beleid of techniek, maar vooral in bewustzijn. "Als we weer gaan leven vanuit behoefte in plaats van begeerte, komt er vanzelf ruimte voor een economie die de aarde niet uitput, maar versterkt." Lees ook:Changemaker Joris Bijdendijk (Low Food): ‘De transitie moet stap voor stap; voor een rigoureuze ommezwaai is de consument niet klaar’ 350 luchtvaart-insiders slaan alarm: 'Ons businessmodel is onhoudbaar' Van rookgordijnen tot twijfel zaaien: zo werkt klimaatdesinformatie