Redacteur Maaike
Maaike Kooijman
29 september 2025, 07:27

Nieuwsupdate: Nederland afhankelijk van China voor kritieke materialen en alleen geld niet genoeg om stroomnet uit te breiden

Zonnepanelen, windmolens en elektrische auto’s zijn onmisbaar in de energietransitie. Maar daarvoor zijn zogenoemde kritieke materialen nodig, en die komen vaak uit China. Verder in het nieuws: Schneider Electric en Climeworks halen 31.000 ton CO2 uit de atmosfeer, en het regenwoud is klimaatbestendiger dan gedacht.

China is voor negentien kritieke materialen de grootste verwerker ter wereld China is voor negentien kritieke materialen de grootste verwerker ter wereld. | Credits: Getty Images

Nederland afhankelijk van China voor kritieke materialen

Zonnepanelen, windmolens en elektrische auto’s zijn onmisbaar in de energietransitie. Maar om die te maken zijn zogenoemde kritieke materialen nodig, en die komen vaak uit China. In 2024 was China voor acht kritieke materialen (bariet, bismut, kobalt, magnesium, mangaan, strontium, tantaal en vloeispaat) de grootste leverancier voor Nederland, meldt het Centraal Bureau voor de Statistiek. China is bovendien voor elf materialen de grootste grondstofwinner en voor negentien kritieke materialen de grootste verwerker ter wereld. Dat maakt het land zeer machtig.

Lees ook: Strijd om grondstoffen voor batterijen: deze 4 grafieken tonen het probleem van Europa

Schneider Electric en Climeworks halen 31.000 ton CO2 uit atmosfeer

Techgigant Schneider Electric heeft een overeenkomst gesloten met het Zwitserse Climeworks. Dat bedrijf, gespecialiseerd in direct air capture (DAC), zal tegen 2039 31.000 ton CO2 uit de atmosfeer halen namens de multinational. De bedrijven werken samen ook aan technologische oplossingen die de kosten van de technologie moeten reduceren, melden ze in een persbericht. Het gaat om de grootste portfolio-overeenkomst in de geschiedenis van Climeworks. In totaal moeten er miljarden tonnen CO2 uit de lucht worden afgevangen en opgeslagen.

Die kostenreductie is hard nodig. De kosten van de techniek dalen veel langzamer dan verwacht, aldus Climeworks tegen de Financial Times. Het bedrijf zou nog ver verwijderd zijn van de gestelde doelen voor kostenbesparing.

Lees ook: Hoopvolle ontwikkeling bij filteren CO2 uit de lucht: startups optimistisch over snelle kostendaling en kansen voor opschalen

Helft broeikasgasemissies wereldwijd valt onder klimaatdoelen

Na de VN-top in New York deze week valt de helft van de wereldwijde broeikasgasemissies onder een klimaatbelofte voor 2035. Dat blijkt uit een analyse van Carbon Brief. Onder meer China, Rusland en Turkije kwamen deze week met klimaatbeloften over de brug. 63 van de 195 landen die het Klimaatakkoord van Parijs hebben ondertekend, hebben nu een concreet doel voor 2035. De deadline voor die nationally determined contributions (NDC’s) was eigenlijk al in februari, maar vrijwel alle landen misten die deadline. Die is verplaatst naar eind september. EU-lidstaten discussiëren nog steeds over hun gezamenlijke doelen.

Lees ook: Gaan we de klimaatdoelen halen? Ondanks tegenwerking Trump blijven overheden en bedrijven ambitieus

Alleen geld is niet genoeg om stroomnet uit te breiden

De grootste uitdaging voor het uitbreiden van het stroomnet is niet geld of technologie, maar het verkrijgen van publieke steun voor de aanleg van nieuwe infrastructuur. Dat zegt operationeel directeur Maarten Abbenhuis van TenneT tegen Bloomberg. ‘We slagen er niet in om de maatschappelijke steun te krijgen die we graag zouden willen’, aldus Abbenhuis. De aanleg van infrastructuur concurreert in Nederland met onder meer woningbouw en industrie.

Ondertussen neemt het aantal knelpunten alleen maar toe, blijkt uit de update voor grootverbruikers van netbeheerder Liander. Op meerdere plekken in Flevoland, Friesland, Gelderland en Noord- en Zuid-Holland is de maximale capaciteit van het net bereikt. Liander onderzoekt dan de mogelijke toepassing van congestiemanagement, ofwel het flexibel gebruiken van het elektriciteitsnet. Maar dat is niet altijd voldoende, blijkt uit een aantal afgeronde onderzoeken. Onder meer in Leiden, Dokkum, Amstelveen en Hilversum zullen nieuwe klanten toch echt moeten wachten tot het net is uitgebreid.

Lees ook: Manon van Beek (TenneT): ‘De Noordzee kan de nieuwe energiecentrale van Europa worden’

Regenwoud is klimaatbestendiger dan gedacht

Het Amazone-regenwoud is behoorlijk veerkrachtig. Dat concluderen honderd wetenschappers uit Brazilië en daarbuiten na zo’n dertig jaar onderzoek, schrijft The Guardian. Ondanks stijgende temperaturen en ernstige droogtes blijft het regenwoud efficiënt CO2 opnemen. CO2 lijkt er zelfs voor te zorgen dat bomen dikker worden. Kanttekening daarbij is wel dat het om intact, volgroeide bossen gaat, merken de wetenschappers op. Door ontginning voor landbouw en infrastructuur raakt het regenwoud steeds meer versnipperd.

Lees ook: Opmerkelijk: Hoe ‘zwetende bomen’ vooral in de tropen zorgen voor een positief klimaateffect

Noors staatsinvesteringsfonds investeert $ 1,5 miljard in energietransitiefonds

Norges Bank Investment Management (NBIM), het grootste staatsinvesteringsfonds ter wereld, gaat 1,5 miljard dollar investeren in een fonds van Brookfield Asset Management gericht op schone energie en andere duurzame oplossingen. Dat meldt Bloomberg. NBIM investeert vooral inkomsten uit de olie- en gasvoorraden van Noorwegen. Het merendeel van hun groene belangen bestaat uit fysieke activa als offshore windparken en zonnepanelen. NBIM is bijvoorbeeld voor 50 procent eigenaar van de Nederlandse windparken Borssele 1 en 2. Eerder deze week verwierf het ook een belang in TenneT Duitsland. In totaal heeft NBIM 38 miljard dollar gereserveerd voor investeringen in hernieuwbare energie.

Lees ook: Met investering van 100 miljoen kan het Brits-Nederlandse CuspAI sneller nieuwe materialen ontwikkelen voor CO2-opslag en batterijen

Ook in de media:

  • Vlees grote bron van uitstoot, maar weinig media schrijven erover (The Guardian)
  • Brussel trekt half miljard euro uit voor energieprojecten in Afrika (Nu.nl)
  • Kritiek gerechtshof voor Wiersma geen reden om gifspuitbeleid aan te passen (Trouw)
  • Foutje in de koolstofcyclus kan aarde in een ijstijd storten als planeet overcorrigeert voor opwarming (Phys.org)
  • Wel bomen, geen bedden: planning klimaattop in het Amazonegebied loopt vast (FD)
  • Merz vraagt EU om verbod op verbrandingsmotoren op te heffen nu industrie achteruitgaat (Bloomberg)
  • ‘Natuur krijgt te weinig ruimte in de ontwerpnota van minister Keijzer’ (Trouw)
  • Rusland ontwikkelt eerste nucleaire energiesysteem met gesloten brandstofcyclus (Interesting Engineering)

Opmerkelijk: Groen staal 2.0 op basis van elektrolyse biedt alternatief voor waterstof

Elektrische auto's die op groene stroom rijden stoten geen CO2 uit. Om die auto's te maken heb je wel enorm veel staal nodig en de productie daarvan gaat nog altijd gepaard met een zeer hoge uitstoot van CO2. Ziedaar één van de grootste uitdagingen om CO2-emissies echt naar netto nul te krijgen.De moeilijkheid bij het maken van groen staal zit 'm vooral in de eerste fase van het productieproces. IJzererts moet worden ontdaan van zuurstof om bruikbaar te zijn voor de productie van staal. Dat gebeurt standaard met cokes, een gezuiverde vorm van steenkool. Bij verhitting onttrekt cokes de zuurstof aan het ijzererts, waarbij CO2 wordt gevormd die in de atmosfeer terechtkomt.Een alternatief voor de inzet van cokes is het gebruik van waterstof om ijzererts te ontdoen van zuurstof. Dan ontstaat er geen CO2. Voorwaarde is wel dat je de waterstof met hernieuwbare energie uit wind of zon produceert om het hele proces duurzaam te maken. Dit idee is ook verwerkt in plannen voor bijvoorbeeld de vergroening van de staalproductie van Tata Steel.Een belangrijke horde hierbij is dat de productie van groene waterstof vooralsnog relatief duur is. Bovendien vraagt deze oplossing om het opzetten van internationale transportketens van waterstof, waar nog veel haken en ogen aan zitten.Opmerkelijk Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. de meest bijzondere vondsten.Groen staal met elektrolyse De Amerikaanse startup Boston Metal werkt met een alternatief proces. Hierbij wordt een elektrolytische cel gebruikt, met alleen stroom als input, die ervoor zorgt dat ijzererts bij verhitting tot 1.600 graden Celsius gesplitst wordt in vloeibaar ijzer en zuurstof. Dat kan vele voordelen hebben, meldt Clean Technica.Het elegante van deze oplossing is dat je bronnen van groene stroom direct kunt koppelen aan de productie van staal, zonder de tussenstap van waterstof. Een ander voordeel is dat het om een modulaire technologie gaat, waarbij één opstelling grofweg de omvang heeft van een stadsbus. Het proces van Boston Metal kan overigens ook gebruikt worden om bijvoorbeeld zuiver chroom te produceren. Eerste commerciële fabriek De Amerikaanse startup werkt momenteel in de schaduw van een president die zo veel mogelijk inzet op klassieke fossiele brandstoffen en klassieke industriële productiemethoden. Toch is het team van Boston Metal stap voor stap bezig met verbeteringen om tot commerciële productietoepassingen te komen. Die liggen in eerste instantie niet meteen bij de productie van groen staal, maar bij de inzet van de elektrolyse-technologie om hoogwaardige metalen te halen uit reststromen van mijnbouwbedrijven en staalproducenten.Zo ligt het Braziliaanse dochterbedrijf van Boston Metal op koers om in het komende kwartaal te starten met zijn eerste commerciële fabriek voor de productie van niobium, dat vele industriële toepassingen kent. En begin deze maand sloot Boston Metal een overeenkomst met de Finse staalmaker Outokumpu. Die gaat grondstoffen leveren uit een mijn in Finland voor verwerking tot chroom door Boston Metal.De stap naar een demonstratiefabriek voor ijzerproductie wil Boston Metal over een paar jaar zetten. De grootste uitdaging ligt nu bij het verder terugbrengen van de totale productiekosten van zuiver ijzer. Lees ook:Sjoerd van Krimpen (Steel CleanUp): 'We willen afval van staal volledig verwerken' Verduurzamen staalproductie Tata Steel kost 7 miljard euro Opmerkelijk: Afgedankte sigaretten peuken worden waardevolle grondstof voor sterker asfalt