Jeroen de Boer
03 november 2025, 06:56

Nieuwsupdate: Hoekstra ziet ook kansen zonder VS bij COP30 en doorbraak met thoriumreactor

Eurocommissaris Wopke Hoekstra denkt dat er mogelijkheden liggen voor nieuwe allianties zonder de VS bij de klimaatconferentie COP30 in Brazilië. Verder in het nieuws: China meldt doorbraak met thoriumreactor en uitstoot vliegen blijkt fors hoger op basis van nieuwe calculator.

Eurocommissaris Wopke Hoekstra heeft voorgesteld om het EU-doel voor CO2-reductie in 2040 op minus 90 procent te zetten vergeleken met 1990 Eurocommissaris Wopke Hoekstra heeft voorgesteld om het EU-doel voor CO2-reductie in 2040 op minus 90 procent te zetten vergeleken met 1990. | Credits: Getty Images

Hoekstra: afwezigheid VS bij COP30 noopt tot andere coalities

Eurocommissaris Wopke Hoekstra voor Klimaat bestempelt de afwezigheid van de VS bij de Klimaatconferentie COP30 in Brazilië als schadelijk, maar ziet ook kansen voor allianties met andere partners. In een interview met persbureau Bloomberg geeft Hoekstra aan dat er op lagere overheidsniveaus in de VS bij gouverneurs en burgemeesters van steden nog steeds veel betrokkenheid is bij klimaatbeleid. Bovendien zien Amerikaanse bedrijven volgens Hoekstra dat er vaak simpelweg een goede business case is voor investeringen in zonne-energie, batterijen en windenergie.

Lees ook: Onderhandelen in het tropisch regenwoud bij COP30: dit staat er op het spel tijdens de klimaattop in Brazilië

China boekt doorbraak met thoriumreactor

China meldt een belangrijke doorbraak voor kernenergie met een thoriumreactor. Het Instituut voor Toegepaste Natuurkunde uit Shanghai (SINAP) meldt dat er geslaagde proef is gedaan, waarbij via een mengsel van thorium en gesmolten zout een kernreactie wordt opgewekt om warmte te produceren die gebruikt wordt voor stroomopwekking. Tijdens het proces wordt thorium omgezet naar uranium dat als splijtstof dient. In tegenstelling tot reguliere kernreactoren functioneert het gesmolten zout ook als koelmiddel, wat grote voordelen op het gebied van veiligheid meebrengt. De reactor van SINAP is volgens Interesting Engineering momenteel de enige thoriumreactor op basis van gesmoten zout die actief wordt getest.

Lees ook: Polen zet vol in op kernenergie met twee nieuwe reactoren

BMW sluit strategische deals in race om solid state-batterij

De Duitse autofabrikant BMW heeft een strategische overeenkomst gesloten met de Amerikaanse startup Solid Power en de batterijdivisie van de Zuid-Koreaans techreus Samsung voor de ontwikkeling van solid state-batterijen. Daarbij gaat Solid Power een op sulfide gebaseerde elektrolyt leveren die Samsung integreert in batterijcellen, waarmee BMW kan gaan testen. De Duitsers willen hiermee aangehaakt blijven bij de race om een betrouwbare solid state-batterij voor elektrische auto’s te ontwikkelen. De Japanse fabrikant Toyota wil in 2028 de eerste elektrische auto’s met dit type accu gaan leveren. Die heeft als voordeel een hogere opslagcapaciteit (gunstig voor de actieradius), snellere laadtijden en een verbeterde veiligheid. Nadelen liggen tot nog toe bij de kosten en een kortere levensduur door snellere slijtage.

Lees ook: Met LeydenJar jaagt Nederland op een sleutelrol in de Europese batterij-industrie

Netbeheerders zien vertraging bij 400 grotere projecten

Netbeheerders investeren de komende jaren gezamenlijk zo’n 15 miljard euro per jaar voor de uitbreiding van het nationale stroomnet om problemen rond netcongestie aan te pakken. Uit een consultatie over investeringsplannen die is ingediend bij markttoezichthouder ACM, blijkt dat momenteel 400 grotere projecten vertraging oplopen, op een totaal van 900. Zo verwacht TenneT, de beheerder van het hoogspanningsnet, dat 60 procent van de projecten die momenteel in uitvoering zijn, gemiddeld 2,5 jaar later wordt opgeleverd dan gepland.  Een belangrijk punt is dat het steeds lastiger wordt om ruimte te vinden en tijdig de vergunningen te krijgen om het elektriciteitsnet te kunnen uitbreiden. De netbeheerders roepen overheden daarom op om haast te maken met langlopende procedures en de vergunningverlening te versnellen.

Lees ook: Netcongestie aanpakken: 11.000 voetbalvelden aan extra ruimte nodig voor landelijk stroomnet

Uitstoot enkeltje Europa-Azië in First Class liefst 14.000 kilo CO2-equivalent

Onderzoekers van de Britse universiteit van Surrey hebben een eigen vluchtcalculator ontwikkeld om de uitstoot van broeikasgassen te meten. Daarbij komen de emissies van vliegen fors hoger uit vergeleken met calculatoren van Google, MyClimate en de luchtvaartorganisaties IATA en ICAO. In de wetenschappelijke calculator zijn CO2-emissies gebaseerd op een volledig life cycle analyse van brandstoffen. Ook is gekeken naar de invloed van andere gassen (zoals stikstofoxide, waterdamp) en de milieu-impact van bagage. De analyse is toegepast op gegevens van 30.000 vluchten op basis van daadwerkelijk gevlogen afstanden. Een enkeltje Singapore-Zürich blijkt dan voor de economy class een uitstoot in CO2-equivalent van bijna 4.000 kilo op te leveren en voor de First Class ruim 14.000 kilo CO2–equivalent. Ter referentie: de uitstoot van Nederland voor het gehele jaar 2024 bedroeg verdeeld over 18 miljoen mensen ongeveer 8.000 kilo CO2-equivalent per persoon.

Lees ook: Elektrisch vliegen toekomstmuziek? In Nederland gebeurt het al

Ook in de media:

  • VvE’s lopen bij verduurzaming panden vast op complexe regels en juridische rompslomp (BNR)
  • ‘De bus is weer cool geworden’, volgens Flixbus-oprichter Daniel Kraus (NRC)
  • Indiaas experiment om met chemische spray regen op te wekken tegen smog levert weinig op (Phys.org)
  • IJzer kan onverwachte rol spelen bij verhogen capaciteit lithiumbatterijen (TW.nl)
  • Extreme droogte tast effectiviteit opname CO2 door veengronden aan (Scientias.nl)
  • Mede-oprichter Eef Brouwers van zeewier-organsiatie North Sea Farmers in Time 100 van klimaatleiders (Duurzaam Ondernemen)
  • Krimp Amazonewoud door ontbossing neemt af in aanloop naar COP30-conferentie (Bloomberg)

Zo worden steden koeler en groener terwijl stroomnet vol zit en er woningen bij moeten

[caption id="attachment_170324" align="alignleft" width="300"] Peter Joustra - WSP[/caption]Wie op een zonnige zomerdag door de stad loopt, voelt het meteen: het wordt steeds heter tussen de stenen en het asfalt. De meeste steden zijn niet ingericht op langdurige hittegolven. Ze houden de warmte juist vast, waardoor het soms dagen duurt voordat het weer een beetje afkoelt. Is dat onoplosbaar? Zeker niet, benadrukt Joustra. Hij is actief als teammanager Urban & Area Development bij WSP. Volgens hem zijn de oplossingen zelfs verrassend eenvoudig. Meer groen in de stad 'Meer groen in de stad doet wonderen. Bomen en planten zorgen niet alleen voor verkoeling, maar ook voor een prettiger leefomgeving. Dat klinkt logisch, maar in veel steden ontbreekt het nog aan ruimte of visie om dat structureel aan te pakken', aldus Joustra.Gelukkig zijn er voorbeelden die laten zien hoe het wél kan. Neem de Groene Loper in Maastricht, waar WSP aan meewerkte. Hier is de snelweg A2 in een tunnel gelegd, met daar bovenop een groene zone. Die zorgt voor minder hitte in de zomer en extra ruimte voor water om in de bodem te trekken. Zo krijgt de stad meer ruimte om te ademen.Joustra merkt op dat veel bestaande gebouwen in de stad niet zijn ontworpen met dit soort extremen in gedachten. 'Nieuwe woningen zijn vaak perfect geïsoleerd om energie te besparen. De keerzijde is dat het er in de zomer al snel bloedheet wordt. Gelukkig zien we nu bij nieuwbouw dat ventilatie en natuurlijke koeling vaker worden meegenomen in de ontwerpfase.' Natuurinclusief bouwen als standaard Naast hitte is ook het verlies van biodiversiteit een groeiend probleem in stedelijke gebieden. Groen heeft plaatsgemaakt voor woningen, parkeerplekken en winkels onder meer. Toch hoeft stadsontwikkeling volgens Joustra niet ten koste te gaan van de natuur.Als voorbeeld noemt hij Fabriekskwartier in Tilburg. 'Daar hebben we biodiversiteit vanaf het begin geïntegreerd in de planvorming. De gemeente heeft een puntensysteem ingevoerd: bouwers krijgen pas een vergunning als ze voldoende natuurinclusieve maatregelen nemen. Denk aan nestkasten, groene daken, gevelbeplanting en waterdoorlatende verharding. Zo wordt duurzaamheid tastbaar en meetbaar.'Volgens hem is dat precies waar het verschil wordt gemaakt. 'Als je biodiversiteit meeneemt vanaf de tekentafel, dan wordt het onderdeel van de identiteit van een gebied. Een stad moet gezond zijn voor mensen, maar ook voor planten en dieren', zegt Joustra. Hij pleit dan ook voor een verschuiving in denken. Denken dat natuur en stedelijke ontwikkeling elkaar uitsluiten, noemt hij achterhaald. Een leefbare stad moet juist een ecosysteem zijn waarin mens en natuur elkaar versterken. Energiepositieve oplossingen Files op het stroomnet; ook die ontwikkeling raakt stedelijke ontwikkeling. Ze beperken de ambities van gemeenten en projectontwikkelaars. Toch vindt Joustra de overstap naar volledig elektrische oplossingen een nóg grotere uitdaging. 'Veel straten moet worden opengebroken, om ruimte te maken voor kabels en transformatorstations. Dat is een gigantische operatie die zorgt voor veel overlast. En dan hebben we het nog niet eens over de praktische problemen, zoals het opladen van elektrische auto’s in dichtbebouwde wijken.'Toch ziet hij ook hier kansen. Denk aan ruimte voor waterstof als energiedrager, lokale energiesystemen en energiepositieve gebouwen. Een inspirerend voorbeeld komt uit Denemarken, waar WSP betrokken is bij de bouw van het grootste logistieke gebouw van het land. 'Dat pand levert meer energie op dan het verbruikt', vertelt Joustra. 'Het is volledig zelfvoorzienend dankzij de inzet van zonnepanelen, slimme installaties en hergebruik van warmte. Zulke concepten laten zien wat mogelijk is als je durft te innoveren. Die kennis kunnen we ook in Nederland toepassen.' Sturen op gezondheid en leefbaarheid Dat steden een aantrekkingskracht hebben op veel mensen, is niet nieuw. Dit zorgt voor een groeiende vraag naar woonruimte. Joustra wijst gemeenten erop dat ze dit probleem integraal moeten benaderen. 'Wat wij bij WSP vaak zien, is dat we pas later worden ingeschakeld. Dan lopen ontwikkelaars al tegen problemen aan en moeten we gaan repareren.' Volgens hem kan dat slimmer, door al vroeg in het proces alle uitdagingen beet te pakken, van energie tot klimaat, natuur, gezondheid en ruimte. Dan kun je volgens hem veel sneller tot oplossingen komen. En dus ook sneller bouwen.Een project waar dat gebeurt, is de Spoorzone in Maastricht, waar WSP samenwerkt met de GGD en de Universiteit Maastricht. 'We hebben onderzocht hoe we in dat gebied een gezonde leefomgeving kunnen creëren. Dat leverde concrete richtlijnen op voor het ontwerp en de inrichting, nog voordat de plannen werden uitgewerkt. Zo kun je echt sturen op gezondheid en leefbaarheid.' De leefbare stad is nooit af Voor Joustra is dit de toekomst van gebiedsontwikkeling. Niet pas aan tafel komen als er een probleem is, maar al meedenken bij de eerste schets. 'Een leefbare stad is veerkrachtig en past zich aan. Dat begint met slim ontwerp en samenwerking. Zijn boodschap aan beleidsmakers en investeerders? Durf te denken voor de lange termijn. Betrek alle disciplines er vroegtijdig bij en stel gezondheid en natuur centraal. 'Want de uitdagingen zijn groot, maar de kansen zijn dat ook.' Lees ook:Hoe onze dijken steeds duurzamer worden Europa installeerde in 2024 weer record aan zonnepanelen, maar de groei is eruitMinder voedsel verspillen? Het Nederlandse Merqato doet het met data en AIDit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner WSP. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.