Jeroen de Boer
09 juli 2025, 07:01

Nieuwsupdate: China schiet rest van de wereld voorbij met zon- en windenergie, en lithium winnen uit zeewater

China is momenteel goed voor bijna driekwart van de bouw van nieuwe capaciteit van zonne-energie en windparken in de wereld. Verder in het nieuws: doorbraak bij winning van lithium uit zeewater en consument moet verleid worden om circulaire producten te kopen.

china wind en zon Windpark voor de kust van China. | Credits: Getty Images

China in opmars: goed voor 74% nieuwe capaciteit zon en wind

China blijft in duizelingwekkend tempo nieuwe capaciteit voor zonne-energie en wind bijbouwen. Volgens de Global Energy Monitor bouwt China momenteel zo’n 510 gigawatt aan nieuw capaciteit voor zon en wind. Dit staat gelijk aan ongeveer driekwart van de mondiale bouw van nieuwe capaciteit voor zonnepanelen en windmolens. China heeft onder meer investeringen in offshore windparken opgevoerd, mede omdat de kustprovincies van het land ambitieuze doelen voor het terugdringen van de CO2-uitstoot willen realiseren. Uit gegevens van de International Renewable Energy Agency (Irena) blijkt dat China in 2024 goed was voor 1.827 gigawatt aan opgestelde capaciteit van hernieuwbare energie (inclusief waterkracht), wat neerkomt op 41 procent van het wereldtotaal van 4.448 gigawatt. Met windenergie zat China afgelopen jaar op 522 gigawatt en met zonne-energie op 888 gigawatt.

Lees ook: Stort de olie-industrie straks in dankzij China? Dit kunnen Europa en de VS leren van de opmars van elektrotech

Lithium winnen uit zeewater met goedkoop, nieuw membraan

Lithium staat bekend als een cruciale grondstof voor onder meer batterijen, maar is niet overal even makkelijk beschikbaar. Veelal komt lithium uit mijnen op een paar plekken in de wereld: Chili, Argentinië, Australië en China. Daar komt mogelijk verandering in, want Amerikaanse onderzoekers hebben een doorbraak bereikt met proeven om lithium uit zeewater te winnen, meldt Interesting Engineering. Een membraan op basis van het kleiachtige mineraal vermiculiet filtert lithiumionen met opmerkelijke efficiëntie uit zeewater, tegen kosten van ongeveer 350 dollar per ton. Als deze technologie opgeschaald kan worden, kan lithium veel makkelijker gewonnen op verschillende plekken in de wereld.

Lees ook: Warmtebatterij met gesmolten zout biedt hoop: ‘De industrie heeft het zwaar, maar wij hebben een oplossing’

Rapport brengt gevolgen van extreme droogte in kaart: geen toeval

Extreme droogte komt wereldwijd vaker voor in de afgelopen jaren. In een nieuw rapport van onderzoekers van de University of Nebraska en de VN-organisatie UNCCD zijn de ontwikkelingen van de afgelopen twee jaar in kaart gebracht. De gevolgen zijn vooral voelbaar in bepaalde regio’s in het Middellandse Zeegebied, Afrika, Latijns-Amerika en Zuidoost-Azië. Extreme droogte kan leiden tot crises rond basisvoorzieningen als voedsel, water en energie. Het rapport benadrukt dat het steeds belangrijker wordt om kwetsbare groepen en ecosystemen te ondersteunen. Volgens co-auteur Mark Svoboda is er geen twijfel dat sprake is van een trendmatige ontwikkeling die te maken heeft met klimaatverandering. ‘Dit is geen toevallige oprisping van droge perioden’.

Lees ook: ‘Water is als elektriciteit: we willen er continu over beschikken, maar zo werkt de cyclus niet’, zegt deze mondiale topexpert

Nederlandse consument heeft zetje nodig om circulaire producten te kopen

Nederlanders zijn zich sterk bewust dat ze met de aankoop van hergebruikte producten een bijdrage kunnen leveren aan verduurzaming. Tegelijk heeft dit nog niet de prioriteit bij aankoopbeslissingen, blijkt uit onderzoek van adviesbureau BSI. Zaken als kostenbesparing en gemak wegen veelal nog zwaarder dan de bijdrage aan een duurzame en circulaire economie. Slechts 31 procent overweegt bewust te kiezen voor tweedehands technologie of gerecyclede voedselverpakkingen. Dit heeft vooral te maken met zorgen over kwaliteit, veiligheid en betrouwbaarheid van circulaire producten. Voor bedrijven is de kunst dus vooral om consumenten op deze punten gerust te stellen.

Lees ook: In dit circulaire mini-dorp gaat de Nederlandse bedrijfstop de nieuwe economie uitvinden

Europa schakelt kolen- en gascentrales bij door windluwte in zomer

Europa gaat voor de stroomvoorziening in juli en augustus waarschijnlijk kolen- en gascentrales bijschakelen om aan de vraag te voldoen, zo meldt persbureau Bloomberg. Dit heeft te maken met een verwachte windluwte, waardoor er veel minder stroom uit windenergie beschikbaar komt, blijkt uit prognoses van het Britse databureau Energy Aspects. In juni leverde windenergie juist een recordhoeveelheid stroom op in onder meer Duitsland en het VK. De schommelingen in het aanbod van windenergie zijn ook terug te zien in de prijzen van stroom op groothandelsmarkten. Zo zijn stroomprijzen op de Duitse groothandelsmarkt voor levering in augustus gestegen van ongeveer 77 euro per megawattuur naar 82 euro per megawattuur. De vergelijkbare Nederlandse contracten noteren op ongeveer 79 euro per megawattuur.

Lees ook: Record aan groene stroom vorig kwartaal deels weggegooid door negatieve prijzen en gebrek aan opslag

Ook in de media:

  • Nederlandse satellieten gaan CO2-uitstoot van landen op fabrieksniveau monitoren (NOS)
  • Op 23 juli komt VN-hof met zwaarwegend advies over klimaat (Trouw)
  • Zweedse econoom interpreteert data van Piketty anders: het valt wel mee met ongelijkheid (Volkskrant)
  • Klimaatverandering maakte Europese hittegolf drie keer zo dodelijk, aldus onderzoekers (NOS)
  • Zeeman is overtuigd dat betaalbaar textiel verkopen én vooroplopen met duurzaamheid kan (NRC)
  • APG en Norges Bank nog in de race voor groot belang in Duitse tak van TenneT (FD)
  • Opvallende trend: Europa verbruikt en produceert steeds minder steenkool (Volkskrant)
  • Rechters wijzen claims van eigenaren kolencentrales die moeten stoppen af (NRC)
  • Oude windturbinebladen worden circulair ingezet als geluidsscherm langs A58  (Duurzaam Ondernemen)
  • Vlaanderen stimuleert elektrificatie: lagere belasting op stroom, hogere taks op gas (Solar Magazine)
  • Stella McCartney lanceert duurzame sneakers waarvan ook de zolen biologisch afbreekbaar zijn (FastCompany)
  • 1 op 5  huizen met zonnepanelen is al volledig van het gas af: Zeeland aan kop (Zonneplan)

Dit zijn de 7 innovaties met de grootste impact op de energietransitie

De energietransitie moet de impact van ons energieverbruik op het milieu en het klimaat terugdringen. Om deze transitie te versnellen is het cruciaal om te investeren in innovaties die een significante impact hebben op het energiesysteem. Afgelopen maand publiceerde onderzoeksinstituut TNO een nieuwe Technologie Radar voor de Topsector Energie, waarin baanbrekende innovaties worden geïdentificeerd.Uit een groslijst van ruim tweehonderd technologieën hebben experts van TNO een ranking gemaakt op basis van het transformatieve karakter van energietechnologieën en de impact op het energiesysteem. Change Inc. licht zeven ontwikkelingen uit die naar verwachting het meest significant zullen zijn voor Nederland, verdeeld over vijf aandachtsgebieden.Het gaat hierbij om de belangrijkste ontwikkelingen op het vlak van elektriciteit, industrie, mobiliteit, de gebouwde omgeving en warmte. Elektriciteit: kleine kernreactoren, offshore waterstof en nieuwe materialen [caption id="attachment_161465" align="aligncenter" width="900"] Plaatsing van een small modular reactor in China. Bron: Getty Images.[/caption]Op het gebied van elektriciteit springen drie technologieën eruit. Dat zijn kleine, modulaire kernreactoren, de inzet van offshore hernieuwbare waterstof en het gebruik van nieuwe materialen.Small Modular Reactors (SMR's) worden beschouwd als één van de meest transformatieve en impactvolle technologieën binnen de energietransitie. Hoewel ze niet onder hernieuwbare energiebronnen vallen, hebben SMR's het potentieel om het energiesysteem en de manier van energieproductie aanzienlijk te veranderen. Deze reactoren zijn kleiner dan conventionele kernreactoren en worden modulair geproduceerd, waarna onderdelen op de gebruikslocatie in elkaar worden gezet.Een belangrijk voordeel van SMR-technologie is de veiligheid. Het risico op een nucleair ongeluk wordt verkleind, mede dankzij ontwerpen die passieve koeling mogelijk maken zonder externe elektriciteit. Dit vermindert de risico's verbonden aan stroomuitval voor koelsystemen.SMR's zijn geschikt voor diverse toepassingen: ze kunnen lokaal voorzien in elektriciteits- of warmtebehoeften, zeewater omzetten in drinkwater of waterstof produceren. Meerdere SMR-modules kunnen ook samen een grotere elektriciteitscentrale vormen.In Nederland zijn er diverse initiatieven om kleine, modulaire kernreactoren te bouwen. Daaronder vallen de GE-Hitachi BWRX-300, de Rolls-Royce SMR en de Thorizon One, die alledrie deel uitmaken van de EU Industrial Alliance.Offshore hernieuwbare waterstofproductie biedt aanzienlijke voordelen door directe omzetting van windenergie in waterstof op zee. Dit maakt transport via bestaande gaspijpleidingen mogelijk, wat goedkoper is dan de aanleg van dure elektriciteitskabels naar land.De Noordzee is wereldwijd de eerste locatie waar een proeffabriek van PosHYdon groene waterstof produceert uit duurzame elektriciteit opgewekt door wind en zon. Dit markeert de eerste stap naar grootschalige waterstofproductie op zee.Waterstof kan aardgas vervangen in industriële processen om de CO2-uitstoot te verminderen en kan op termijn worden ingezet voor zwaar transport over weg, water en mogelijk lucht. Bovendien kan waterstof energie opslaan, waardoor overbelasting van het elektriciteitsnet tijdens piekmomenten kan worden voorkomen.Ook de ontwikkeling en het gebruik van nieuwe materialen is van groot belang voor de opwekking en het transport van elektriciteit. Nieuwe materialen kunnen onder meer helpen om de afhankelijkheid van schaarse grondstoffen te verminderen. AI-modellen bieden veelbelovende mogelijkheden om de ontwikkeling van nieuwe materialen aanzienlijk te versnellen, volgens het rapport van TNO.Voor zonnestroom kun je denken aan speciale laminaten die de toepassing van zonne-energie op grotere schaal mogelijk maken voor gebouwen, wegen en geluidsschermen. Dergelijke laminaten kunnen esthetisch worden geïntegreerd door bijna onzichtbaar of juist decoratief te zijn. Een deel van het onderzoek naar nieuwe materialen richt zich specifiek op het verbeteren van de efficiëntie en duurzaamheid van zonnecellen en -panelen, bijvoorbeeld met het materiaal perovskiet.Voor waterstoftechnologie zijn nieuwe materialen essentieel voor efficiënte productie, opslag en transport, met name voor elektrolysers die elektriciteit uit duurzame bronnen gebruiken. Het nanomesh-materiaal van het Vlaamse onderzoekscentrum Imec is een sprekend voorbeeld op dit gebied. Industrie: biomassa [caption id="attachment_161592" align="aligncenter" width="900"] Foto: Getty Images[/caption]Voor de industrie heeft biomassa een sleutelrol in het verduurzamen van de industrie, maar de toepassingen zijn momenteel nog beperkt.Biomassa bevat zowel koolstof als waterstof en is daarmee uitermate geschikt voor de productie van brandstoffen. Een verhoogd gebruik van biomassa in de industrie kan een aanzienlijke invloed hebben op het energiesysteem door de afhankelijkheid van fossiele brandstoffen te verminderen. Dit vereist echter flinke aanpassingen in de aanvoerketen van biomassa om het aanbod te vergroten en kosten te verlagen.Vergassing van biomassa wordt gezien als de belangrijkste route voor de inzet ervan in de industrie. Hoewel dit proces energie-intensiever is dan methoden zoals pyrolyse of solvolyse, biedt het een robuustere oplossing voor verontreinigingen in de biomassa.Twee veelbelovende innovaties richten zich op de voorbewerking om biomassa geschikt te maken voor vergassing, aldus de experts van TNO. Torrefactie is een thermochemisch proces dat biomassa in een zuurstofvrije omgeving omzet in biokool. Een tweede innovatie is torwash, een technologie die natte biogene grondstoffen via hydrothermale carbonisatie omzet in hoogwaardige vaste brandstoffen.Het rapport van TNO noemt ook nog hydrothermal upgrading (HTU), waarbij biomassa onder hoge temperatuur en druk in aanwezigheid van water wordt omgezet in biocrude, een vloeistof die lijkt op zware stookolie. Mobiliteit: slim laden en autodelen [caption id="attachment_161593" align="aligncenter" width="900"] Foto: Getty Images.[/caption]Op het gebied van mobiliteit hebben slim laden en deelmobiliteit grote invloed op het energiesysteem. Slim laden integreert IT-systemen in elektrische voertuigen om het laden gecoördineerd en beheerst te laten verlopen. Hierbij wordt rekening gehouden met de balans van het elektriciteitsnet, waardoor piekbelasting kan worden vermeden door op te laden wanneer er voldoende aanbod is.Een belangrijke innovatie is connected automated mobility, waarbij voertuigen met elkaar en het elektriciteitsnet zijn verbonden. Dit biedt mogelijkheden voor bi-directioneel laden, waarbij batterijen van voertuigen ook een rol krijgen bij energie-opslag.Omdat elektrische voertuigen verantwoordelijk zijn voor een aanzienlijk deel van de elektriciteitsvraag kan slim laden een grote bijdrage leveren aan het energiesysteem. Daarnaast zijn ontwikkelingen in deelmobiliteit van groot belang. Concepten als de 15-minutenstad en slimme steden met geavanceerde infrastructuur en digitaal verbonden voertuigen gaan naar verwachting een grote invloed hebben op de inrichting van het transportsysteem. Gebouwde omgeving: alternatieve woonvormen [caption id="attachment_161594" align="aligncenter" width="900"] Foto: Getty Images[/caption]Opvallend genoeg geldt voor de gebouwde omgeving dat niet een technologie de grootste impact kan hebben op het energieverbruik, maar een sociaal-maatschappelijke ontwikkeling. Die valt onder het kopje alternatieve woonvormen.Het draait hierbij om het efficiënter benutten van woonruimte. Dat kan bijvoorbeeld door meer mensen te laten samenwonen in één woning via bijvoorbeeld intergenerationele woonconcepten. Bij deze leefvorm trekken jongeren en ouderen bij elkaar in. Een slimmere indeling en gebruik van de bestaande bebouwde omgeving kunnen een aanzienlijke bijdrage leveren aan duurzaamheidsdoelstellingen.Deze benadering biedt oplossingen voor zowel sociale als economische uitdagingen. Het draagt volgens de experts van TNO niet alleen bij aan het verminderen van woningtekorten, maar helpt ook bij het bestrijden van energiearmoede. Gedeelde woonruimtes leiden tot lagere energiekosten per persoon, wat de financiële last voor bewoners verlicht. Warmtenet: warmte-koudeopslag [caption id="attachment_161595" align="aligncenter" width="900"] Foto: Getty Images.[/caption]In de categorie warmte is warmte-koudeopslag (WKO) een zeer impactvolle en transformatieve technologie. Een WKO-systeem slaat energie uit een gebouw en/of de omgeving op in de bodem, specifiek in een waterhoudende zand- of kiezellaag, ook wel een aquifer genoemd. Aan vrijwel alle WKO-systemen wordt een warmtepomp gekoppeld, eventueel aangevuld met een andere warmteopwekker, om de gewenste temperatuur voor het gebouw te bereiken. De aquifer dient als bron voor de warmtepomp.In de winter wordt warmte onttrokken aan opgepompt grondwater uit de warme bron om het gebouw te verwarmen, waarna het afgekoelde water wordt teruggepompt in de koude bron. In de zomer wordt dit afgekoelde water weer opgepompt en gebruikt voor passieve koeling, waarna het opgewarmde water terugkeert naar de warme bron. Door het gebruik van een warmtepomp en passieve koeling kan een WKO-systeem tot wel 60 procent aan verwarmingsenergie en 80 procent aan koelingsenergie besparen.WKO wordt in Nederland toegepast in onder meer kantoren, winkelcomplexen, glastuinbouw, nieuwbouw, renovatieprojecten en datacenters. Vooral in combinatie met warmtenetten met een (zeer) lage temperatuur biedt dit grote efficiëntievoordelen. Lees ook:Bedrijf achter MyWheels wil netcongestie aanpakken: 'Je vergroot hiermee ook de waarde van elektrische deelauto's' Changemaker Kiki Lauwers (Thorizon): ‘We kunnen het ons niet veroorloven om kernenergie uit te sluiten’ Op zoek naar het 'smerigste en natste' afval': dit bedrijf maakt er biobrandstoffen van