Donovan van Heuven
03 september 2025, 07:15

Nieuwsupdate: Luchtvervuiling al onder milieudoelen 2030 en onverwacht effect mestbeleid

De uitstoot van luchtverontreinigende stoffen in Nederland is in 2024 gedaald tot onder het Europese emissieplafond voor 2030. Verder in het nieuws: ING en Rabobank maken 200 miljoen euro extra beschikbaar voor het Nationaal Warmtefonds en sociale cateraar Lunch Bunch haalt ruim half miljoen op.

Schonere auto’s en minder fijnstof drukken Nederlandse uitstoot onder EU-norm 2030 | Credits: Getty Images

Schonere auto’s en minder fijnstof drukken Nederlandse uitstoot onder EU-norm

De uitstoot van luchtverontreinigende stoffen in Nederland is in 2024 gedaald tot onder het Europese emissieplafond voor 2030, meldt het CBS. Vooral schonere auto’s hebben bijgedragen aan minder stikstofoxiden, terwijl de uitstoot van fijnstof daalde dankzij een lager brandstofverbruik. Huishoudens stoten nog wel relatief veel fijnstof uit door houtstook. Nederland voldoet al sinds 2020 aan de Europese normen en blijft daarmee voorlopen op de vereisten die andere EU-landen pas in 2030 moeten halen.

Nieuwe mestregels zorgen voor prijsexplosie landbouwgrond

Nederlandse boeren kopen massaal extra grond vanwege strengere mestregels, meldt NOS. Weilanden kosten nu gemiddeld 85.000 euro per hectare, een kwart meer dan vier jaar geleden. Door het nieuwe mestbeleid mogen boeren vanaf volgend jaar minder mest uitrijden. Om hun mestoverschot kwijt te kunnen, investeren vooral grote bedrijven in meer grond. Ze kunnen het ook laten afvoeren, maar dat is duur.

Kleine startende boeren kunnen de prijzen voor landbouwgrond niet betalen. Makelaar Jos Ebbers verkoopt weilanden nu bij inschrijving: ‘Er zijn meerdere kandidaten, dat is een nieuw fenomeen.’ Het effect is daarmee tegengesteld aan wat beleidsmakers hoopten. De nieuwe mestregels zouden moeten leiden tot krimp van de veestapel, maar ze veroorzaken nu vooral ‘grondhonger’.

Lees ook: Anders boeren: voedsel én bouwmaterialen van het land

Slechts acht PAS-melders hebben vergunning na zes jaar

Zes jaar na de stikstofuitspraak wachten duizenden PAS-melders nog op legalisatie. Van de 3.637 melders hebben slechts acht een vergunning gekregen, meldt demissionair landbouwminister Femke Wiersma. Dat schrijft het FD in een analyse. Onder het Programma Aanpak Stikstof (2015-2019) hoefden duizenden boeren alleen te melden, geen vergunning aan te vragen.

PAS-melders kunnen niet investeren, krijgen moeilijk financiering en hun bedrijven zijn bijna onverkoopbaar. De onzekerheid zorgt voor grote psychische druk bij boeren. Wiersma wil een nieuw driejarig legalisatieprogramma starten en hoopt op een hoger uitstootplafond.

Lees ook: We kúnnen van het stikstofslot, de vraag is of de politiek het wil

Geld lenen voor verduurzamen niet populair

ING en Rabobank maken 200 miljoen euro extra beschikbaar voor het Nationaal Warmtefonds, dat leningen biedt voor duurzame investeringen zoals isolatie, zonnepanelen en warmtepompen. Het fonds wil zo 12.500 huishoudens extra helpen en armoede door hoge energiekosten tegengaan. Toch maken relatief weinig huishoudens gebruik van de mogelijkheden, schrijft Nu.nl.

In totaal heeft ING 600 miljoen euro en Rabobank 550 miljoen euro beschikbaar gesteld aan financieringen en garanties, waarvan een deel inmiddels is terugbetaald. Vve’s kunnen ook aankloppen voor geld om te verduurzamen. De lange terugverdientijd en onbekendheid met de leningen houden veel mensen tegen. De Vereniging Eigen Huis pleit voor een toegankelijker systeem, waarbij huishoudens verduurzamen zonder te lenen, bijvoorbeeld via gebouwgebonden financiering.

Lees ook: Ondernemer Roebyem Anders over energiearmoede: ‘Ik wilde iets doen voor de mensen die verduurzaming het hardst nodig hebben’

Sociale cateraar Lunch Bunch haalt ruim half miljoen op

Lunch Bunch heeft 565.000 euro opgehaald om op te schalen. De Rotterdamse sociale cateraar biedt werk aan mensen met mentale problemen of traumatische achtergronden. Sinds 2022 creëerde het bedrijf 25 betaalde banen, leidde 30 jongeren op en bezorgde 80.000 duurzame lunches. Dit bespaarde 453.260 euro aan uitkeringen. De investering komt van het Social Impact Fonds Rotterdam en Impact Fonds Duurzame Voedselketen, hun eerste gezamenlijke investering. Lunch Bunch wil in 2026 naar Den Haag uitbreiden en streeft naar 100 werkplekken binnen vijf jaar.

Lees ook: Deze bedrijfscateraar floreert door data en feedback

Brandstofslurper goedkoper dan elektrische occasion

Het fiscale beleid maakt elektrische occasions onaantrekkelijk voor ondernemers, terwijl oude benzineauto’s juist voordeliger zijn door de youngtimerregeling. Fiscalist Dion Wetterhahn noemt het in De Telegraaf ‘onbegrijpelijk’ dat elektrische auto’s jarenlang werden gestimuleerd, maar na vijf jaar vaak naar het buitenland verdwijnen. Vanaf 2026 vervalt het bijtellingsvoordeel volledig, waardoor een gebruikte Tesla Model Y circa 850 euro bijtelling per maand kost, tegenover 400 euro voor een oudere Volvo V70. Wetterhahn en leasemaatschappij Athlon pleiten voor opname van elektrische auto’s in de youngtimerregeling om duurzaamheid en binnenlandse verkoop te stimuleren.

Lees ook: Uit een analyse van Change Inc. blijkt juist dat het in sommige gevallen nog wel voordeliger kan zijn om voor een elektrische leaseauto te gaan.

Ook in de media:

  • Het wordt steeds drukker op zee, óók met duurzame pioniers (Trouw)
  • Groeien én verduurzamen schuurt, zien Gamma en Karwei (NRC )
  • Nederlandse No Waste Army werkt samen met Belgische Waste Warriors (Agf.nl )
  • Goedkoper zonnepaneel-alternatief nét zo krachtig als commerciële panelen dankzij zout (TW)
  • Huishoudens buiten de Randstad betalen fors meer voor energie dan in de steden (NOS)

CO2 uit zeewater, bosbrandbestrijding en regeneratief boeren: volop aandacht voor de onderstroom op Duurzame Dinsdag

Duurzame Dinsdag begint traditiegetrouw met de voordracht van de Duurzame Troonrede, dit jaar geschreven door Jessica den Outer van Stichting Rechten van de Natuur. Den Outer, eerder ook Changemaker op dit platform, pleit voor een fundamentele herziening van ons juridische systeem, waarin de natuur niet slechts iets is dat beschermd moet worden, maar entiteiten zijn met eigen rechten.‘Door rechten toe te kennen, erkennen we dat niet alleen de mens een bestaansrecht heeft op deze aarde en geven we een plek aan al die natuur in onze menselijke besluitvormingsprocessen’, zegt Den Outer. ‘Dit is niet alleen omwille van de boom, de rivier, het land: tegelijkertijd beschermen we daarmee onszelf. Wij zijn natuur. Wie de rechten van de natuur erkent, erkent het leven waarvan wij deel zijn.’ Duurzame lintjes De ‘duurzame lintjes’ gingen dit jaar naar NRC-journalist Wouter van Noort, Martine Postma van Stichting Repair Café International en Geert Van Der Veer van Herenboeren Nederland, een netwerk van gemeenschapsboerderijen. Stichting Herenboeren ging in juni failliet, maar een deel van de aangesloten boerderijen gaf onlangs in het FD aan door te willen gaan.Traditiegetrouw neemt (inmiddels demissionair) klimaatminister Sophie Hermans namens het kabinet het Duurzame Dinsdag Trendrapport in ontvangst, evenals een koffer gevuld met inspirerende projecten. Denk aan burgerinitiatieven, sociale ondernemingen en jonge bedrijven die zich inzetten voor een duurzamere en socialere wereld. Meer lokaal en met veel aandacht voor water Volgens de rapportmakers springen er dit jaar drie zaken uit. Zo is er dit jaar meer dan ooit aandacht voor lokale initiatieven op het gebied van energie, voeding en wonen. Naast duurzaamheid, is ook onafhankelijkheid steeds vaker een argument om ketens lokaal op te zetten. Tot slot viel op dat er veel gebeurt op het gebied van water, ofwel de blue economy. Voorbeelden zijn waterrecycling van Hydraloop of textielverf uit zeewier van Zeefier.‘Het kabinet is demissionair, maar deze initiatieven en de problemen van Nederland zijn dat niet’, zei minister Hermans nadat ze de koffer gevuld met 186 beschreven projecten in ontvangst nam. Verder benadrukte ze het belang van de aansluiting tussen beleid en kansrijke initiatieven die nu al in de samenleving lopen. Prijzen voor duurzame pioniers Van alle initiatieven kregen er zeven de kans om te pitchen: Lenteland, Grassa, Mijnbuurtje, SeaO2, Happy Times Magazine, Mejor Technologies en Rift. Uiteindelijk werden drie organisaties bekroond met een juryprijs van 10.000 euro. ‘Mijn hart bloedt dat we maar drie prijzen kunnen uitdelen, want eigenlijk verdienen alle ingediende initiatieven een prijs’, zei juryvoorzitter Maurits Groen. De juryprijzen gingen uiteindelijk naar SeaO2, Mejor Technologies en Lenteland.SeaO2 werkt aan grootschalige CO2-verwijdering via de oceaan. Met een innovatieve box wil de startup tonnen CO2 uit de zee halen, waarna de oceaan zelf weer CO2 uit de atmosfeer onttrekt. Ruben Brands, medeoprichter van SeaO2 zei eerder tegen Change Inc.: ‘De concentratie CO2 in water ligt 150 keer hoger dan in lucht. Je haalt dus makkelijker een ton CO2 uit de zee dan uit de lucht.’Mejor Technologies, met onder andere Changemaker Melvin Sieben aan het roer, ontwikkelde LUCI en CHRIS, AI-gedreven oplossingen die kunnen helpen bij het opsporen en bestrijden van bosbranden. Dronebeelden worden in bijna real-time samengevoegd tot een Google Maps-achtige kaart om automatisch hotspots te detecteren, gps-coördinaten vast te stellen en brandlijnen te tekenen waar de brandweer mee geholpen is.Lenteland ontwikkelt regeneratieve gemeenschapsboerderijen waar boeren, burgers en investeerders samen eigenaar van zijn. De boerderijen zijn coöperaties, geen privébezit, en blijven voor altijd beschikbaar voor regeneratieve landbouw. Onbenut potentieel van gras Tot slot werd de publieksprijs uitgereikt. Die ging dit jaar naar Grassa. Deze innovatieve startup wil het ‘volledige potentieel uit gras’ halen. Door gras te persen, verhitten en filteren haalt de bioraffinaderij van het Limburgse bedrijf eiwitten, suikers, mineralen en alternatieve meststoffen uit het gras. Door hoogwaardige producten uit gras te halen, hoopt oprichter Rieks Smook boeren een nieuw verdienmodel te bieden. Lees ook:Changemaker Jessica den Outer: ‘Een 200 jaar oude boom heeft net zoveel bestaansrecht als wij' Rieks Smook wil met startup Grassa meer uit gras halen: 'Ondergewaardeerd gewas' Changemaker Melvin Sieben (Mejor Technologies) detecteert bosbranden in vroeg stadium