Sang-Ah Yoo 23 september 2024, 14:00

Netcongestie: vertrager of versneller van de energietransitie?

Nederland is flink aan het vergroenen, maar netcongestie lijkt behoorlijk wat roet in het eten te gooien. Hoe groot is de impact? Zijn er oplossingen denkbaar? En kan het de energietransitie misschien juist wel versnellen? We vragen het Martijn Bevers, manager sectorteam Vastgoed en Tessa Terhoeve, marktexpert netcongestie bij energiebedrijf Vattenfall.

Netcongestie in vastgoed Martijn Bevers en Tessa Terhoeve van Vattenfall over netcongestie en vergroening. | Credits: Vattenfall

Hoe groot is het probleem van netcongestie nou eigenlijk?

Martijn Bevers: “We zien de kaart met daarop de gebieden waar netcongestie een probleem is steeds roder kleuren. Bestaande bedrijven kunnen niet groeien en de nieuwbouw van woonwijken loopt vertraging op, omdat het elektriciteitsnet niet over voldoende capaciteit beschikt. Een nieuwe aansluiting? Sluit maar aan in de wachtrij. Onze klanten zetten voorlopig geen nieuwe productielijnen op. Nieuwe woningen kunnen niet worden aangesloten op het elektriciteitsnet. Vastgoedbedrijven verhuren hun leegstaande verdiepingen niet, omdat ze de elektriciteitscapaciteit ervoor niet kunnen verzwaren. Bij Vattenfall zien we dit terug in alle sectoren, niet alleen in de industrie of het vastgoed, maar ook in de agrarische sector en transport en opslag.”

Dat klinkt niet al te best.

Bevers: “Het zet wel enigszins een rem op de energietransitie. Bedrijven die bijvoorbeeld zonnepanelen hebben geplaatst, kunnen nu geen elektriciteit terugleveren. Om de bedrijfsvoering te verduurzamen gaan bedrijven van het gas af. Elektrificatie is dan een veelgekozen oplossing. Je schaft een e-boiler aan en koopt windenergie in. Maar als er geen ruimte is op het elektriciteitsnet dan wordt het wel uitdagend, ja.”

Wat kun je doen als je te maken krijgt met netcongestie?

Bevers: “Met onze klanten gaan we in gesprek om te kijken hoe ze efficiënter achter de meter kunnen opereren. Daarmee bedoel ik dat je zo efficiënt mogelijk moet omgaan met je elektriciteit. Bijvoorbeeld door ’s avonds, als er minder vraag naar elektriciteit is, de machines laten draaien, en niet tijdens piekuren overdag. Of de opgewekte zonne-energie zo efficiënt mogelijk inzetten in je eigen proces. En daar je elektrische auto’s mee laden of de ‘overtollige’ elektriciteit opslaan in een batterij. Slimmer omgaan met je contractcapaciteit, waardoor er weer ruimte op het net kan komen. We proberen zoveel mogelijk daarin mee te denken met onze klanten.”

Hebben jullie ook veel contact met netbeheerders?

Terhoeve: “Steeds meer. Netbeheerders nemen ons mee in hún zoektocht naar oplossingen, bijvoorbeeld in het aanbieden van capaciteitsbeperkende- en biedplicht contracten. Daarbij wordt flexibiliteit van bedrijven beloond.”

Hoe werkt dat precies?

Terhoeve: “Een netbeheerder kan via een capaciteitsbeperkendcontract met een afnemer afspreken dat die tegen een vergoeding tijdens bepaalde uren of maanden minder netcapaciteit toegewezen krijgt. Bij een biedplichtcontract worden vraag en aanbod op elkaar afgestemd. Als, zeg, Stedin ziet dat morgen de zon volop gaat schijnen en zo een probleem voorziet op het elektriciteitsnet – omdat er veel elektriciteit wordt teruggeleverd die is opgewekt met zonnepanelen – dan kun je als bedrijf aanbieden om, tegen een bepaalde prijs, níet terug te leveren.”

Op welke manier trekken jullie dan op met de netbeheerders?

Terhoeve: “Zulke contracten hebben invloed op de levering van elektriciteit, en daar zitten wij tussen. Dat is best complex. Wij wegen af: hoe kunnen wij als Vattenfall dit traject regelen met de netbeheerder? Kunnen we ons nog meer richten op de flexibiliteit achter de meter? Wat is het beste voor de klant? Dat zijn behoorlijk nieuwe vraagstukken.

Netcongestie is niet een kwestie van drie keer zoveel bekabeling neerleggen en het is opgelost. We moeten hoe dan ook efficiënter omgaan met de beschikbare elektriciteit. In die zin zet netcongestie niet alleen een rem op de energietransitie. Je moet immers efficiënter omgaan met je assets – je zonnepanelen of je batterij – en met het elektriciteitsnet dat er nu ligt.”

Is netcongestie alleen maar negatief?

Bevers: “In de energietransitie draait het ook om bewustwording. We moeten met zijn allen verduurzamen en die urgentie voelden veel mensen niet. Nu bedrijven die stap wel massaal willen zetten en tegen het probleem aan lopen dat het elektriciteitsnet overvol is, is die bewustwording er veel meer. Dat geeft een extra drive in de efficiëntieslag.

“Persoonlijk zou ik graag zien dat we met zijn allen wat sneller verduurzamen en elektrificeren. Het lijkt me mooi daar een hockeystick-effect in te zien, dat die beweging echt omhoog gaat. En we hebben dan niet alleen met netcongestie te maken, maar bijvoorbeeld ook met de betaalbaarheid van de transitie. Is duurzaam opgewekte energie voor iedereen beschikbaar om aan de totale vraag te voorzien? En kan iedereen een warmtepomp betalen? Maar ook: zijn er genoeg handjes om die te installeren?”

Terhoeve: “De energietransitie is niet alleen een grote uitdaging voor ons als energiebedrijf. Het is een ketenverantwoordelijkheid van iedereen die energie gebruikt en iedereen die betrokken is bij de opwek en levering van energie in Nederland – ook de politiek.”

Hoe ziet Vattenfall de toekomst als het gaat om een duurzame wereld?

Bevers: “Ons grote doel is samen met onze klanten tot netto nul CO2-uitstoot te komen in 2040. Het is geen rechte weg, maar veranderlijk en complex. Over zes maanden is er misschien een nieuw technologische oplossing bedacht die weer bijdraagt aan de puzzel. Dat is lastig, maar tegelijkertijd ook heel uitdagend en spannend.”

Lees ook:

Webinar (woensdag 2 oktober):

Vattenfal organiseert woensdag 2 oktober (van 10 tot 11 uur) de webinar ‘Netcongestie: vertrager of versneller van de energietransitie?’ Hierin behandelt Vattenfall samen met energie-experts de misvattingen, uitdagingen en kansen rondom netcongestie in de gebouwde omgeving. Meld je hier aan.

Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner Vattenfall. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.

Is het bedrijfsleven klaar voor de CSRD? ‘Bedrijven die goed bezig zijn hebben het vooral niet onderschat’

De CSRD-Day is een initiatief van MVO Nederland. Het duurzame bedrijvennetwerk probeert al sinds de opstartfase van de wetgeving organisaties op de aanstaande rapportageplicht voor te bereiden. “Vanaf het begin zien we al dat veel grote bedrijven met de CSRD worstelen”, zegt Christian Penning, relatiemanager bij MVO Nederland. “Bedrijven vragen zich af: hoe gaan we ons voorbereiden en waar begin je eigenlijk? We vonden dat we als bedrijvennetwerk hier iets mee moesten doen.” Wet vieren De afgelopen jaren organiseerde MVO Nederland een reeks bijeenkomsten en workshops waar bedrijven wegwijs werden gemaakt in wat er op hen afkomt. Uiteindelijk wist MVO Nederland een community te bouwen van 180 bedrijven die proactief met de wetgeving aan de slag gaan en van elkaar willen leren. Penning: “Dit jaar vierden we op 26 januari met die community de intrede van de nieuwe wetgeving. Hoe mooi is het, dat je een invoering van zo’n nieuwe wet viert! En nu is het, een paar maanden voordat ook de niet-beursgenoteerde grootbedrijven onder de wetgeving vallen, op 16 oktober de beurt aan de volgende CSRD-Day2. Het is een duwtje in de rug voor ons netwerk vlak voordat de accountantscontroleperiode begint.” Data en ketenverantwoordelijkheid De CSRD-Day is logischerwijs relevant voor bedrijven die te maken hebben met het toepassen van de nieuwe wetgeving, maar ook een uitgelezen kans voor professionals die hun kennis erover met anderen willen delen. “We hebben in ons netwerk gezien wat de grootste uitdagingen van de CSRD zijn”, zegt Penning. “Voor veel bedrijven is dat het nemen van verantwoordelijkheid in de bedrijfsketen en het verzamelen en uitwisselen van ESG-data. Ook het mkb werd voorheen nog niet echt geholpen, terwijl de overheid wel graag wil weten hoe ze mkb’ers kunnen ondersteunen. Daar is tijdens dit event ruimte voor. Het wordt geen dag om alleen te luisteren; het is een dag om in actie te komen.” Papier vs. realiteit Het feit dat de interesse in de CSRD-events de afgelopen jaren groeide, geeft aan dat er een grote vraag naar kennis is. “Ik zie dat veel bedrijven ermee bezig zijn, maar geef wel gelijk toe dat ik bij MVO Nederland een confirmation bias heb”, zegt Penning. “Van de tweeduizend partners in ons netwerk, zijn er iets meer dan 180 bedrijven momenteel CSRD-plichtig, maar in Nederland zijn er drieduizend CSRD-plichtige bedrijven. Stel dat we alle duurzaamheidsrapportages die in de komende maanden verschijnen zouden inkijken, dan kan de papieren werkelijkheid er best eens positiever uitzien dan de realiteit. Bedrijven kunnen te laat zijn begonnen met de voorbereiding of ze moeten op zoek naar data die nog niet beschikbaar is en dus op aannames zijn gebaseerd. Bereken als hotelketen maar eens wat het gevolg is van het waterverbruik van een hotel op de lokale gemeenschap. Uiteindelijk is het wel de bedoeling dat rapporten jaar op jaar verbeteren en daar gaan we ons met het netwerk hard voor maken.” Belang erkennen en op tijd beginnen De bedrijven die het nu al goed doen met de CSRD hebben het gewicht ervan vooral niet onderschat, meent Penning. “Het topmanagement heeft het belang erkend, ze hebben de uitvoer intern goed belegd en zijn op tijd op zoek gegaan naar samenwerkingen. Een tijd geleden werd ik gebeld door een stagiair van een groot bedrijf met de vraag of ze bij een praktijkgericht event kon deelnemen. Die was van harte welkom, maar voor de CSRD is toch echt een bredere aanpak nodig.” Geen afvinklijst Eerder deze maand waarschuwde Ankie van Wersch, directeur-bestuurder van MVO-Nederland nog dat de CSRD een afvinklijst dreigde te worden. Penning: “Om me heen zie ik dat het groene geluid groeit, maar onderaan de streep zullen er genoeg bedrijven zijn die zich afwachtend opstellen en vooral compliant willen zijn. Vaak wordt de CSRD belegd bij de financiële afdeling van een bedrijf. Terwijl de duurzaamheidsmanager juist de kansen voor het verdienmodel ziet. Tijdens bijeenkomsten heb ik gezien dat professionals van twee expertises elkaar beter hebben leren kennen én welke voordelen dat met zich mee brengt. Samen kunnen zij echt een slag slaan en de meerwaarde van de CSRD voor hun businesscase zien. Los van deze twee profielen zie ik een steeds grotere groep aan professionals die met verduurzaming aan de slag willen, denk aan inkopers, juristen en data-analisten.” Programma Penning belooft in ieder geval dat het programma van 16 oktober genoeg te bieden heeft voor iedereen die met CSRD aan de slag gaat. “Alle uitdagingen pakken we aan, met experts vanuit verschillende disciplines. Zelf ben ik in ieder geval nieuwsgierig naar de IT-sessies. Digitalisering is een cruciaal onderdeel van de CSRD, en tegelijkertijd is er een wildgroei aan tools voor allerlei onderdelen van de CSRD, zoals voor het meten van CO2. Terwijl het voor de duurzaamheidsmissie goed zou zijn als we hierin de samenwerking opzoeken en ons niet laten vertragen door marktwerking. En interessant wordt het voorprogramma met Renewi. Zij hebben mijns inziens de CSRD daadwerkelijk verankerd in de bedrijfsvoering doordat zij dienstverlening voor eigen klanten hebben ontwikkeld op een van de CSRD-thema’s, namelijk circulariteit. Dat helpt zelfs bij de verduurzaming van andere bedrijven.” En wat kunnen duurzaamheidsprofessionals die met de CSRD aan de slag moeten nu al doen? “Begin op tijd. Doe het niet alleen en zorg dat je bestuur het belang erkent. Neem contact op met de partners in je netwerk, benader klanten en leveranciers en kijk hoe je peers en de koplopers het doen. Of sta zelf op en ga ermee aan de slag.”Aanmelden CSRD-Day CSRD-Day op 16 oktober (13.00 uur en is tot 18:00 uur) staat geheel in het teken van de aanstaande nieuwe wetgeving, met een focus op de grootste uitdagingen van de CSRD. Waarom je hier bij wilt zijn: Je ontmoet andere bedrijven die net als jij zich aan het voorbereiden zijn op de CSRD en ervaring hebben opgedaan in bijvoorbeeld onze CSRD-programma’s;Je leert van experts en neemt oplossingen op uitdagingen rondom de CSRD-wetgeving mee naar huis;Je wordt gemotiveerd om tot actie over te gaan en gaat aan de slag met de uitdagingen waar jij tegenaan loopt. Het belooft een afwisselend programma te worden. Raak geïnspireerd tijdens de paneldiscussie, ontmoet experts bij de open eventspace, verdiep je kennis tijdens de break-outsessies en breid je netwerk uit op de afsluitende borrel. Wil je hierbij zijn? Meld je dan kosteloos aan via deze link.Dit artikel is gemaakt door een van onze expertredacteuren in samenwerking met onze partner MVO Nederland. Change Inc. werkt met partners die de klimaattransitie aanjagen. Zij kunnen cases presenteren waar anderen zich aan kunnen optrekken en zijn eerlijk over de uitdagingen. Niet één bedrijf is al 100 procent duurzaam, maar veel zijn onderweg. Dankzij ons partnermodel zijn onze artikelen gratis toegankelijk voor iedereen. Benieuwd naar hoe wij werken? Klik hier.Lees ook:Hoe internationaal familiebedrijf Lely de klimaatimpact van zichzelf en de melkveehouderij wil verminderenCSDDD definitief: bedrijven kunnen ogen niet meer sluiten voor mensenrechten- en milieuschendingenHoe een telecombedrijf als Odido de klimaatdoelen van Parijs gaat halen