‘Lef is de motor achter verandering’

Is het een zonnepark? Een windpark? Een batterij? Nee, het is een groene energiecentrale

Op 11 september opent AMPYR Solar Europe zijn nieuwe Zonnepark Noordoostpolder aan de rand van het IJsselmeer. De 159.000 zonnepanelen hebben een gezamenlijk vermogen van 96 megawattpiek. Groot nieuws? Niet echt, want in Nederland wordt elke maand wel ergens een zonnepark geopend. Toch is deze bijzonder. Het zonnepark is namelijk onderdeel van een zestien kilometer lange strook van wind- en zonneparken. Die bestaat verder uit zonnepark Noordermeerdijk van HVC (161.000 zonnepanelen, vermogen: 98 megawattpiek), dat bijna klaar is, en zonnepark Westermeerdijk van Novar (400.000 zonnepanelen, vermogen: 160 megawattpiek), dat volgend jaar wordt gebouwd. Samen vormen de drie het grootste zonnepark van Nederland. Combinatie met windpark De zonnepanelen liggen voor het grootste deel tussen de turbines van Windpark Noordoostpolder, dat deels op land en deels in het water staat. Dat park staat er al sinds 2017 en telt 86 windturbines, die jaarlijks 1,4 miljard kilowattuur groene stroom opwekken. Genoeg voor 400.000 huishoudens.Het windpark is een initiatief van boeren die aan de Wester- en Noordermeerdijk hun grond hebben. Na de bouw van de turbines waren hun gronden versnipperd en minder geschikt voor agrarisch gebruik. ‘Toen hebben de eigenaren bedacht: daar kan ook zon op tussen de turbines’, zegt directeur Alexander Koeman van AMPYR Nederland. ‘Daarna zijn de grondeigenaren in zee gegaan met HVC, Novar en met ons. Alle drie hebben we onafhankelijk van elkaar een zonnepark ontwikkeld, maar wel onder regie van de gemeente Noordoostpolder. Die heeft gezegd: het moet ogen alsof het één zonnepark is.’De combinatie met het windpark is ook vanuit energieopwekking logisch. Zon en wind zijn namelijk complementair aan elkaar. Het waait vaak als er weinig zon is en als de zon schijnt is er vaak weinig wind. Koeman: ‘Ongeveer 95 procent van de tijd vullen ze elkaar aan. Ongeveer 5 procent van de tijd is er én volle zon én volle wind.’ Grootste batterijpark van Nederland Op die momenten raakt het net overbelast, worden stroomprijzen negatief en worden wind- en zonneparken stilgezet (curtailment). In de Noordoostpolder is nog geen sprake van netcongestie, waar de rest van Nederland mee kampt en wat de aansluiting van wind- en zonneparken op het elektriciteitsnet bemoeilijkt. De drie zonneparken worden aangesloten op het hoogspanningsstation van Tennet. Dat is in 2014 gebouwd voor het windpark en wordt nu uitgebreid om er de zonneparken op aan te sluiten. Maar niet alleen de zonneparken, ook het batterijpark van Energieopslag Westermeerdijk wordt er op aangesloten. Dat is het derde element van het combipark.Het batterijpark moet volgend jaar operationeel zijn, krijgt een vermogen van 250 megawatt, een opslagcapaciteit van 1 gigawattuur aan elektriciteit en is daarmee het grootste van Nederland. Het hele park beslaat 4 hectare, oftewel acht voetbalvelden. De gemeente Noordoostpolder ging vorig jaar akkoord met de bouw en de benodigde aanpassing van het bestemmingsplan.‘Het complete park is de duurzame energiecentrale van de toekomst van bij elkaar opgeteld één gigawatt, opgebouwd uit een combinatie van zonne- en windenergie, inclusief batterijopslag’, zegt Koeman. ‘Als het Achtuurjournaal ooit een groot item heeft over hernieuwbare energie, dan kan ik me voorstellen dat er een dronebeeld bij getoond wordt van dit stuk van de Noordoostpolder. Met de wind- en zonneparken, de batterij, het IJsselmeer, de polders en de dijk. Dat is het meest Nederlandse hernieuwbare energieplaatje mogelijk. Mooier kun je het niet maken.’ Samenwerken in de toekomst De superbatterij gaat helpen het net in balans te houden en voorkomt dat er groene stroom uit de wind- en zonneparken verloren gaat door overtollige energie tijdelijk op te slaan. Althans, dat is in theorie de bedoeling. ‘Het was mooi geweest als we allemaal konden samenwerken om de stroom van wind en zon in de batterij te stoppen, maar dat is nog niet gelukt’, zegt Koeman. ‘Iedereen zit nu nog op zijn eigen kabel en de batterij is aangesloten op het Tennet-station. Toch heb ik er goede hoop op dat dit in de toekomst lukt. Het is complex om alle partijen hiervoor op één lijn te brengen, maar het is de poging waard.'Omdat de wind- en zonneparken stroom leveren aan het station van Tennet en ook de batterij daarop aangesloten is, zal die in de praktijk waarschijnlijk al wel groene stroom opslaan als het aanbod uit de Noordoostpolder te groot wordt. Die wordt dan later aan het net geleverd.AMPYR gaat zelf ook een batterij bouwen naast zijn eigen zonnepark. Daarvoor moet het bedrijf nog een vergunning aanvragen bij de gemeente. Voordelig voor de BV Nederland Zonnepark Noordoostpolder gaat de opgewekte stroom voor het grootste deel leveren aan bedrijven. AMPYR heeft daarvoor contracten gesloten met Rockwool en Volkswagen. Die stroom gaat niet rechtstreeks naar die bedrijven, maar via het net. Daarvoor worden zogeheten virtuele PPA’s (Power Purchase Agreements) afgesloten, zodat die bedrijven hun energiegebruik kunnen verduurzamen.In die zin draagt het gecombineerde energiepark bij aan de klimaatdoelen van Nederland en de Nederlandse industrie. ‘Qua infrastructuur is hier een bundeling gemaakt in het landschap. Dat is een mooi streven’, zegt Koeman. ‘Hoewel vijf partijen nog onderling moeten afstemmen hoe ze deze infrastructuur kunnen optimaliseren is de BV Nederland hier nu al mee gediend.’ Lees ook:Batterij naast windpark heeft zonnepark nodig om rendabel te zijn Hoe hybride windparken alle problemen voor wind op land en bedrijven kunnen oplossen 'Local grid' van batterijen, zonnepanelen en slimme software kan netcongestie omzeilen TU Eindhoven laat zien hoe je met slimme superbatterij netcongestie op industrieterreinen en campussen kunt oplossen