Lekker relaxen op de camping is voor steeds meer Nederlanders niet meer weggelegd. Rond het Gardameer in Noord-Italië vallen steeds vaker hagelstenen zo groot als tennisballen, die auto’s en caravans vernielen. In Zuid-Frankrijk verwoesten bosbranden hele campings en in het zuiden en oosten van Spanje moeten vakantiegangers tijdens zware overstromingen rennen voor hun leven.
Ook deze zomer werd Europa weer herhaaldelijk getroffen door hittegolven, die volgens het KNMI vijf keer zo vaak voorkomen als vroeger. Niet alleen vakantiegangers en kampeerders, ook reisorganisaties, touroperators, campingeigenaren en andere ondernemers merken de gevolgen van klimaatverandering.
Waterpeil te laag om te kanoën
Dit geldt ook in een land als Luxemburg, dat je niet zo snel associeert met het extreme weer in Zuid-Europa. Toch regende het daar deze zomer acht weken niet en stegen de temperaturen regelmatig tot ver boven de 30 graden. Ga dan maar eens in een tentje op de camping zitten. Of kanoën in een riviertje.
Kampeerders bij het plaatsje Echternach doen dat normaal gesproken op het riviertje de Sauer. Maar als het waterpeil daar onder de 56 centimeter zakt, stellen de regels dat er niet gekanood mag worden. Een strop voor de vele bedrijven die kano’s verhuren. Deze zomer lagen de bedrijven regelmatig stil en liepen zo flinke omzetten mis.
Camping weggespoeld na hoosbuien
Op het aan de rivier gelegen campingpark Echternacherbrück was het vooral heel erg warm. ‘Het ene jaar brand je weg en het andere jaar spoel je weg’, zegt het Nederlandse echtpaar Jan en Angelien van Ruth, dat er van april tot september de bungalowtenten van Country Camp beheert. Want zo vredig als het water van de rivier nu naast de tenten en caravans kabbelt, zo wild en verwoestend was het op 15 juli 2021. In Nederland kennen we die datum van de overstromingen in Valkenburg, Duitsland en België, maar ook de camping bij Echternach werd die nacht zwaar getroffen.
‘Het had twee weken onafgebroken geregend. In een paar uur tijd steeg het water hier naar een peil van 6,35 meter en werden we door de brandweer opgeroepen om te zorgen dat we wegkwamen. Het water kwam met een snelheid van 230 kilometer per uur op ons af. We hebben onze eigen caravan nog met een tractor naar hoger terrein kunnen brengen, maar verder zijn alle huurtenten en veel caravans weggespoeld’, vertelt het tweetal, dat fotoboeken heeft bewaard van de ramp.
Man twee keer verloren
Alle tenten van Country Camp werden verwoest door het water. Een financiële strop, want die kun je niet verzekeren. Zo’n zeventig campinggasten kampeerden tijdelijk op de parkeerplaats van een hoger gelegen supermarkt. ‘We hebben daar nog drie voor ons bekende kinderen opgevangen in onze caravan. In het ondergelopen Echternach werden twee mensen vermist, die nooit zijn teruggevonden. Het ergste vind ik nog het verhaal van een vrouw die hier iets verderop woonde. Zij had net haar man begraven en met de overstroming is zijn lichaam weggespoeld. “Nu ben ik hem voor de tweede keer verloren”, vertelde ze’, zegt Angelien. Snel daarna werd de camping weer opgebouwd, net als de tenten van Country Camp.
De camping bij Echternach in Luxemburg werd in 2021 compleet weggevaagd door een grote overstroming | Credits: Angelien van Ruth/André Oerlemans
Klimaatverandering bepaalt vakantiebestemming
De oorzaak van dit soort extreem weer ligt volgens internationaal onderzoek bij klimaatverandering. Nu bosbranden, hittegolven en hoosbuien in de zomer toenemen, passen vakantiegangers hun bestemming aan, blijkt uit de laatste Vakantiemonitor van de ANWB. Bijna 55 procent van de ondervraagden gaf deze zomer aan dat klimaatverandering invloed heeft op hun keuze, dat ze hitte, bosbranden, overstromingen en andere extreme weersomstandigheden proberen te vermijden en kiezen voor een bestemming met een stabieler klimaat.
‘Elke zomer merken kampeerders dat ze met steeds extremer weer te maken krijgen’, zegt woordvoerster Annelies Tichelaar van de ANWB. ‘Wij vragen vakantiegangers ook om alert te blijven tijdens hun vakantie. Volg het nieuws, zodat je op tijd kunt handelen. Deze zomer waren er heel veel bosbranden in Frankrijk, Italië en Spanje. Als mensen in hun vakantie geëvacueerd worden, levert dat stressvolle situaties op. Daarom zeggen we: zorg dat je altijd een tas hebt klaarstaan met alle belangrijke spullen, voor als je snel weg moet. Bijvoorbeeld met paspoorten en cash geld, zodat je jezelf even kunt redden.’
Van zonnig strand naar de fjorden
De ANWB alarmcentrale zag deze zomer een opmerkelijke geografische verschuiving in het aantal pechmeldingen in Europa. Het aantal meldingen uit Frankrijk (-10 procent), Italië (-7 procent), Hongarije (-24 procent) en Kroatië (-10 procent) nam af, terwijl het aantal meldingen uit Scandinavische landen als Denemarken (+13 procent), Noorwegen (+6 procent) en Zweden (+5 procent) toenam. Een verschuiving in hulpvragen van de zon naar de fjorden, concludeerde de ANWB.
Tichelaar: ‘Dit duidt erop dat die koelere landen meer in trek zijn voor een actieve vakantie. Als het in Italië 38 graden is, kun je lekker uitrusten, maar als je erop uit wilt en dingen wilt ondernemen, is dat erg lastig met dat soort hoge temperaturen. Vandaar dat vakantiegangers meer naar het noorden trekken.’
Klimaatverandering risico voor reisbranche
Op deze manier begint klimaatverandering een steeds groter risico te worden voor touroperators en andere ondernemers in de toeristenbranche, een markt waar alleen al in Nederland 105 miljard euro in omgaat. Onderzoek van het Centre of Expertise Leisure, Tourism & Hospitality (CELTH) concludeerde vorig jaar dat 166 van de 199 onderzochte touroperators een beduidend risico lopen. Met name bedrijven die vliegvakanties verkopen.
Het gaat onder meer om schade en omzetverlies: schade die de gezondheid en het welzijn van klanten en medewerkers raakt, bestemmingen die in de toekomst ongeschikt worden voor toerisme en schade en beperkingen doordat vliegen wordt ingeperkt. Maar ook om stijgende verzekeringspremies, repatriëringskosten en schadevergoedingen, waardevermindering van vliegtuigen die afhankelijk zijn van fossiele brandstof of de stijgende kosten voor CO2-uitstoot. Ook worden bestemmingen voor toeristen minder aantrekkelijk, zoals de ANWB nu al signaleert.
Verder zullen regeringen strengere klimaat- en milieuregels gaan stellen. Zo verbiedt de gemeente Den Haag als eerste stad ter wereld reclame voor vliegreizen, een maatregel die door reisbrancheverenging ANVR en touroperator TUI tevergeefs bij de rechter werd aangevochten.
Ook groeien de risico’s om tijdens rechtszaken aansprakelijk gesteld te worden voor klimaatschade of om reputatieschade te lijden.
Scan voor touroperators
Veel vakantiebestemmingen hebben nu al in toenemende mate te maken met bijvoorbeeld hitte, droogte, natuurrampen als bosbranden en noodweer en de effecten van zeespiegelstijging. Om al die risico’s voor de branche in kaart te brengen hebben onderzoekers van Breda University of Applied Sciences, Wageningen Universiteit en HZ University of Applied Sciences via CELTH een zogeheten KLIMARISKSCAN voor touroperators gemaakt.
‘De meeste sectoren hebben nog geen idee wat voor hen de risico’s zijn. Het gaat dan niet alleen om plotselinge fysieke risico’s door een storm, hevige regenval of extreme hittegolven, maar ook om sluipende risico’s. Denk aan steeds minder sneeuw in populaire skigebieden, maar ook steeds minder wijncultuur omdat door droogte wijngaarden in vakantiebestemmingen als Frankrijk, Spanje en Italië gaan verdwijnen. Touroperators zijn als sector geen uitzondering op deze regel. Ook zij zullen de risico’s gaan voelen’, schrijft voormalig hoofd duurzaamheid Piet Sprengers van ASN Bank in het rapport.
Lees ook:
- Hoe effectiever bosbeheer kan helpen bij het bestrijden van branden
- Deze innovaties kunnen helpen bij het bestrijden en voorkomen van bosbranden
- Wintersport lijdt onder klimaatverandering: ‘Business as usual zit er gewoon niet meer in’
- Er is maar één smal pad naar duurzaam toerisme: ‘We kunnen in de toekomst zelfs méér reizen’
