SMR staat voor Small Modular Reactor. Die kan gemiddeld 300 megawattuur aan stroom opwekken, genoeg voor 300.000 tot 600.000 huishoudens. En dat zonder CO2 uit te stoten. Modulair betekent dat de afzonderlijke reactoronderdelen als bouwstenen in elkaar gezet kunnen worden. Of dat meerdere SMR’s aan elkaar gekoppeld kunnen worden. Op dit moment gebruiken alleen China en Rusland ze, maar andere landen zijn er volop mee bezig. ‘De reactoren die nu ontwikkeld worden kunnen heel Europa de komende veertig jaar van energie voorzien. En dat tegen concurrerende tarieven’, stelt Lauwers, die met Thorizon aan een eigen SMR werkt. Dat kernreactoren en kernenergie vaak als onveilig worden gezien is volgens haar een grote misvatting. ‘Dit is een van de meest veilige sectoren in de wereld’, zegt ze.
Start bouw Thorizon One in 2030
De SMR van Thorizon is volgens het bedrijf veilig, slim en circulair. Hij gebruikt geen uranium maar gesmolten zout. Als brandstof én koelmiddel. In het reactorvat zitten cartridges met zout en radioactief afval, zoals splijtstof, in combinatie met het veelvoorkomende metaal thorium. Een belangrijke taak van de kernreactor is dan ook het recyclen van nucleaire afvalstromen, want die bevatten nog veel energie. De reactor opereert onder lage druk, zodat radioactieve materialen zich niet kunnen verspreiden. Als de temperatuur in de reactor te hoog wordt, remt hij zelf de splijtingsreactie af. De SMR van Thorizon heeft meerdere toepassingen. Hij kan 250 megawatt industriële warmte produceren of 100 megawatt elektriciteit, genoeg voor 250.000 huishoudens.
De vraag die lang onbeantwoord bleef was wanneer Thorizon met de bouw van de eerste SMR, de Thorizon One, zou beginnen. Eerder dit jaar hintte Lauwers al op 2030. Dat bevestigde ze nogmaals tijdens het Upstream festival. ‘We starten de bouw in 2030. Dat is een heel ambitieus doel, want we hebben nog heel veel te doen’, stelt ze.
Nu moeten kerncentrales nog op grote afstand van bedrijventerreinen en woonwijken staan, vanwege de veiligheidszone. Voor SMR’s hoeft dat volgens Lauwers niet te gelden. ‘We kunnen ze bij kerncentrales bouwen die al een vergunning hebben, maar eigenlijk willen we dichter bij de industrie bouwen. Daarvoor is verandering van regels nodig’, zegt ze.
Omslag naar brede steun voor kernenergie
Volgens Lauwers zien steeds meer landen in dat kernenergie een relatief schone bron van energie kan zijn. ‘Het beeld is aan het veranderen. De laatste achttien maanden heeft elk land een transitie doorgemaakt. Frankrijk, België, Italië, Denemarken, Spanje. Zelfs Duitsland en de Scandinavische landen steunen nu kernenergie’, zegt ze.
Ook het Nederlandse kabinet zet de komende jaren in op kernenergie. Nu windturbines en zonnepanelen de belangrijkste energiebronnen worden, zijn kerncentrales een relatief schone en betrouwbare aanvulling. Ze kunnen een zogeheten basislast aan stroom leveren die niet afhankelijk is van het weer. Het kabinet wil graag twee nieuwe kerncentrales bouwen bij Borsele of op de Maasvlakte en onderzoekt op verzoek van de Tweede Kamer of het na 2040 nog twee nieuwe kan bouwen. Het probleem is alleen dat de bouw van de twee nieuwe kerncentrales tussen de 20 en 30 miljard euro kost en ze op zijn vroegst in 2035 klaar zijn.
Een impressie van de gesmolten zoutreactor en het complex waar Thorizon de SMR wil gaan bouwen.
Minister Hermans geeft subsidie
De ontwikkeling van kleinere SMR’s kan sneller en goedkoper dan van grote kerncentrales. Die kunnen daardoor in het tijdelijke gat springen, beseft het kabinet, die hiervoor in maart 2024 een speciaal SMR-programma startte. ‘Het is niet of-of, maar en-en’, zegt Lauwers. ‘We hebben grote centrales nodig voor de baseload aan stroom. Maar om netcongestie op te lossen en aan de vraag van de industrie naar stroom en warmte te voldoen, hebben we kleinere centrales nodig.’
In haar Kamerbrief eerder dit jaar meldt inmiddels demissionair minister Sophie Hermans van Klimaat en Groene Groei dat Nederland snel van dit soort kleine reactoren wil bouwen en hiervoor 2,5 miljoen euro beschikbaar stelt. De resultaten van simulaties worden na de zomer bekend. Die moeten uitwijzen hoe de SMR’s gebouwd kunnen worden en hoe ze ingepast kunnen worden in het nationale energiesysteem. Hiervoor gaat Nederland samenwerken met andere Europese landen.
In haar recente Kamerbrief van 16 juni kondigt Hermans vanaf 2028 een nieuwe subsidieronde van 8,5 miljoen aan. Bovenop die eerste 2,5 miljoen komt er 7,5 miljoen euro subsidie beschikbaar voor onderzoek naar een goede oplossing of verwerking van radioactief afval. Ook daarin spelen SMR’s een rol. Bedrijven en kennisinstituten kunnen begin volgend jaar al aanvragen doen voor de SMR-subsidie.
Moeilijk om investeerders te vinden
Thorizon werkt ook samen met andere landen en regeringen. Zo kreeg het bedrijf vorig jaar 10 miljoen euro subsidie van de Franse overheid, onder meer voor de verdere ontwikkeling van zijn SMR. In Nederland haalde de startup begin dit jaar een 20 miljoen euro aan subsidie op: 16 miljoen euro van Invest-NL en Invest-EU en 4 miljoen euro van de provincie Noord-Brabant, VDL en Demcon, de twee bedrijven waarmee het bedrijf de SMR gaat bouwen. Van het geld kan Thorizon prototypes bouwen en vergunningstrajecten doorlopen.
Die trajecten duren volgens Lauwers heel lang. Verder is de financiering lastig. ‘Omdat nucleaire technologie heel kapitaalintensief is, is het moeilijk om investeerders te vinden. Ook omdat nog steeds een derde tot een kwart van de investeerders nucleair uitsluiten’, zegt ze. ‘Wij worden sinds het begin gesteund door Invest-NL. Zij hebben een cruciale rol gespeeld in het aantrekken van andere investeerders.’
Alle drempels op de weg kunnen Lauwers niet tegenhouden. ‘Ik werk graag met ingenieurs om moeilijke puzzels op te lossen. Samen zijn we op een queeste om iets veranderen.’
