André Oerlemans 17 april 2025, 10:00

Kabinet doof voor noodkreten en alarmbellen: leningen gaan plastic recyclingbedrijven niet redden

Plastic recyclingbedrijven zijn volgens het kabinet essentieel om de klimaatdoelen te behalen, maar subsidiëren is niet aan de orde. Ook niet nu ze bij bosjes failliet gaan. Noodlijdende bedrijven kunnen hooguit een lening krijgen. Dat is geen oplossing, stellen sector en politiek. “Alsof je een brand wilt blussen met een glas water.”

Staatssecretaris Chris Jansen wil noodlijdende plastic recyclingbedrijven alleen met een lening helpen | Credits: Martijn Beekman

Na het faillissement van Umincorp januari vorig jaar, gingen nog eens tien plastic recyclingbedrijven failliet en zitten er drie in zwaar weer. De oorzaak: goedkoop nieuw plastic uit China en de VS maakt recyclaat te duur, waardoor die bedrijven de concurrentie niet aankunnen. Wat ook meespeelt zijn de hogere energieprijzen in Nederland. Volgens de Vereniging Afvalbedrijven heeft Nederland al een derde van zijn recyclingcapaciteit verloren en dreigen nog meer faillissementen. Uit een rapport van Rebel blijkt dat de verwerkingscapaciteit in de chemische recycling van plastic – de andere methode naast mechanische – in 2024 is gedaald van 11,7 naar 0,6 kiloton per jaar.

Motie Koekoek

Eind december leek redding nabij toen de Tweede Kamer een motie aannam van Volt-kamerlid Marieke Koekkoek. Daarin wordt het kabinet verzocht een overbruggingsfinanciering in te stellen om noodlijdende plastic recyclingbedrijven te ondersteunen tot in 2027 de bijmengverplichting
ingaat. Die heet officieel de Nationale Circulaire Plastics Norm. Producenten zijn dan verplicht een bepaald percentage recyclaat en biobased plastic (gemaakt uit plantaardige grondstoffen) in hun plastic te verwerken. Daarin loopt Nederland al vooruit op de invoering van die verplichting in de hele EU in 2030. Volgens berekeningen van de Vereniging Afvalbedrijven zou de sector tot 2027 met 100 miljoen euro gered kunnen worden.

Kamerbrief

Onlangs antwoordden staatssecretaris Chris Jansen (Openbaar Vervoer en Milieu) en minister Sophie Hermans (Klimaat en Groene Groei) in een brief aan de kamer op die motie. Daarin stellen de bewindslieden dat Nederland qua recycling koploper is in Europa en dat deze sector belangrijk is voor de beoogde circulaire economie en het behalen van de klimaatdoelen in 2050. “Het is daarom belangrijk dat er meer gebruik gemaakt gaat worden van circulair plastic en daarvoor is de plasticrecyclingsector essentieel”, schrijven de twee.

Geen snelle oplossingen

Ze stellen vast dat grote merken en bedrijven hier liever goedkoop nieuw plastic uit China en de VS inkopen voor hun verpakkingen en producten dan het duurdere recyclaat uit de EU. Na gesprekken met plasticrecyclers, collega’s uit andere EU-lidstaten en de Europese Commissie concluderen ze dat de situatie zorgelijk is, dat de marktomstandigheden op de korte termijn niet verbeteren en dat er meer bedrijven failliet zullen gaan. Voor de middellange termijn zetten Nederland en de EU in op structurele maatregelen zoals de bijmengverplichting of bescherming tegen oneerlijke concurrentie uit andere landen. “Er bestaan echter helaas geen snelle oplossingen”, schrijven Hermans en Jansen.

Na Umincorp zijn het afgelopen jaar nog elf plastic recyclingbedrijven failliet gegaan | Credit: Umincorp

Lening

Volgens hen is het subsidiëren van noodlijdende bedrijven niet toegestaan, want dat is staatssteun. Dat is dan ook niet aan de orde. Jansen herhaalde dat woensdag nog eens tijdens een Kamerdebat. “Bovendien zou het subsidiëren van een noodlijdende sector honderden miljoenen kunnen kosten”, antwoordde hij op vragen tijdens het debat.

Naar aanleiding van de motie Koekkoek kijkt het ministerie van Klimaat en Groene Groei samen met de RVO wel naar een lening voor noodlijdende bedrijven. Alleen levensvatbare bedrijven komen hiervoor in aanmerking. Het kabinet schat dat de komende jaren hierdoor vijf tot tien bedrijven geholpen kunnen worden.

Geen oplossing

Dat is precies de oplossing waar CEO Marcel Alberts van plastic recyclingbedrijf Healix uit Maastricht begin dit jaar voor waarschuwde. “Veel bedrijven zijn al tot hun nek volgehangen met schulden. Als er een krediet wordt verleend die bedrijven met rente moeten terugbetalen, wordt die molensteen steeds zwaarder. De enige mogelijke steunmaatregel is daarom een subsidie die ze niet terug hoeven te betalen”, stelde hij toen. “Toen ik die kamerbrief las dacht ik: dat meen je niet. Dit is geen oplossing. Het is alsof je een brand wilt blussen met een glas water”, reageert hij nu. Hij legt dat uit in een open brief aan minister en staatssecretaris.

“Als er nu niets gebeurt, verdwijnt de kopgroep van de circulaire economie. Dan gaan niet alleen bedrijven failliet, maar ook de geloofwaardigheid van het Nederlandse circulaire beleid. Dit is geen marktschommeling, dit is marktfalen. Daarom een dringend advies: geef deze sector ademruimte. Niet over een jaar. Nu”, schrijf hij.

Accelereer jouw duurzame transitie

Zit jij midden in de duurzame transitie (of sta je nog aan het begin) en kun je wel wat inspiratie, hulp en kennis gebruiken? Kom op 1 juli naar Transition2025 in Amsterdam en laaf je aan de kennis en inzichten van pro’s en peers. De eerste sprekers zijn bevestigd, het belooft een wervelende dag te worden.

Bekijk programma

CEO Marcel Alberts van Healix: lening is geen reddingsboei, maar een molensteen | Credit: Bram Saeys

Hopen op een wonder

Alberts pleit voor een overbruggingsfonds, een importheffing op niet-EU recyclaat, een eerlijke CO2-prijs voor nieuw plastic en geen uitstel voor de bijmengverplichting. Healix legde in december noodgedwongen zijn productie stil en hoopte dit kwartaal weer genoeg orders te krijgen om op te starten. Dat is niet gelukt. “We gaan tussen mei en augustus wel opstarten om orders van klanten te verwerken, maar daarna gaan we weer dicht en is het de vraag of we in september weer door kunnen. We kopen nu tijd en hopen op een wonder”, zegt hij.

Problemen groter

Ook de Vereniging Afvalbedrijven ziet de lening niet als een oplossing. “We zijn blij met elke hulp om de problemen op te lossen, maar hierdoor krijgen bedrijven alleen maar meer schulden”, zegt woordvoerder Jeroen Stein. De bedrijven die nu failliet gaan zijn volgens hem innovatieve, vernieuwende start-ups die flink gefinancierd zijn. Niet de grote recyclingbedrijven zoals Renewi, PreZero of Attero. “Die lijden ook verlies, maar die hebben ook andere activiteiten, dus redden ze het wel”, zegt hij. Net als Alberts ziet hij de problemen alleen maar groter worden als China door de importheffingen van de VS nog meer goedkoop plastic en recyclaat op de Europese markt gaat dumpen.

Noodkreten

De branchevereniging waarschuwde bij de publicatie van haar jaarbericht
al dat de circulaire economie onder druk staat en de recyclingsector in zwaar weer verkeert. “Overheidsingrijpen is noodzakelijk om de plasticketen in Nederland te garanderen”, zegt voorzitter Bart van de Leemput van de Vereniging Afvalbedrijven. Eind maart sloegen ook tien grote bedrijven samen met MVO Nederland alarm over de impasse waarin de circulaire economie verkeert.

Voorzitter Bart van de Leemput van de Vereniging Afvalbedrijven sloeg begin april alarm | Credit: Fotopersbureau Dijkstra / Cor Salverius

Nieuwe motie

Indiener Marieke Koekkoek van de motie ziet leningen niet als een oplossing voor noodlijdende recyclingbedrijven. “Het is de simpele route, maar je moet je afvragen of je hier de industrie mee behoudt. Ik denk eerder aan een stimuleringsregeling, dus toch een subsidie”, zegt ze. Voor de kwalificatie staatssteun is ze niet bang. “Dat wordt te makkelijk geroepen in debatten. Als je in Brussel voor stikstof een uitzondering vraagt, moet dat hier ook voor kunnen. Als het nodig is, dien ik hier een nieuwe motie over in. Dat voelt wel eens als vechten tegen de bierkaai, maar het blijft nodig om er druk op te zetten.”

Biobased ook in gevaar

Behalve de plastic recyclingbedrijven slaan nu ook de bedrijven die biobased plastic produceren alarm. Start-ups die plastic maken uit plantaardige grondstoffen in plaats van olie, zoals Avantium of Paques Biomaterials – zogeheten gamechangers – kampen met hetzelfde probleem en kunnen niet concurreren met goedkoop nieuw plastic uit China en de VS. Het platform Groene Chemie Nieuwe Economie (GCNE) en acht Nederlandse provincies boden de Tweede Kamer hierover begin april een petitie aan met de oproep zo snel mogelijk een bijmengverplichting in te voeren.

“Gamechangers uit de recycling- en bio-grondstoffenbranche ervaren dat financiers op een cruciaal moment uitstappen of wegblijven, omdat er geen consistent en betrouwbaar overheidsbeleid is gericht op de marktvraag naar duurzame producten”, zegt directeur Arnold Stokking van GCNE. “Vlot doorgaan met een goede, nationale, circulaire plastics norm is cruciaal voor het stimuleren van voldoende afzetmarkt voor bedrijven”.

Directeur Joost Paques van Paques Biomaterials: “Als je nu niet begint met een goede, nationale, circulaire plastics norm, dan zijn wij circulaire plasticbedrijven bij invoering van de Europese norm in 2030 al lang weg.”

Kom 1 juli naar Transition2025 in Amsterdam: De toekomst van duurzaamheid begint hier

Claim je ticket

Lees ook:

Recycling Plastic Transition

Deel dit bericht op

Aansluitend Artikel

BeSirius wil duurzaamheidsdata rendabel maken en haalt daarvoor 3 miljoen op

Dinsdag maakte BeSirius, dat grote mijnbouw-, energie- en metaalbedrijven helpt bij het toegankelijk maken van hun duurzaamheidsdata, een nieuwe investeringsronde bekend. Daarbij is 3 miljoen euro opgehaald. Duurzaamheidsdata bevrijden uit de spreadsheets Met het geld wil BeSirius – tot voor kort heette de Amsterdamse startup nog Sirius – zijn productontwikkeling versnellen, het team van 17 uitbreiden met AI- en duurzaamheidsexperts en meer klanten werven voor zijn platform. Het doel daarvan: het moetje van de statische duurzaamheidsrapportage vervangen door realtime intelligentie die beslissingen rond deals, inkoop en strategie kan ondersteunen. “Metalen en mijnbouw zijn zo’n beetje de basis van alles wat de moderne wereld aandrijft: energie, technologie en defensie. Maar de sector blijft hangen in het vertalen van complexiteit naar statische rapporten”, legt Kuskova uit. “We willen duurzaamheidsdata uit dat keurslijf van de spreadsheet bevrijden. Alleen dan kun je die data gebruiken om je besluitvorming te verbeteren, je inkomsten veilig stellen, je strategie te bepalen en betere deals te sluiten.” CSRD-regels afgezwakt Dat was vanaf de oprichting van het bedrijf al de ambitie. Intussen is de wereld behoorlijk veranderd. Destijds zagen Europese bedrijven allerhande rapportageverplichtingen op zich afkomen uit Brussel, zoals de CSRD (Corporate Sustainability Reporting Directive). Eerder dit jaar zette de Europese Commissie met de operatie Omnibus het mes in de rapportageverplichtingen met als rode draad: afzwakking en uitstel, met een beroep op de concurrentiekracht van Europa. Kuskova, die voordat ze BeSirius oprichtte al ruim tien jaar erop had zitten als sustainability officer bij mijnbouwbedrijven, weet alles van die Brusselse regels. “ESG zoals we het kenden is dood.” Maar dat is niet per se slecht nieuws voor haar bedrijf. “Het draait voortaan gelukkig niet langer om verplichte rapportages — het gaat meer om data die echt relevant is voor je bedrijf en je stakeholders.” Geen budget meer voor bomen knuffelen “Je kunt weer nee zeggen tegen duurzaamheidsdoelen die goed staan, maar niks doen voor je business. Het gaat weer echt om de inhoud. Voor bomen knuffelen is ook geen budget meer, duurzaamheidsdoelen die een relatie hebben met je business komen prima door deze storm.” Wat Kuskova betreft waren de regels te complex en eenvormig, en is het goed als ze straks in werkbare vorm terugkeren. “Omnibus is op zich geen slechte ontwikkeling, al is de manier waarop het is gegaan wel een ramp. Na twee jaar hard werken aan de voorbereiding zagen duurzaamheidsmanagers in één klap het resultaat verdwijnen. Zo jammer dat er een Trump voor nodig was om het zover te laten komen. Maar goed, dat zijn gedane zaken.” Duurzaamheidsteam verdrinken in informatieverzoeken BeSirius is nooit gebouwd voor een specifieke rapportageverplichting als die uit de CSRD, maar ontwikkeld om duurzaamheidsdata structureel bruikbaar te maken, zegt Kuskova. Met als doel: concurrentievoordeel ermee behalen. Dat slaat aan. “We groeien alleen maar in aantal klanten, die ons aanbevelen bij hun relaties. En bij die klanten wordt de software steeds vaker gebruikt. De sustainability-mensen zitten tot wel 30 procent van hun werktijd op ons platform.” Volgens haar verdrinken duurzaamheidsteams in eindeloze verzoeken, waarbij elke stakeholder om data op een andere manier vraagt. Dat gaat dus lang niet alleen om de wetgever die een verplicht CSRD-rapport vraagt, maar ook om banken en verzekeraars die beter zicht willen hebben op de duurzaamheidsrisico’s om hun rentes en premies op af te stemmen. Anders dan de aandelenmarkten prijzen dergelijke partijen wel degelijk die risico’s in. “Na de maatregelen uit Brussel denken veel mensen dat de aandacht voor duurzaamheid inzakt, maar het tegendeel is het geval, ook door de onzekerheid in de wereld.” Gebruiksvriendelijke software is onorthodox Dat aanleveren van data – vaak het invullen van formulieren of het reageren op e-mails met eindeloze vragenlijsten – is traag, gebeurde handmatig en houdt slimme mensen zoet met rapporteren in plaats van dat ze strategisch meedenken met hun bedrijf, zegt BeSirius. In plaats daarvan ziet het zijn systeem als een ‘universele adapter’. De investeerder, afnemer of toezichthouder die duurzaamheidsdata nodig heeft, krijgt ze na toestemming uit de database geserveerd op de manier en het format die het beste past. Die database bijhouden is ook geregeld, met een Sustainability Twin, een up-to-date digitaal profiel van het bedrijf dat alle duurzaamheidsdata verzamelt, actueel houdt en toegankelijk maakt voor de buitenwacht. Het vermindert handmatig werk met 70 procent, claimt BeSirius, en signaleert ook welke informatie ontbreekt of juist extra relevant blijkt voor pakweg investeerders en klanten. De bedrijfskleur van Kuskova’s start-up is pimpelpaars, haar software oogt gebruiksvriendelijk. “We zijn best onorthodox wat dat betreft. Mensen zijn het echt niet gewend. Rapportagesoftware is meestal zo lelijk dat niemand er graag mee werkt.” Duurzaamheidsdata om geld mee te verdienen “Het helpt bedrijven zich te richten op wat er écht toe doet bij de volgende onderhandeling”, aldus Kuskova. Want daar draait het wat haar betreft om bij duurzaamheidsdata: niet dat verplichte dansje voor wetgevers, maar geld verdienen. “Ik kom uit een redelijk cynische omgeving: als iets geen geld oplevert, krijgt het geen aandacht.” “Dat doe je dus met duurzaamheidsdata die wél van waarde is voor je strategie en voor je stakeholders.” Denk aan autoproducenten die van een metaalproducent willen weten waar het kobalt in hun accu’s vandaan komt, of een bank die inzicht wil in de manier waarop je het risico op milieuschade minimaliseert rond een bepaalde mijn. ‘AI-specialisten zijn onbetaalbaar voor start-ups’ Kuskova haalde in 2024 al 1,2 miljoen euro op en kan dankzij de nieuwe investering weer verder bouwen aan haar team. Net als haar compagnons Seva Martynov en Sergey Tyan werkt ze vanuit Nederland, maar het team van BeSirius werkt over de hele wereld. Dat krijg je als je afhankelijk bent van schaars AI-talent. “We hebben iemand in Vietnam zitten, in Portugal, maar ook in de VS. We houden rekening met de voorkeuren van mensen. Helaas is het voor Nederlandse start-ups onbetaalbaar geworden om AI-specialisten voldoende te betalen om hier te komen wonen en werken. Als mensen horen dat ze bij OpenAI in München een half miljoen kunnen verdienen, zijn ze vertrokken.” Elk bedrijf een sustainability twin Nu de investeringsronde officieel is, concentreert Kuskova zich alweer op de volgende, een grotere Series A-ronde die volgend jaar zou moeten worden geregeld. “Met elke ronde moet je je alfa vinden: het bewijs dat je de markt kunt verslaan. Dat waren eerst de ervaring en skills van ons als oprichters. De investering van deze week danken we aan ons product, en hoe goed dat aanslaat bij gebruikers.” Begin volgend jaar wil BeSirius serieuze omzet maken en bewijzen dat ze sneller groeien dan de markt. “Uiteindelijk zou elk bedrijf in de wereld over een sustainability twin moeten beschikken, met data die op afroep beschikbaar is.” Dit artikel verscheen eerder op MT/Sprout. MT/Sprout is onderdeel van MT MediaGroep, net als Change Inc. Lees ook:De Omnibuswetgeving is een sigaar uit eigen doos 40 Nederlandse bedrijven willen geen versoepeling EU-klimaatwetten: ‘Waardevolle tijd gaat verloren’Dwangarbeid beperkt zich niet tot Decathlon en dit is waarom