Wilke Wittebrood
02 december 2024, 10:01

Jacqueline van den Ende wil miljoenen mensen aandeelhouder maken van de nieuwe economie

In de klimaatpaus uithangen gelooft Jacqueline van den Ende niet, wél in het bewandelen van de pragmatische route naar een nieuwe economie. Met haar investeringsplatform Carbon Equity helpt ze privaat kapitaal de goede kant op te sturen. Donderdag werd ze door Change Inc. uitgeroepen tot Changemaker van het Jaar 2024.

Change Inc Stadsjochies HR 73 Sinds de start haalde Jacqueline van den Ende met Carbon Equity al 300 miljoen euro op. | Credits: Fotograaf Tristan Fopma

Tijdens een vlucht van Manila naar Amsterdam, nu vijf jaar geleden, leest Jacqueline van den Ende een boek dat haar leven zal veranderen: The Sixth Extinction van Elizabeth Kolbert. Daarin beschrijft de Amerikaanse wetenschapsjournalist de vijf massa-extincties en hoe de mensheid op een zesde afdendert. Uitstervingsgolven die hand in hand gaan met een veranderend klimaat.

“Het verschil is dat de eerste golven veel geleidelijker gingen. Die vonden plaats over een periode van tienduizenden jaren”, zegt Van den Ende. “Nu gaat het exponentieel sneller. Het was voor het eerst dat ik echt doorvoelde dat klimaatverandering tot het uitsterven van de mensheid kan leiden.” Een wake-up call. “Ik dacht: het slaat helemaal nergens op als ik mijn tijd en aandacht nog ergens anders aan besteed.”

300 miljoen euro

Dat leidt in 2021 tot de oprichting van Carbon Equity, het eerste fintechplatform ter wereld voor private klimaatinvesteringen. Via dit platform kunnen particulieren investeren in venture capital- en private equityfondsen die onder meer inzetten op cleantech en plantaardige voeding.

Sinds de start haalde Van den Ende al 300 miljoen euro op en werd geïnvesteerd in meer dan 150 klimaattechnologiebedrijven. Donderdag werd ze door Change Inc. uitgeroepen tot Changemaker van het Jaar.

Ook het idee voor Carbon Equity ontstond tijdens die vlucht van de Filipijnen naar Nederland, vertelt ze tijdens het Changemaker Impact Dinner, in het Utrechtse restaurant Stadsjochies. Ze had 28 euro betaald om de CO2-uitstoot van haar vlucht te compenseren en vroeg zich af waar dat geld eigenlijk naartoe ging. Naar zonnepanelenprojecten in India, zo blijkt.

“Ik had toen een heel naïeve gedachte”, vertelt ze. “Of ik, in plaats van donateur, geen medeaandeelhouder in die zonnepanelen kon worden?” Van den Ende is iemand die groot denkt, zo ook nu. Ze kijkt direct verder dan haar eigen beleggingsportefeuille. De meest vermogende particulieren – degenen die een ton of meer op de bank hebben staan – zijn samen goed voor 86 biljoen dollar. “Wat als we dat kapitaal kunnen mobiliseren om te investeren in oplossingen voor klimaatinnovatie? Als we miljoenen mensen medeaandeelhouder kunnen maken van de nieuwe economie?”

Drempel verlagen

Het is in een notendop wat Carbon Equity doet, door venture capital- en private equityfondsen, die bijvoorbeeld inzetten op cleantech of plantaardige voeding, toegankelijk te maken voor particulieren.

Normaal gesproken is daarvoor een inleg van miljoenen nodig, bedragen die alleen zijn op te hoesten door vermogende families en institutionele beleggers. Via Carbon Equity kunnen ook kleinere beleggers meedoen. Dat gaat vanaf 100.000 euro en via een getrapt model, waarbij de inleg wordt ondergebracht bij de partijen die de uiteindelijke investeringen doen.

De backers – dat zijn er inmiddels ruim duizend – zijn vaak jongere investeerders die hun eerste exit hebben gehad, maar ook professionals met een goed salaris. Al is een ton voor die laatste groep wat gortig, weet ook Van den Ende. Binnenkort wordt de drempel naar 25.000 euro verlaagd. “Je wilt niet je halve vermogen in private equity steken”, zei ze eerder tegen MT/Sprout. “Dan is een ton al snel te veel.”

Idee na idee

Van den Ende heeft gemiddeld één keer per maand een nieuw idee voor een bedrijf. Die poppen zo in haar hoofd, met naam en al. Dat is ook met Carbon Equity het geval. Daarmee ben je er niet, weet ze. Op het podium van Change Inc.: “Ik heb veel ideeën, maar in mijn eentje krijg ik niets voor elkaar.”

Dus haalt ze zwaargewichten aan boord: Lara Koole (ex-Philips Ventures), Tim Molendijk (founder van onder meer Journa en Nouncy), Jeff Gomez (ex-Vandebron en Ecochain) en ex-McKinseyaan Liza Rubinstein. “Lara was de eerste die in het idee geloofde. Voordat er überhaupt iets stond, had ze de domeinnaam al aangeschaft. Dat is nog eens executie.”

Ondernemen heeft Van den Ende altijd getrokken. Haar eerste bedrijf, De kleine consultant, richt ze op tijdens haar economiebachelor in Utrecht. Ze heeft een bijbaan bij een filmtheater en wordt gevraagd om mee te denken over het businessplan. Dat resulteert in 2013 in de oprichting van het eerste studentenconsultancybureau van Nederland. Inmiddels heeft De kleine consultant tien vestigingen: negen in Nederland, één in Londen.

Later zal ze voor de investeringsmaatschappij achter Zalando ook de Filipijnse versie van Funda opzetten. Ze wil dingen bouwen, iets creëren dat voortleeft zonder haar. Waar die behoefte vandaan komt, vraagt ze zichzelf ook weleens af. “Een stukje ego”, zegt ze tegen het FD. “En misschien ook ergens onsterfelijkheid.” Al was ze lang angstig om de definitieve stap te zetten – ondanks dat ze heel goed wist dat werken in loondienst, of semi-loondienst, haar niet lag. Tot ze in 2019 partner bij Peak Capital werd. “Ik zag daar zoveel ondernemers langskomen waarvan ik dacht: dat wil ik ook. En: ik kan dit beter dan jij.”

‘Shell-kind’

Vanuit huis heeft ze het ondernemerschap niet meegekregen. Haar vader is ingenieur bij Shell, haar moeder is advocaat. Ze is de middelste van drie dochters: oudste zus Patricia is jurist, jongste zus Saskia werkt als recruiter. Van den Ende is een buitenbeentje, zegt vader Kees in Het Parool over haar. “Dat ondernemen waarin zij uitblinkt, heeft niemand anders in de familie.”

Wat ze wel met de paplepel ingegoten kreeg: het wereldburgerschap. Als ‘Shell-kind’ reist ze de hele wereld over. Voor het werk van vader Kees verhuist het gezin Van den Ende voor vijf jaar naar Australië – Jacqueline is dan een jaar oud – en daarna voor vier jaar naar Syrië. Dat internationale leven heeft haar nooit meer losgelaten, zegt ze in de podcast Leaders in Finance. “Zodra het kon, ben ik na de middelbare school direct naar Peru gegaan. Daarna heb ik af en aan in het buitenland gewoond.” In de Filipijnen ontmoet ze haar vrouw, met wie ze nu samenwoont in Amsterdam.

Quote 500 versus Extinction Rebellion

Van den Ende beweegt zich even soepel in de financiële wereld als tussen klimaatactivisten. Ze kan beide bereiken, zegt ze in gesprek met FD. “Ik wil met één been in de Quote 500, en met het andere in Extinction Rebellion.” Ze waardeert dat activisten het klimaatprobleem op de agenda zetten, maar vraagt zich tegelijkertijd ook af hoe effectief ze zijn. Tegen Vrij Nederland: “Ik denk dat ze ook mensen tegen zich in het harnas jagen.” In de ‘klimaatpaus uithangen’ gelooft ze niet. “Met de pragmatische route kun je de gematigde burger makkelijker meekrijgen.”

Zodoende hanteert Carbon Equity slogans als ‘do good by investing better’ en ‘fixing the planet is good business’. Het maakt haar niet uit of investeerders impact willen maken of gewoon geld willen verdienen – en trouwens, wie zegt dat het een het ander uit hoeft te sluiten? Want laten we wel wezen, de financiering van de nieuwe economie is ook gewoon een enorme groeimarkt.

“De komende dertig jaar moet alles anders”, zegt ze. “We moeten op een andere manier gaan reizen, gaan werken en gaan produceren om onze CO2-uitstoot te verminderen. Je geld steken in klimaatoplossingen is dus ook gewoon een goeie investering.”

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op MT/Sprout.

Lees ook:

Een zaal vol Changemakers werkt aan duurzame verandering, maar hoe krijgen we de rest mee?

Eten in de kas Aan tafel! Duurzame voorlopers uit onder andere de voedingsindustrie, retail, energiesector, industrie en financiële wereld schoven aan voor een vegetarisch vijfgangendiner bij Stadsjochies in Utrecht. Het restaurant is één grote kas. De ingrediënten op het bord worden een paar meter verderop geteeld. Verser en lokaler kan haast niet. De koks geven rondleidingen en vertellen hun gasten graag hoe en vooral waarom ze zo werken. In de kas bij Stadsjochies.De S van ESG De term ESG staat voor Environmental, Social en Governance. Econoom Barbara Baarsma, verbonden aan de Universiteit van Amsterdam en consultancybureau PwC, pleit – tussen de gerechten door – voor een andere volgorde. “Ik heb ontdekt dat de S voor de E gaat. Die S van sociaal, draagvlak en inclusiviteit is een voorwaarde om überhaupt aan vergroening te kunnen doen. Mensen willen baat hebben bij verduurzaming. Het moet ook ten goede komen aan hun portemonnee, aan hun leefomgeving. Mensen willen er niet op achteruitgaan en vinden het daarom eng om te veranderen. Er is sprake van verliesaversie." In elke organisatie is het ongeveer hetzelfde verdeeld, betoogt Baarsma. Een groot deel heeft geen zin om te veranderen. Weer een andere groep zou wel willen, maar kan om wat voor redenen dan ook niet veranderen. Slechts een klein groepje kan én wil veranderen. Als zo'n groep het mandaat krijgt in een organisatie, dan kan de rest vanzelf aansluiten. Het advies van Baarsma: "Begin klein en bouw dat uit. Dan kom je er wel." Mits er tijd en ruimte is om na te denken, benadrukt ze. “Ik had eens een gesprek met een CEO. Hij wilde zijn bedrijf vergroenen, maar kwam tijd tekort. Soms, op vrijdagmiddag, ging hij naar de zee om daar op een bankje na te denken over de toekomst van zijn bedrijf. Voor mij is dat bankje een symbool geworden. Hoe zorg je ervoor dat je tijd in de agenda blokt en niet wordt opgeslokt door de waan van de dag? Het is belangrijk om niet alleen tijd te reserveren voor dingen die op de korte termijn moeten gebeuren, maar dat je de ruimte hebt om na te denken over de toekomst. Doe dat dus vooral!”Barbara Baarsma: ‘Mensen willen er niet op achteruitgaan en vinden het daarom eng om te veranderen.’Leefbaar loon Bij Zeeman worden de sociale ambities uiterst serieus genomen. “Dat is waar we ons op onderscheiden”, zegt CEO Erik-Jan Mares. Hij wijst naar het leefbaar loon-programma van de textieldiscounter. “We vullen de salarissen van fabrieksmedewerkers aan tot een leefbaar loon. We doen dat uit de grond van ons hart omdat we vinden dat iedereen in de keten rond moet kunnen komen. Maar het brengt ons ook wat. We merken dat de kwaliteit van de producten significant verbetert. De productiviteit van de medewerkers gaat omhoog en het ziekteverzuim omlaag. Dat zien we in elke fabriek gebeuren.” Tegelijkertijd moeten de producten betaalbaar blijven, benadrukt Mares. “Dat is heel belangrijk, want onze basisklant heeft weinig te besteden. Wat denk je dat het extra kost per item om een leefbaar loon te geven? Het bedrag ligt tussen de 5 en 7 cent. Dat komt neer op ongeveer 15 cent in de winkel. Als je een handdoek voor 3,60 verkoopt, is dat best een deel van de marge. Maar verkoop je iets voor 60 euro, is het niks. Partijen in het duurdere segment kunnen echt niet aankomen met het argument dat een leefbaar loon betalen te duur is. Klanten met een kleine portemonnee hebben niet de luxe om na te denken over duurzaamheid. Daarom doen wij dat voor ze.”Erik-Jan Mares: ‘Klanten met een kleine portemonnee hebben niet de luxe om na te denken over duurzaamheid.’Eiwitten brouwen, klimaatoplossingen financieren en het treinverkeer verduurzamen Gelukkig kent Nederland veel meer mensen die het goede willen doen. Op Change Inc. belichten we wekelijks mensen die al een positief verschil maken. Uit een lange lijst Changemakers koos de vakjury drie genomineerden: Wim de Laat, Jacqueline van den Ende en Sacha Göddeke-Mulder. Wim de Laat is de oprichter van The Protein Brewery, een start-up die eiwitten ‘brouwt’ waar geen dier aan te pas komt. Dat scheelt veel dierenleed, landverbruik en grondstoffen. “Wij als mensheid denken dat we verheven zijn boven de dieren. In Brabant wonen 6 miljoen varkens en 2 miljoen mensen. Ik zie alleen maar mensen. De varkens zitten hun hele leven lang in een hok. Ik vind dat niet oké, en dat is één van de drivers geweest voor het oprichten van The Protein Brewery”, betoogde hij. Jacqueline van den Ende staat aan het hoofd van Carbon Equity. Met het beleggingsplatform wil ze veel meer geld vrijmaken voor innovatieve klimaatoplossingen. “Wat als we met miljoenen mensen over de hele wereld miljarden gaan investeren in klimaatinnovaties? Enerzijds bouwen we aan oplossingen voor klimaatverandering. Anderzijds maken we miljoenen mensen aandeelhouder van de nieuwe economie. Via het platform Carbon Equity kunnen particulieren honderden klimaatoplossingen financieren: van CO2-vrij staal en gigantische batterijen tot alternatieve proteïnen. Zo mobiliseren we kapitaal én mensen.” Göddeke-Mulder is directeur duurzaam ondernemen bij de Nederlandse Spoorwegen. Daar houdt ze zich met een breed palet aan taken bezig om het Nederlandse treinverkeer te verduurzamen. “Als je met de trein reist, vermijd je CO2. We vervoeren 1,2 miljoen reizigers per dag. Dat betekent dat we dit jaar al 800 miljoen kilo CO2 hebben vermeden. Gewoon, door het product aan te bieden dat we hebben. Dat maakt mij supertrots. 800 miljoen kilo CO2 is hetzelfde als 120.000 rondjes rond de aarde vliegen met een vol vliegtuig.” En de winnaar is… De vakjury bestond uit Piet Sprengers (duurzaamheidsmanager ASN Bank), Eva Gouwens (oud-CEO Fairphone), Willemijn Verloop (oprichter Rubio Impact Ventures) en Ankie van Wersch (directeur-bestuurder MVO Nederland). Na overleg kwam Eva Gouwens met het oordeel. “We hebben gekeken naar de impact. Op wat voor schaal wordt er impact gemaakt en wat is de visie? Ook het leiderschap en de zichtbaarheid telde mee. Iemand moet het echt uitdragen.” Jacqueline van den Ende werd uitgeroepen tot Changemaker van het Jaar en nam de Impact Award mee naar huis. “We vinden het goed dat Jacqueline groot denkt en heel duidelijk is over waar de wereld naartoe moet”, aldus Gouwens. “Tegelijkertijd krijgt ze het voor elkaar om drempels te verlagen.”Jacqueline van den Ende nam de Impact Award mee naar huis.Publieksprijs De publieksprijs werd in de wacht gesleept door Ellyne Bierman, oprichter van kunstbloemenbieb Reflower. Bierman heeft een ‘bloemenbieb’ waarmee mensen kunstbloemen kunnen huren op abonnementsbasis. Verse sierbloemen hebben namelijk een aanzienlijke impact op het milieu.Lees hier de Changemaker-interviews van de genomineerden: Changemaker Jacqueline van den Ende: 'Ik geloof niet in de klimaatpaus uithangen'Changemaker Wim de Laat (The Protein Brewery) brouwt plantaardige eiwitten: ‘Dit is de toekomst’Changemaker Sacha Göddeke-Mulder (NS): 'Als je elke dag met de trein reist, weet je dat we niet zo vaak stilstaan'Changemaker Ellyne Bierman (Reflower): ‘Verse bloemen blijven 10 dagen mooi, kunstbloemen 10 jaar’Het Changemaker Impact Dinner wordt mede mogelijk gemaakt door: Vattenfall, We Are Robin, Kia, nlmtd en MT/Sprout.