Hernieuwbare energie kan 'drievoudige planetaire crisis' verminderen, mits er oog is voor milieu-impact van groene technologie

Bosbranden voorkomen met AI: Amsterdamse scale-up ziet enorme markt

Onlangs was ze op veldbezoek met een van haar klanten. De software van Overstory had een stervende boom ontdekt die een stroomkabel dreigde te raken zodra hij zou omvallen, met een stroomstoring of bosbrand als gevolg. Die had een mens makkelijk kunnen missen, aldus de klant.En dat is exact de missie van het AI-bedrijf van Fiona Spruill. De Amerikaanse leidt vanuit Amsterdam Overstory, dat met satellietbeelden en AI energiebedrijven helpt om de begroeiing rond hun infrastructuur te monitoren. Het doel: stroomstoringen en bosbranden voorkomen.Afgelopen week maakte Overstory bekend dat het 43 miljoen dollar (ruim 40 miljoen euro) heeft opgehaald in een Series B-ronde. Het Europese klimaatfonds Blume Equity leidde de ronde, met deelname van Energy Impact Partners uit New York. Bestaande investeerders, waaronder CapitalT van Janneke Niessen en Eva de Mol, lappen bij. De bosbewaker heeft in totaal 69 miljoen dollar opgehaald voor zijn missie. Voorkomen bosbranden is Amerikaanse energiebedrijven veel waard Overstory is ooit opgericht om de ontbossing in het oerwoud in de gaten te houden, maar vond al vrij snel een ijzersterk businessmodel in de Amerikaanse energiesector. Elektriciteitsbedrijven worstelen daar met het risico op bosbranden en stroomstoringen. Als een boom op een stroomkabel valt, kan die breken met alle gevolgen van dien. Nog rampzaliger is het als een vonk via het groen in de buurt een bosbrand veroorzaakt.De scherpe satellietbeelden die het in Amsterdam opgerichte bedrijf analyseert met machine learning-modellen kunnen per boom bepalen welke risico’s die oplevert voor het elektriciteitsnetwerk. De energiebedrijven kunnen dan gericht mensen op pad sturen om de boel te kappen of snoeien. AI-software kan op basis van satellietdata risico's inschatten ‘We helpen energiebedrijven met onze nieuwste software ook het moment tussen het overslaan van een vonk en de verspreiding van de brand aan te pakken’, zegt Spruill. ‘Als er ergens een kleine vonk ontstaat, kunnen we precies aangeven waar de kans het grootst is dat die zich ontwikkelt tot een catastrofale brand. De vonk zelf veroorzaakt de brand niet, dat doet de ‘brandstof’ eromheen, de struiken, grassen en andere droge begroeiing. Energiebedrijven werken ontzettend hard om überhaupt een vonk te voorkomen. Ze kijken naar alle aspecten om dat risico te verminderen.’Hoeveel bosbranden Overstory tot nu toe hielp te voorkomen? Tja, het is lastig om te bewijzen dat een brand niet is ontstaan, zegt Spruill. ‘Maar we kunnen wel aantonen dat energiebedrijven hun risico’s hebben verminderd. En het aantal storingen is wel meetbaar. Een klant in Canada rapporteerde een afname van 48 procent in stroomstoringen die zijn veroorzaakt door begroeiing.’ Hoogspanningslijnen lopen door bosgebieden De markt is enorm. Alleen al in Californië lopen bijna 42.000 kilometer hoogspanningslijnen en 237.000 kilometer bovengrondse distributieleidingen door bergachtig en brandgevoelig gebied. Overstory rekent een jaarlijkse vergoeding per kilometer die het voor zijn klanten scant. Hoeveel omzet dat oplevert, wil Spruill niet kwijt. ‘In elk geval genoeg voor een solide businessmodel, waar investeerders graag instappen. De ronde was overtekend.’Overstory is tot nu toe volledig gericht op de energiesector in de VS en Canada, waar negentig procent van de klanten zitten. Het bedrijf werkt er voor zes van de tien grootste energiebedrijven en Spruills team bestaat uit meer dan tachtig mensen uit zestien nationaliteiten, van machine learning-experts tot bosbouwkundigen en branddeskundigen. Amsterdamse scaleup met Amerikaanse ceo Zelf kwam ze op de kop af vijf jaar geleden met haar man en twee kinderen over uit New York om bij Overstory te komen werken als chief product officer. ‘Als werknemer nummer 10.’ Destijds was de leiding nog in handen van data-expert Indra den Bakker, die het bedrijf in 2018 met zijn vrouw Anniek Schouten had opgericht. Na de ziekte en het latere overlijden van Den Bakker nam chief product officer Spruill het ceo-schap van hem over.Overstory schopte het vorig jaar tot de Challenger50 van MT/Sprout. Hoe Nederlands is het bedrijf nog, met zoveel klanten in Amerika, een tweede kantoor in Boston en een team dat van afstand over de hele wereld werkt?‘Ik ben er echt trots op dat we zo’n wereldbedrijf zijn’, zegt Spruill. ‘We hebben Nederlandse roots, maar wat mij betreft zijn we niet meer Nederlands dan Brits of Amerikaans. Zelf heb ik een Amerikaanse vader en een Britse moeder en woon ik hier. Wat dat betreft, ben ik de belichaming van die wereldwijde visie.’ Eerst de VS, dan de rest van de wereld Met het verse kapitaal gaat Overstory zijn platform verder uitbreiden, nieuwe mensen aannemen en meer klanten aantrekken in, nog steeds, Amerika. ‘Zeker, er is ook grote behoefte aan ons product in Europa en de rest van de wereld. Maar in 2021 hebben we besloten ons op de VS te focussen. Dat is de beste plek om het product te bouwen, mede omdat het probleem daar acuut was. Daar hebben we ook de grootste impact. Die focus is onze superpower: we gaan voor werelddominantie. Maar wel zorgvuldig.’De urgentie is inderdaad groot, en groeit met het jaar door de klimaatverandering. ‘De risico’s nemen toe doordat bomen op nieuwe manieren doodgaan. We zien andere patronen dan tien jaar geleden. De grond is droger, struiken en grassen kunnen droger zijn. Maar ook door weersextremen als ijzel en ijs kunnen ervoor zorgen dat het elektriciteitsnet uitvalt.’De elektriciteitsbedrijven worden geconfronteerd met enorme schadeclaims door de schade en zelfs dodelijke slachtoffers die bosbranden veroorzaken. ‘We horen vooral dat ze zich zorgen maken over het verminderen van risico’s. Ze staan onder grote druk om branden te voorkomen, maar ook om de kosten van elektriciteit laag te houden. Uiteindelijk moet elke dollar die ze uitgeven de maximale impact hebben.’ Bosbranden te belangrijk om te negeren Spruill benadrukt dat ze met het AI-systeem van Overstory een goede businesscase leidt, maar vooral een maatschappelijk probleem aanpakt. ‘We helpen gemeenschappen zich aan te passen aan klimaatverandering. Stroomstoringen en bosbranden wil je wat dat betreft allebei voorkomen. Het is ook van levensbelang dat het licht blijft branden.’En bosbranden zijn verwoestend. ‘Het kost een gemeenschap minstens zeven jaar om alles weer op te bouwen na aan bosbrand, zoals bijvoorbeeld vorig jaar in Los Angeles. Elke bosbrand die we kunnen voorkomen, voorkomt bovendien een enorme hoeveelheid CO2-uitstoot.’Dat verhaal over de risico’s van opwarming van de aarde en weersextremen, valt dat nog wel in goede aarde in het Amerika van Trump? ‘Zeker. Iedereen is voor betrouwbare energievoorziening en betaalbare stroom, dat heeft niets te maken met je politieke voorkeur. We verkopen iets dat echte waarde levert voor onze klanten, het helpt energiebedrijven met reële problemen. We hoeven ook niet per se over klimaatverandering te praten, maar het is wel waar het om draait.’Dit artikel verscheen eerder op MT/Sprout  Lees ook:Hoe effectiever bosbeheer kan helpen bij het bestrijden van branden Wereldwijd overtreft verlies bosgebied nog steeds de aangroei, maar in Europa en Azië gaat het beter Deze innovaties kunnen helpen bij het bestrijden en voorkomen van bosbranden