Teun Schröder
10 oktober 2024, 10:30

Heineken wil klimaatneutraal zijn in 2040: ‘Als leveranciers op het station blijven staan, rijdt onze trein verder’

In 2040 wil bierbrouwer Heineken wereldwijd volledig klimaatneutraal zijn. Om dat te bereiken zet het bedrijf grote stappen op het gebied van energie, landbouw en emissievrij transport. Ondertussen probeert het de rest van zijn toeleveringsketen in zijn plannen mee te nemen. “Als familiebedrijf met 160 jaar geschiedenis gaat onze verantwoordelijkheid verder dan alleen onze ecologische voetafdruk.”

V1 projectcoördinatoren template 10 Duurzaamheidsmanager Ruud Pronk en directeur corporate affairs Laudine Witteveen van Heineken. | Credits: Heineken

Heineken, de op een na grootste brouwer ter wereld, streeft ernaar om in 2040 klimaatneutraal te zijn. Daarbij ligt de ambitie hoog: de eigen productie – scope 1 en 2 – moet al in 2030 netto geen CO2 meer uitstoten. “Als familiebedrijf weten we dat je alleen vooruit kunt als je goed omgaat met mens en milieu”, zegt Laudine Witteveen, directeur corporate affairs van Heineken Nederland. “We kijken naar de gehele keten: van oogsten tot proosten. Onze duurzaamheidsstrategie reikt verder dan alleen het verkleinen van onze CO2-voetafdruk. We zetten in op verantwoord alcoholgebruik door de consument altijd de keuze te bieden voor alcoholvrij bier en willen sociale impact creëren, bijvoorbeeld door samen met partijen als Social Capital werkplekken te faciliteren voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.”

Volledig hernieuwbaar

Ruud Pronk, duurzaamheidsmanager van Heineken, overziet alles wat onder de E van ESG valt (Enviromental, Social, Governance). “In de eerste plaats zetten we in op energiereductie. Want wat je niet gebruikt, hoef je niet te verduurzamen. Daarna kijken we hoe we fossiele brandstoffen kunnen vervangen door hernieuwbare energie. In 2030 willen we dat de activiteiten in Nederland volledig draaien op energie van hernieuwbare bronnen.”

Om dat te bereiken, kijkt Heineken naar een breed assortiment van bronnen. De twee brouwerijen in Nederland worden bijvoorbeeld voorzien van stroom van windmolens op het terrein. Verder hebben alle platte daken inmiddels zonnepanelen. Daarnaast koopt het bedrijf een groot deel van zijn stroom in van een windpark in Friesland. “Ook maken we gebruik van biogas”, zegt Pronk. “Bij het brouwen van ons bier maken we gebruik van water dat na gebruik wordt gereinigd in onze eigen waterzuiveringen. Tijdens dit proces zetten bacteriën organische resten om in biogas. In Den Bosch wordt ons afvalwater naar de rioolwaterzuivering van Aa en Maas gebracht voor een tweede reinigingsstap. Het biogas dat daar gemaakt wordt, gaat via een directe pijpleiding naar de brouwerij 2 kilometer verderop. Op deze manier voorzien we ongeveer 25 procent van onze thermische behoefte voor beide brouwerijen.”

Met de stofkam door de uitstootcijfers van de AEX-bedrijven

Onlangs berekende Change Inc. in hoeverre AEX-bedrijven goed op weg zijn hun klimaatdoelen te halen. Uit de berekeningen blijkt dat zes AEX-bedrijven in lijn zijn om al hun doelen te halen, dus voor zowel scope 1, 2 als 3. Dat zijn: BE Semiconductor Industries, DSM Firmenich, Heineken, Philips, Randstad en Universal Music Group. Daarvan hebben Heineken, Philips en Universal Music Group hun doelen laten erkennen door het SBTi.

Meer weten over de milieu-prestaties van de grote bedrijven in Nederland. Bekijk dan hier het volledige artikel.

Gigantische waterkoker

Een ander belangrijk wapenfeit in de transitie naar een hernieuwbaar energiesysteem was de installatie van een e-boiler: met een vermogen van 12 megawatt is het een van de grootste in zijn soort (Pronk: “Ongeveer 5.000 keer zo krachtig als je waterkoker thuis.”). Verder bouwt Heineken twee grote warmtepompinstallaties, waarmee het bier gekoeld wordt. De koude-energie wordt afgevangen en vervolgens weer omgezet in warmte die kan worden gebruikt in het schoonmaakproces.

Vraag en aanbod

“Alle maatregelen hebben ervoor gezorgd dat we in Nederland nu voor 80 procent op hernieuwbare elektriciteit draaien”, zegt Witteveen. “Al het Heineken bier dat we voor de Nederlandse markt maken, wordt dus met 100 procent hernieuwbare energie gebrouwen. Verder is het ons gelukt om wereldwijd sinds 2018 de uitstoot binnen scope 1 en 2 met 34 procent te verlagen en de uitstoot van scope 3 met 20 procent.”

Op dit moment verkent Heineken hoe het bedrijf de vraag naar en het aanbod van groene stroom nog beter op elkaar af kan stemmen. De e-boiler draait op hernieuwbare energie, maar dan moet deze wel beschikbaar zijn. Op een regenachtige, windstille dag moet de brouwer alsnog aardgas gebruiken. Pronk: “Maar het is niet ondenkbaar dat we in de toekomst gaan sleutelen aan ons productieproces, zodat we onze vraag naar energie beter kunnen afstemmen op het aanbod van hernieuwbare energie.”

Emissievrij vervoer

Daarnaast wil Heineken zijn vloot tankbierwagens in aanloop naar 2030 volledig elektrificeren. Door het land rijden inmiddels drie elektrische tankbierwagens. De Amsterdamse horeca in de binnenstad wordt met zeven elektrische minitrucks bevoorraad. Maar de transitie naar elektrisch vervoer kent ook uitdagingen, zegt Witteveen. “Steden stellen verschillende eisen aan het gewicht van vrachtwagens die door de historische binnenstad mogen rijden. Uniforme richtlijnen zouden ons hierin erg helpen, zodat we onze investeringen in een elektrisch wagenpark hierop tijdig kunnen aanpassen.”

In Amsterdam rijden zeven elektrische minitrucks. | Credit: Heineken

Netcongestie

Met al zijn elektrificeringsplannen loopt Heineken, net als vele andere bedrijven, tegen de grenzen van het elektriciteitsnet aan. “Bij onze brouwerij in Den Bosch kunnen we op dit moment niet meer uitbreiden”, zegt Pronk. “Dat heeft bijvoorbeeld gevolgen voor onze plannen om tanktrucks op locatie elektrisch te laden. De brouwerij in Zoeterwoude heeft wat dat betreft meer geluk. Netbeheerder Liander had daar in de buurt al plannen voor een groot laadstation. Daar komt straks een groot stopcontact zodat we onze logistiek kunnen elektrificeren.”

Regeneratieve landbouw

Terwijl er op het terrein van energie van alles gebeurt, zou je bijna vergeten dat Heineken ook sterk leunt op de landbouw. Mout, veelal afkomstig van gerst, is namelijk een van de hoofdbestanddelen van bier. Heineken is aangesloten bij het Sustainable Agriculture Initiative (SAI), dat verantwoordelijk is voor een duurzame industriestandaard voor gerst. Pronk: “Dit keurmerk is een soort biologisch-plus dat kijkt naar teelt, maar ook naar zaken daaromheen zoals biodiversiteit en arbeidsomstandigheden. Daarnaast experimenteert Heineken met regeneratieve landbouw, waar een gezonde bodem centraal staat. “We hebben de eerste hectares in Frankrijk al beplant en werken nauw samen met lokale boeren om te kijken of we dit areaal kunnen uitbreiden.”

Duurzame trein

Net als veel andere bedrijven wordt het voor Heineken steeds belangrijker om zijn milieu-impact in kaart te brengen, niet alleen van zijn eigen productie, maar ook van klanten en leveranciers. “Scope 1 en 2 hebben we nu wel aardig in beeld”, zegt Witteveen. “Maar ongeveer 90 procent van onze uitstoot zit in scope 3. Die brengen we nu steeds meer in kaart. Dat is iets dat we samen met andere Nederlandse producenten en partijen in onze keten oppakken. We kunnen veel meer impact maken als we gezamenlijk optrekken.”

Pronk: “We werken nauw samen met onze leveranciers om ook hun uitstoot te reduceren. Wat voor ons scope 3 is, is voor hen scope 1 of 2. Wij proberen hen te stimuleren eigen duurzaamheidsdoelstellingen te stellen en delen kennis over hoe ze die doelen kunnen halen. Zo helpen we onze partners op de duurzame trein te stappen.” Op die manier weet Heineken de partijen in zijn keten voor de toekomst aan zich te binden. Maar Pronk is ook realistisch: “Als leveranciers besluiten op het station te blijven staan, rijdt onze trein verder zonder hen.” Witteveen: “We blijven kijken naar nieuwe manieren om onze voetafdruk te verkleinen en onze sociale impact te vergroten. Samenwerken met andere producenten, leveranciers, horeca en supermarkten zijn daarbij cruciaal. Daar zien we een grote verantwoordelijkheid voor onszelf.”

Lees ook:

Peter Bakker (World Business Council for Sustainable Development): ‘De tijd van CEO’s die mooie beloftes doen is nu wel voorbij’

Het was een drukke week in New York. Voor de algemene vergadering van de VN waren veel wereldleiders in de stad aanwezig, waar gelijktijdig allerlei andere evenementen georganiseerd werden, zoals de Summit for the Future en Grow Africa. Daarnaast nam Climate Week een prominente plek in op de agenda; buiten de COP de grootste bijeenkomst op het gebied van klimaat. “New York Climate Week trekt veel bedrijven, financiële instellingen en NGO’s die vaak buiten de VN-vergaderingen in hotels en boardrooms verspreid door de stad samenkomen”, zegt Bakker. “Op maandag hadden we bijvoorbeeld een vergadering van de World Business Council for Sustainable Development, waar zo’n 170 CEO’s aanwezig waren. En door de week heen hebben we zo’n veertig evenementen georganiseerd. Die gaan over uiteenlopende onderwerpen: van fysieke risico’s in toeleveringsketens tot de circulaire economie en landbouw. Dat zijn interessante meetings waar we soms ook wetenschappers en ngo's bij betrekken en die bijdragen aan ons doel: bedrijfsleiders nieuwe inzichten en praktische toepassingen bieden om zo de verduurzaming van bedrijven te versnellen.” Kwetsbare ketens Hoewel Bakker tevreden terugkijkt op de Climate Week, benadrukt hij dat de zorgen binnen het bedrijfsleven groot zijn. Zo werd het, mede door de recente natuurrampen zoals tornado’s en overstromingen, eens te meer duidelijk dat bedrijven kwetsbaar zijn voor klimaatverandering en dat actie nodig is. Bakker: “Het wordt steeds belangrijker om toeleveringsketens beter bestand te maken tegen deze risico’s. Ook moeten bedrijven zaken als milieu-impact, biodiversiteit en de circulaire economie integreren in de strategie en de bedrijfsvoering. Daarnaast was er ook veel aandacht voor innovatie, zoals regeneratieve landbouw en andere initiatieven die de transitie kunnen versnellen.” Kampioen aanpassen Boven deze gesprekken hing volgens Bakker de schaduw van de Amerikaanse verkiezingen op 5 november. “Het bedrijfsleven is kampioen aanpassen”, zegt Bakker. “Maar met name de zorgen van NGO’s zijn groot als Trump wint. Ook is het afwachten wat er in dat geval met een instrument als de Inflation Reduction Act (IRA) gebeurt. Dit programma lijkt vooralsnog namelijk wel te werken en heeft veel geld en stimulansen naar duurzaamheid gebracht.” Het is nog steeds afwachten wat het Europese antwoord op de IRA gaat worden, zegt Bakker. “Op dit moment vormt Von der Leyen een nieuwe commissie en werkt de EU aan een Green Industrial Deal, als onderdeel van de Green Deal. Bedrijven doen nadrukkelijk de oproep om met iets te komen dat de Europese concurrentiepositie versterkt. Europa lijkt soms gevangen te zitten tussen politieke en industriële belangen, iets wat in de VS en Azië minder het geval is.” Duurzame beslissingen Een ander belangrijk thema tijdens Climate Week was de Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD), de duurzaamheidsrapportageverplichting voor bedrijven. Bakker ziet dat grote bedrijven de middelen hebben om hier actief mee aan de slag te gaan. Maar als klein bedrijf is dat een stuk lasterig. Bakker: “Wij proberen bedrijven er voortdurend van bewust te maken dat ze de CSRD niet enkel gebruiken zodat ze kunnen voldoen aan de minimale voorwaarden. Gebruik het juist zodat je beter en sneller duurzame beslissingen kunt maken en je zo van duurzaamheid een competitief voordeel maakt.” Toch vraagt Bakker zich af of de CSRD voldoende zal zijn om een duurzaamheidsagenda te sturen. “Zonder de steun van de kapitaalmarkt zal vergroening niet versnellen. Het is nog afwachten of de CSRD-rapportages door investeerders meegewogen gaan worden in hun investeringsbeslissingen.” Anti-ESG Waar in Europa bedrijven die hun duurzaamheidsdoelstellingen niet halen onder het vergrootglas liggen, worden duurzame bedrijven in de VS in sommige gevallen juist verguisd omdat ze ‘te groen’ zouden zijn. Het wordt de anti-ESG movement genoemd. “Helaas zijn ESG en duurzaamheid in de VS enorm gepolitiseerd en gepolariseerd”, zegt Bakker daarover. “Daar moeten partijen als wij een weg omheen zien te vinden. We leggen uit dat door klimaatverandering het financiële risico in je toeleveringsketen dichterbij is dan je denkt. Dan gaat het over geld en is het ineens een economische discussie. Europa heeft in mindere mate met anti-ESG te maken. Maar ook hier heb je natuurlijk populistische partijen die het debat beïnvloeden.” Koolstofboekhouding China In Azië is duurzaamheid daarentegen vrijwel geen discussiepunt, zegt Bakker. “Het is veel meer een logische stap richting de toekomst. In een land als China is een heel sterke top-down-benadering. De partij zegt dat het zich gaat committeren aan een CO2-vrije industrie, dus dan heeft iedere CEO de taak om daaraan bij te dragen. In enorm tempo, waar wij in het Westen met ons hoofd niet bij kunnen, wordt daar nu koolstofboekhouding uitgerold. Vanaf 2027 zijn 17 miljoen bedrijven verplicht te rapporteren. De EU komt met protectionistische maatregelen die voor een tijdje kunnen werken, maar het belangrijkste is dat we concurrerend blijven. Duurzaamheid gaat allang niet meer over het redden van de ijsbeer.” Tijd van beloftes voorbij Medio 2020 sprak Change Inc. ook met Peter Bakker, te midden van de coronacrisis. De tendens in veel media was toen dat bedrijven wel móésten inzien dat het oude kapitalistische systeem genoodzaakt was te veranderen; duurzamer en met meer oog voor de natuur en elkaar. “Dat optimisme heeft de laatste jaren wel wat schokken gekregen, alleen al door de forse oorlogen en economische onzekerheid. Transities zijn niet lineair. Als ik kijk naar hoe bedrijven verduurzamen, denk ik dat we niet snel genoeg gaan. De wetenschap, ook weer in New York, wordt alleen maar alarmerender. Kijk alleen maar naar het weer.” Bakker sluit af: “Maar ik zie ook dat geen enkel bedrijf zich volledig terugtrekt van de duurzaamheidsagenda’s. Ze worden wel pragmatischer. Soms blijkt dat financiering en implementatie lastiger is dan werd gedacht. Maar de tijd van CEO’s die mooie beloftes doen is nu wel voorbij. Laat nu maar zien of je die beloften kunt waarmaken.” Lees ook: Arbeidsmarkt komt groene vaardigheden tekort: soft skills cruciaal om duurzaamheidsdoelen te halenChangemaker Elisah Pals (Zero Waste Nederland): ‘Het is waanzin om te denken dat je alles tegelijk kunt aanpakken’Van demonstraties naar dialogen: oud-Greenpeace boegbeeld helpt nu multinationals verduurzamenAanmelden Nationaal Sustainability Congres Peter Bakker is een van de sprekers op het Nationaal Sustainability Congres dat plaatsvindt op 21 november in Den Bosch. Het congres kent een rijke historie met vele hoogtepunten. Als toekomstmakers bij verschillende organisatie willen we elkaar eraan herinneren waar we het allemaal voor doen. Een nieuwe periode van innovatie komt eraan, waarbij harmonie een belangrijke rol speelt. Alleen zo kunnen we vanuit het bedrijfsperspectief positieve invloed hebben op het bestaansrecht. Kunnen we later trots op onszelf zijn als we terugkijken naar de impact die we hebben gemaakt? Keynote lezingen worden verzorgd door Peter Bakker (WBSCD), Bénédicte Ficq (Ficq & Partners), Edwin van Houten (ACM), Louise Vet (NIOO-KNAW). Ben jij de manager, beleidsmaker of professional die het verschil wil maken? Registreren kan via deze link.