Rianne Lachmeijer 03 april 2023, 08:00

Gezond vegan voedsel uit de automaat: 'De markt is er klaar voor'

Van OK-chirurgen tot studenten bij het ROC: steeds meer mensen kiezen voor een gezonde maaltijd of snack. Dat merkt Anouk Snelders van Health Food Wall aan de toegenomen interesse voor haar slimme koelkasten. Ze vult deze met veganistisch voedsel, maar zet het niet zo in de markt. “Het gaat ons voornamelijk om de kwaliteit.” Inmiddels neemt de concurrentie toe. Hoe houdt zij zich als start-up staande?

Radboud Universiteit HFW De Health Food Wall in de Radboud Universiteit. | Credits: Health Food Wall

In 2017 was een gezonde, snelle snack op stations en vliegvelden onvindbaar, merkte Anouk Snelders. Daarom besloot ze het zelf maar op de markt te brengen. Met haar Health Food Wall biedt ze een alternatief voor de vette hap uit de muur. Hoewel Snelders haar bedrijf liever ziet als een verlengstuk van de bedrijfscatering dan als alternatief voor de snackautomaat.

‘Markt klaar voor de eiwittransitie’

Tot halverwege 2022 bestond het aanbod van Health Food Wall voor circa 80 procent uit veganistische en 20 procent vegetarische producten. “Om het iets laagdrempeliger te maken.” Maar inmiddels is het aanbod 100 procent plantaardig. “Toen ik met Health Food Wall startte was de markt nog niet klaar voor de volledige eiwittransitie”, legt Snelders uit. “Wij waren er eigenlijk al eerder aan toe, maar we hebben de markt gevolgd.”

Van Schiphol tot Het Concertgebouw

Sinds vorig jaar is de markt er klaar voor, stelt Snelders. “De adoptie van alternative proteins is super versneld. Het is genormaliseerd.” Daarom zijn de automaten van Snelders inmiddels op verschillende plekken te vinden: van ziekenhuizen tot sportscholen en van Schiphol tot Het Concertgebouw. Per locatie verschilt het aanbod, omdat Snelders de verkoop met data in de gaten houdt. Ook binnen locaties levert dat verschillende automaat-inhoud op.

Dat geldt bijvoorbeeld voor een ziekenhuis met automaten bij de operatiekamers, op de spoedeisende hulp, de poli en de psychiatrische afdeling. “Elke doelgroep heeft een andere behoefte”, merkt Snelders. “Dus de ene plank ligt misschien vol met bananenbrood en de ander met maaltijden. Afhankelijk van waar behoefte aan is.”

Niet veganistisch maar gewoon lekker en gezond

Uit consumentenonderzoek blijkt dat degenen die de Health Food Wall weten te vinden voornamelijk flexitariër zijn: mensen die vlees af en toe laten staan. Geen hardcore veganisten dus. Dat is ook niet de doelgroep waar Snelders zich op richt. “Mensen die behoefte hebben aan een lekker product”, die wil ze bereiken. “Het gaat ons voornamelijk om kwaliteit, smaak en prijs. Dat we gewoon een goed product op de markt brengen en goede service bieden. Dat het plantaardig is, is ondergeschikt.”

Als merk vindt ze het plantaardige deel wel belangrijk, omdat ze daarmee een positieve bijdrage levert op het gebied van CO2-uitstoot, dierenwelzijn en gezondheid. Maar: “Wij zijn geen activistische partij die zegt dat de hele wereld alleen maar vegan moet eten.” Wel hoopt ze dat mensen bewuster worden van wat ze eten en vaker kiezen voor plantaardig door de drempel voor een vegan keuze te verlagen. “We hopen een brede doelgroep aan te spreken en de vegan optie meer mainstream te maken.”

Niet meer de enige

Inmiddels is Health Food Wall niet meer de enige partij die inzet op gezonde, plantaardige, ready to eat producten die buiten reguliere cateringtijden beschikbaar zijn. “We merken zeker concurrentie”, zegt Snelders. Toch helpt die concurrentie eerder dan dat die in de weg zit. “Door de concurrentie wordt het gesprek gemakkelijker gevoerd, omdat een plantaardig aanbod door die grotere spelers genormaliseerd is in de markt.”

Nu klinkt het alsof alles voor Snelders van een leien dakje gaat (en ging), maar dat is niet zo. “Als ondernemer heb je constant uitdagingen.” Zo sloot de eerste automaat in de Kinkerstraat al vier maanden na opening vanwege een gesprongen waterleiding bij de bovenburen. De waterschade was groot en herstel zou nog een tijd duren. Daarom besloot ze daar niet te heropenen. Een automaat in een winkelstraat was toch nooit haar doel. Ze had het alleen nodig om haar plan te bewijzen.

Ondernemersreis

“Health Food Wall heb ik eigenlijk heel erg lean
opgezet”, zegt Snelders. “Met een klein team. Stapje voor stapje. Heel voorzichtig eigenlijk.” Geld haalde ze op bij vrienden en familie.

Toen het bedrijf eind 2021 begin 2022 flink begon te groeien, besloot zij zich aan te sluiten bij een versnellingsprogramma: Fastlane. Op die manier hoopt ze op een gezonde, duurzame manier groeien. “Als je als start-up richting de scale-up fase beweegt, dan zijn er zoveel cruciale vraagstukken die je moet beantwoorden. Die kunnen eigenlijk allemaal een make it or break it-moment zijn.”

In de beginfase werkte Health Food Wall nog vooral op basis van aannames. “Als we dit precies doorzetten en blijven groeien dan komen we er wel. Zonder met experts echt kritisch te kijken naar hoe we het nou echt doen.” Die houding leek haar niet handig met het oog op de groei die het bedrijf doormaakt. “De impact die we maken matters more.”

Lessen

Tijdens het Fastlane-programma richtte ze zich met experts op drie thema’s. In goed Nederlands: data en sales, brand identity en funding. Als onderdeel van het eerste thema onderzocht ze met Gijs van Molengracht wie de doelgroep eigenlijk is en welke locaties het beste werken. “Zodat we niet premature ‘scalen’ in een branche waar we eigenlijk helemaal niet gewenst zijn.” Met Peter de Boer dook ze in het thema brand identity. Dat werkt ze de komende vijf jaar verder uit. En het derde thema was funding. “Dat heeft ons inzicht gegeven in hoe die funding-markt überhaupt werkt.”

De grootste les die ze leerde: focus. “Er zijn zoveel dingen die je aandacht vragen op een dag. Als je niet de juiste focus hebt, dan is het moeilijker om de doelen en ambities waar te maken.” Nu ze de ambities voor de komende vijf jaar heeft bepaald gaat ze daar met “hyperfocus” mee aan de slag. Ze is ervan overtuigd dat ze die doelen gaat halen.

“Tuurlijk, gaan we die halen. Ongeacht de externe factoren. Want de focus is er, de dedication is er, het enthousiasme is er en de liefde is er. Dus dan komt het allemaal goed.” Ze houdt de details nog even voor haarzelf, maar vertelt wel dat ze in ieder geval een voorbeeldfunctie wil vervullen in de bedrijfscatering branche. “Vending als verlengstuk van de gastronomie.” In de woorden van Snelders. Daarnaast is Health Food Wall over vijf jaar in het buitenland te vinden. “En dat hou ik even breed.”

Positieve impact: of je het nou wil of niet

Hoe meer Health Food Wall groeit, hoe meer mensen er mee in aanraking zullen komen. In de toekomst wil Snelders meer interactie met klanten. Zo denkt ze aan een beloningsysteem. “Net als punten sparen bij de Coffee Company op de hoek.”

Op den duur wil ze mensen ook meenemen in de CO2-uitstoot die ze besparen door een plantaardig product te eten. Want: “Of je het nou wil of niet; je maakt een positieve impact!”

Dit moet je weten over de 700 afspraken op de VN-Waterconferentie van Nederland en Tadzjikistan

Voor het eerst in bijna vijftig jaar is in VN-verband gesproken over de water-gerelateerde problemen over de wereld: te veel, te weinig of te vies water. Meer dan 10.000 mensen van zo’n 1.200 organisaties reisden af naar New York, waar de conferentie, georganiseerd door Nederland en Tadzjikistan, plaatsvond. Tegen het einde van de conferentie hebben de aanwezige partijen gezamenlijk meer dan 700 afspraken gemaakt. Wat heeft de conferentie opgeleverd, en welke vervolgstappen zijn er nodig? Het doel van de conferentie Nederland is onlosmakelijk verbonden met water. De Nederlandse geschiedenis wordt gekenmerkt door de strijd tegen het water. Zonder sloten, kanalen, polders en dijken zou de helft van het land onder water staan. Daarom organiseerde ons land, samen met Tadzjikistan, de VN-Waterconferentie in New York. Het doel van de conferentie was om ‘internationale afspraken op het gebied van water te behalen, en dit proces te versnellen’, schrijft het ministerie van Buitenlandse Zaken. Ook concrete acties en plannen zouden moeten worden opgesteld, dat zich zou uitten in een Water Action Agenda. De agenda zou een plek moeten krijgen in bestaande procedures en processen van de VN. Of de conferentie een soort klimaattop van Parijs, maar dan voor water was? “Nee, het klimaatakkoord van Parijs was historisch, dergelijke harde afspraken zijn er nu niet gemaakt”, zegt Van Halem. Toch was het volgens de onderzoeker een bijzondere aangelegenheid. “In bijna vijftig jaar hebben niet zo veel wereldleiders, onderzoekers, bedrijven en ngo’s zich verzameld om het enkel en alleen over water te hebben. Vaak is het thema een agendapunt op klimaatgerelateerde conferenties. Nu stond water centraal.” Te weinig geld naar water Abraham beaamt dat, maar is ook kritisch. “Er zijn heel veel vrijblijvende afspraken gemaakt, vooral op het gebied van financiën, terwijl juist dat een van de belangrijkste knelpunten is.” Ongeveer 90 procent van de klimaateffecten houdt verband met water – te veel, te weinig of te vuil – maar slechts 3 procent van de klimaatfinanciering gaat op dit moment wereldwijd naar watersystemen. Bovendien merkte Van Halem dat iedereen welwillend is om de waterproblemen in de wereld aan te pakken, maar dat de concrete aanpak vaak ontbreekt. “Het debat bleef vaak te algemeen. Natuurlijk is iedereen voor betere waterkwaliteit en meer watervoorzieningen in landen als Afrika. Maar hoe we dat doen, is nog niet duidelijk.” Maar dat stemt Van Halem niet negatief. “Waterproblemen zijn complex en spelen zich over de hele wereld af. De conferentie is een goed begin.” Take-awaysGebrek aan waterprofessionals Hoewel Nederland bekend staat als hét kennisland over water, valt er bij ons ook nog heel wat te verbeteren. “Zo krijgen we steeds meer te maken met problemen rondom hitte-eilanden, waterberging en toegang tot water”, zegt Van Halem. “En omgaan met droogte wordt ook steeds uitdagender”, voegt Abraham toe. We kunnen volgens de onderzoekers een hoop leren van andere landen, zoals delta-land Bangladesh of droger wordende gebieden in de wereld. Maar we moeten wel mensen hebben die dit waar maken. “We hebben kennis en mankracht nodig om waterproblemen te blijven oplossen”, zegt Van Halem. “Er is een dringend tekort aan waterprofessionals. De (jonge) experts die er zijn, moeten meer gewaardeerd worden. Bovendien mag die kennis best eerlijker verdeeld worden over de wereld, dus niet alleen in Nederland.”Kennis delen met andere landen Nederland richtte tijdens de waterconferentie een samenwerkingsverband op, het International Panel for Deltas and Coastal Areas (IPDC). Hierin werken landen, kennisinstellingen en financiële instanties aan waterproblemen en klimaatverandering. Zo kunnen landen met kwetsbare gebieden hulp inschakelen van het IPDC. Onder andere Egypte, Bangladesh en Colombia hebben aangeklopt voor advies. “Klimaatonderzoeken zoals het IPCC-rapport focussen vaak op wat toekomstige scenario’s zijn, maar geven geen aanbeveling over wat landen nu moeten doen”, schrijft het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat. Die vraag wil het IPDC beantwoorden voor de landen die daar hulp bij vragen. In maart 2024 wordt de eerste IPDC conferentie georganiseerd.Lange termijn afspraken De aanwezige bedrijven en ngo’s hebben gezamenlijk meer dan 700 toezeggingen gedaan om de waterproblemen op te lossen. De afspraken staan op de Water Action Agenda van de VN. “Al die afspraken en toezeggingen om te verbeteren zijn heel goed, maar wat ontbreekt is een lange termijn visie”, zegt Abraham. “Vooral de politiek kijkt naar de korte termijn en leeft van verkiezing naar verkiezing. Bovendien gaat water verder dan landgrenzen. We moeten daarom een gezamenlijk beleid opstellen.” Van Halem: “Al werken we toe naar een beleid dat loopt van VN waterconferentie naar waterconferentie, bijvoorbeeld eens in de vijf jaar. Dat geeft een nieuw ritme. Waterbeleid is een marathon, geen sprint.” Hoe nu verder? De onderzoekers hopen op een nieuwe waterconferentie in 2028. “Dat hebben we in de wandelgangen vernomen”, zegt Abraham. Maar zeker is het nog niet. Daarnaast moet de water community - onderzoekers, beleidsmakers, bedrijven en ngo’s, anderen eraan herinneren dat water op de agenda blijft staan. Lees ook: Nederlandse Hydraloop voorziet VS van herbruikbaar waterDeze uitvinding maakt vervuild kraanwater overal ter wereld drinkbaarDroogte als businesscase: deze 5 bedrijven doen hetNatuurmonumenten: 'Watercrisis lijkt onvermijdelijk'