De klimaatzorgen van Nederlanders hadden sinds 2019 nog niet zo weinig prioriteit. Klimaat is minder belangrijk voor kiezers dan bij de vorige verkiezingen. Zowel Shell als BP bliezen plannen voor een duurzame brandstoffabriek in Rotterdam af. De Europese duurzaamheidsrichtlijn voor bedrijven wordt waarschijnlijk afgezwakt. En de VS trokken zich terug uit het Klimaatakkoord van Parijs.
Het lijkt duidelijk: klimaat raakt steeds meer op de achtergrond. Maar is dat ook zo?
Een derde bedrijven doet juist méér aan klimaatbeleid
Dat valt mee, blijkt uit een studie van Harvard Business Review. Onderzoekers volgden 75 grote multinationals tussen april 2024 en mei 2025. De meerderheid van de bedrijven houdt gewoon vast aan duurzaamheidsdoelen, zo luidt de conclusie. Van de onderzochte bedrijven verminderde slechts 13 procent zijn inspanningen. Twee derde daarvan heeft daadwerkelijk toezeggingen teruggedraaid, de rest paste slechts de publieke boodschap aan.
Daartegenover staat 53 procent die doorvaart met de huidige koers. Liefst 32 procent van de bedrijven schroefde de duurzame inspanningen zelfs op. Volgens de onderzoekers is het dan ook niet de strategie die verandert, maar de zichtbaarheid daarvan.
Ze spreken van greenhushing: het expres niet benoemen van waardecreatie, bijvoorbeeld om geen politiek doelwit te worden. Meer dan de helft van de onderzochte bedrijven streeft nog wel naar klimaatdoelen, maar deelt daar niets meer over mee.
Op zich is dat goed nieuws: grote bedrijven zetten zich nog steeds in voor een duurzame toekomst. Tegelijkertijd heeft greenhushing negatieve effecten voor het momentum van collectieve actie, stellen de onderzoekers. Coalities als de Net-Zero Banking Alliance hebben sterk aan kracht ingeboet. Als bedrijven slechts nog individueel opereren, kunnen ze ook moeilijker van elkaar leren en vindt er uiteindelijk geen markttransformatie plaats.
Plannen voor klimaatneutrale operatie zelden concreet genoeg
In de Net Zero Stocktake 2025 (NZS) komen vergelijkbare inzichten naar voren. Veruit de meeste bedrijven op de Forbes Global 2000-lijst hebben als doel uiteindelijk volledig klimaatneutraal te opereren. Het gaat om bedrijven met een gezamenlijke omzet van bijna 37.000 miljard dollar – goed voor 70 procent van de totale omzet van bedrijven op de lijst. Meer dan twee derde van de bedrijven met dat doel heeft daar ook daadwerkelijk plannen voor.
De vraag is wel in hoeverre die plannen concreet en urgent genoeg zijn. Zo voldoet slechts 7 procent van de bedrijven aan de zogenoemde integriteitscriteria van Race to Zero. Die houden bijvoorbeeld in dat er een openbaar transitieplan is met concrete doelen voor zowel de eigen CO2-reductie als die van ketenpartners, en dat daar ook openbaar over wordt gerapporteerd.
Hoewel bedrijven hoog mikken, is het dus de vraag of ze er daarmee ook echt gaan komen. De NZS concludeert dat honderden bedrijven nog een emissiereductiedoel moeten stellen. Ook het daadwerkelijk behalen van die doelen is nog een uitdaging.
Emissiedoelen van landen: China zet nieuwe stap
Als we naar landen kijken, tekent zich een vergelijkbaar beeld af. Ruim twee derde van de nationale overheden in de wereld streeft nog altijd naar netto nul emissies van broeikasgassen. Zo’n twee derde van die doelstellingen is ook daadwerkelijk vastgelegd in de wet of formeel beleid, en dat percentage gaat rap omhoog. Ruim 2,5 miljard mensen wonen nu in een stad, regio of land dat op weg is om klimaatneutraal te worden, tegenover nog geen 500 miljoen in 2020.
Met die nationale doelen zit het dus wel goed. Zelfs China, wereldwijd de grootste uitstoter van broeikasgassen, heeft voor het eerst een doel gesteld voor een absolute reductie van de uitstoot van broeikasgassen. De vermindering van 7 tot 10 procent in 2035 vanaf het huidige piekniveau oogt relatief bescheiden, maar China neemt het piekniveau van 2024 als referentiepunt.
Voor de EU is het reductiedoel voor de uitstoot van broeikasgassen anders geformuleerd en daar geldt een vermindering met 55 procent in 2030 ten opzichte van 1990.
Heeft het anti-klimaatbeleid van Trump dan helemaal geen invloed? Jawel. Volgens de NZS is ruim driekwart van de omvang van de wereldeconomie gedekt door nationale ambities om naar netto nul uitstoot te komen. Vóór Trumps tweede presidentstermijn was dat nog 93 procent.
Op sub-nationaal niveau zijn de gevolgen minder groot. 19 Amerikaanse staten hebben nog altijd als doel om volledig klimaatneutraal te worden. Voor meer dan de helft van de grootste bedrijven in de VS geldt hetzelfde.
Uitvoering blijft een bottleneck
De vraag is vooral of de plannen voldoende zijn. Antonio Guterres, secretaris-generaal van de VN, wees er tijdens de VN-top deze week op dat de verwachte stijging van de gemiddelde mondiale temperatuur sinds het tekenen van het Klimaatakkoord van Parijs is gedaald van 4 graden Celsius opwarming naar 2,6 graden aan het einde van de eeuw. Dat is nog steeds meer dan de afgesproken 1,5 tot 2 graden.
Daarbij gaat de uitvoering van de plannen niet in elk land van een leien dakje. De kans dat Nederland het wettelijk vastgestelde klimaatdoel van 55 procent emissiereductie in 2030 haalt, is bijvoorbeeld minimaal. Onder meer door schommelend overheidsbeleid en bezuinigingen raken de klimaatdoelen verder uit zicht. Volgens voorzitter Ursula von der Leyen van de Europese Commissie ligt de EU wel op schema om haar doelstelling voor 2030 te halen. Over een nieuwe doelstelling voor 2040 zijn de lidstaten het nog altijd niet eens.
De geplande tijdslijn en uitvoering zijn dus cruciaal. De komende jaren kijkt de wereld vooral gespannen naar wat grote uitstoters China en India doen. India heeft bijvoorbeeld nog geen absolute emissiereductiedoelen gesteld. Net als China richt het land zich vooral op het reduceren van ‘carbon intensity’, ofwel gemiddeld minder uitstoten per eenheid economische productie. Maar als die activiteiten groeien, groeien de emissies nog steeds mee, analyseert Bloomberg.
Eind oktober publiceert de VN een rapport met een analyse van alle nationale plannen. In november komen de landen samen op COP30 om te bespreken hoe ze de koers kunnen bijsturen.
