Erika van Zinderen Bakker 11 juni 2025, 13:18

Een garnaal als inspiratie voor plaqueverwijderaar tegen aderverkalking

De Marc Cornelissen Brightlands Award (MCBA), inspiratieprijs voor duurzaamheidspioniers, wordt in oktober voor de zevende keer uitgereikt. In mei dit jaar werd voor het eerst ook een jongerenprijs uitgereikt: de Marc Cornelissen Brightlands Young Talent Award. Die werd gewonnen door twee eindexamenleerlingen uit Rotterdam. We spraken Duco Schrijvers, een van hen, over het winnende project en over zijn drive en inspiratie.

Brightlands winnaar De prijswinnaars Duco Schrijvers en Paulina Michalewska Urrutia. | Credits: Brightlands

Duco Schrijvers en Paulina Michalewska Urrutia wonnen in mei de Marc Cornelissen Brightlands Young Talent Award. De eindexamenleerlingen van het Rotterdamse Libanon Lyceum zijn daarmee de eerste winnaars van dit initiatief van MCBA en Stichting Technasium. Hun project, waarin zij een plaqueverwijderaar tegen aderverkalking ontwierpen, kwam als winnaar uit de bus. Doorslaggevend voor de winst was dat de technasiumleerlingen zich voor hun ontwerp hadden laten inspireren door de natuur.

Pistoolgarnaal

De leerlingen ontwierpen een (nog theoretisch) 3D-model van een speciaal opzetstukje dat op een katheter in de ader kan worden ingebracht. Het opzetstukje maakt plaque in de aderen los en zuigt die op. Het bestaat uit drie minuscule onderdeeltjes, waarvoor de twee leerlingen hun inspiratie uit de natuur haalden. Bij de octopus, de pistoolgarnaal en de mug om precies te zijn. Het opzetstuk heeft zuignapjes als van de octopus. Een tweede onderdeel zorgt voor trillingen die de plaque lostrillen. ‘De pistoolgarnaal heeft een speciale schaar die een klap in water kan veroorzaken. Dat zorgt voor een implosie die trillingen veroorzaakt’, legt Schrijvers uit. ‘Dit is het meest bijzondere onderdeel, want dat is echt nieuw.’ Ten slotte wordt de plaque opgezogen door een naaldje. Hiervoor keken de leerlingen naar een mug.

Bio-inspired technology

Het duo was geïntrigeerd door bio-inspired technology en wilde hier graag iets mee doen voor het vak Onderzoek en Ontwerpen en voor hun profielwerkstuk, vertelt Schrijvers. ‘In de zomervakantie waren we al ideeën aan het bedenken. We hebben verschillende interesses en wilden die graag combineren. Paulina is vooral geïnteresseerd in het menselijk lichaam en gezondheidswetenschap. Ik meer in biologie en dieren. Zo kwamen we uit bij bio-inspired technology. We wilden die technologie op een relevante manier toepassen. Paulina had al eens een project gedaan rond hart- en vaatziekten en wist daardoor dat aderverkalking door hoog cholesterol een van de meest voorkomende doodsoorzaken is. We wisten dat dit relevant was.’

Experts aan boord

De twee pakten het project groots aan. Ze onderzochten eerst uitgebreid wat plaque precies is en bestudeerden de huidige methodes om die effectief te verwijderen. Ook hun biotechnologische selectie ging niet over één nacht ijs. Schrijvers: ‘We hadden een lijst van tientallen dieren gemaakt en wat die konden. Daar maakten we een selectie van zo’n tien dieren van. Die beoordeelden we opnieuw tot we op drie dieren uitkwamen. Die moesten ook nog eens kunnen samenwerken.’ Ten slotte spraken ze met experts op verschillende terreinen. Zo was professor Paul Breedveld (Bio-Inspired Technology, TU Delft, red.) hun opdrachtgever en hadden ze contact met een hartspecialist en experts van de WUR (Wageningen University & Research) en de TU Delft.

Micro-robotjes

Dat projecten nogal eens anders verlopen dan verwacht, ondervonden de leerlingen in de praktijk. ‘We hadden in eerste instantie het idee om met micro-robotjes te gaan werken, die door de bloedbaan konden bewegen. Dat bleek heel lastig te zijn. Paul Breedveld tipte ons toen dat we beter met katheters konden werken. Uiteindelijk werd het dus een opzetstuk dat met een katheter kan worden ingebracht. Het heeft afzonderlijke onderdelen die, op de plaats van bestemming, kunnen uitschieten en inklappen. Een vervormbaar balletje duwt het naar de juiste plek. Dat balletje hebben we nagemaakt en getest met een ballon met water.’

‘Volg je passie’

Tijdens het hele interview spat bij Schrijvers de motivatie en grote interesse ervan af. Dat is misschien ook wel nodig bij zo’n uitgebreid onderzoek en ontwerp plus een 188 pagina’s tellend profielwerkstuk. Het is ook precies wat Duco (potentiële) deelnemers aan de Marc Cornelissen Award aanraadt. ‘Volg je passie voor een onderwerp. Als je je ergens helemaal voor inzet, zit je vaak vol mooie ideeën. En bespreek die ideeën ook weer met anderen. Dan kom je altijd wel op iets uit dat kan helpen in een bepaald vakgebied.’

Marc Cornelissen Brightlands Award

Tot en met zondag 15 juni 2025 kun je je aanmelden voor de Marc Cornelissen Brightlands Award. Dit kan via het aanmeldformulier van Brightlands. Tijdens de pitches op 4 september in Venlo krijgen de geselecteerde kandidaten de kans zich te nomineren voor de Award. De finale met drie kandidaten is op 7 oktober op de Brightlands Chemelot Campus in Sittard-Geleen.

Lees ook:

Nieuwsupdate: Nederlandse broeikasgasuitstoot stijgt en doorbraak maakt groene waterstof betaalbaar

Broeikasgasuitstoot stijgt in eerste kwartaal 2025 In het eerste kwartaal van 2025 steeg de uitstoot van broeikasgassen met 7 procent ten opzichte van een jaar eerder, melden CBS en RIVM. De elektriciteitssector was de grootste aanjager met 40 procent meer uitstoot, vooral door meer steenkoolgebruik en minder stroomimport. Ook huishoudens verbruikten meer aardgas. De mobiliteitssector stootte juist 5 procent minder uit, mede door de opmars van elektrische auto’s. De totale CO2-uitstoot van de Nederlandse economie nam met 7,7 procent toe, terwijl het bbp met 2 procent groeide. Delftse start-up wil proeffabriek op Chemelot voor veilig waterstoftransport De Delftse start-up Voyex wil op Chemelot een proeffabriek bouwen voor zijn technologie om waterstof veilig en efficiënt te transporteren. Dat meldt dagblad De Limburger. Door waterstof te koppelen aan een olieachtige vloeistof (LOHC), wordt transport per schip of vrachtwagen mogelijk zonder hoge druk of extreme koeling. De technologie geldt als veilig alternatief voor bestaande methoden en kan grootschalige import uit zonnige regio’s zoals Noord-Afrika vergemakkelijken. Oprichters Wiard Leenders en Fabian Benschop noemen hun vloeistof een ‘vloeibare batterij’. De labtests zijn succesvol afgerond, een pilotfabriek moet de stap naar commerciële toepassing versnellen. Eurostar kan groei treinverkeer nauwelijks aan De vraag naar internationale treinreizen blijft sterk groeien, maar Eurostar worstelt met capaciteitsproblemen. In 2024 boekte het bedrijf een recordomzet van 2 miljard euro, maar de uitbreiding van routes en terminals verloopt traag. Bestuursvoorzitter Gwendoline Cazenave noemt het in gesprek met NRC “een positief probleem”: meer reizigers kiezen voor de trein als duurzaam alternatief voor het vliegtuig. Nieuwe treinen en verbindingen, zoals Amsterdam-Genève en Londen-Frankfurt, staan gepland, maar pas vanaf 2030. Gebrek aan ruimte op stations en trage procedures remmen de voortgang.Lees ook: In Zwitserland rijden de eerste treinen op een rails vol zonnepanelen Macron waarschuwt Trump: ‘De diepzee is niet te koop’ De Franse president Emmanuel Macron heeft tijdens de VN-oceaanconferentie in Nice gewaarschuwd voor commerciële diepzeemijnbouw, meldt De Volkskrant. Hij richtte zich daarbij tegen plannen van de Amerikaanse president Donald Trump. Die wil metalen uit de zeebodem winnen, essentieel voor batterijen en de energietransitie. Maar wetenschappers vrezen desastreuze ecologische gevolgen: eeuwenoude ecosystemen kunnen vernietigd worden. Macron pleit voor een wereldwijd moratorium: “De diepzee is niet te koop.” Inmiddels steunen ruim dertig landen dit voorstel. Trumps plannen, ook buiten Amerikaanse wateren, botsen met internationale afspraken.Lees ook: Diepzeemijnbouw: de race naar goud onder water Milieuorganisaties zetten politiek onder druk met nieuwe reeks stikstofzaken Milieuorganisaties MOB en Vereniging Leefmilieu starten wekelijks tien juridische procedures tegen zogenoemde PAS-melders: boeren die door een fout van de overheid zonder geldige stikstofvergunning werken. Dat meldt NOS. De eerste reeks verzoeken is deze week ingediend bij provincie Limburg. Daarna volgen provincies als Gelderland en Friesland, later zijn alle andere provincies aan de beurt. De organisaties willen provincies dwingen vergunningen in te trekken, om zo dringend stikstofbeleid af te dwingen. Rechters lijken minder ruimte te bieden voor uitstel, aangezien het ultimatum aan minister Wiersma is verlopen. Wiersma waarschuwt dat individuele boeren onterecht de dupe dreigen te worden. Doorbraak maakt groene waterstof betaalbaar Koreaanse onderzoekers van Seoul National University hebben een elektrode ontwikkeld die groene waterstofproductie drastisch goedkoper maakt. De innovatie gebruikt nikkel in plaats van dure metalen zoals platina en kan zichzelf herstellen tijdens gebruik, meldt Nature. De elektrode werkt via ‘dynamische polarisatiecontrole’ waarbij ijzerionen uit de elektrolyt opnieuw binden aan het nikkeloppervlak. Dit vormt een actieve laag die de efficiëntie behoudt zonder externe katalysatoren. In tests bleef het systeem meer dan 1.000 uur stabiel werken.Lees ook: Opmars groene waterstof is niet te stoppen: 'De trein rijdt' Ook in de media:Oproep aan Tweede Kamer: ‘Vergeet klimaat- en energiebeleid niet’ (NOS) We wilden de mosselbanken een handje helpen, maar de natuur blijkt het prima zelf te kunnen (Trouw) Eigenaar van Ikea-filialen Ingka Group koopt drie Nederlandse zonneparken (FD) Nieuwe Nederlandse zonneauto rijdt niet alleen op zonnekracht (Autoweek)