John van Schagen
23 mei 2025, 12:00

Een Friese uitvinding: plastic uit afvalwater dat zichzelf afbreekt

Een plasticsoort die gemaakt wordt met afvalwater en zichzelf afbreekt zodra het in de natuur terechtkomt. Dat klinkt als een gevalletje ‘too good to be true’. Maar volgens de Friese startup Paques Biomaterials komt die innovatie toch echt snel onze kant op.

Caleyda Het nieuwe bioplastic Caleyda van de Friese startup Paques Biomaterials. | Credits: Paques Biomaterials

Het bedrijf presenteerde het product deze week op een internationaal congres in Leeuwarden. Caleyda, heet het nieuwe bioplastic. En het belooft alle vertrouwde voordelen van plastic, zonder de natuur geweld aan te doen. Dit trucje komt op het conto van bacteriën. Door deze ‘vet te mesten’, ontstaat de stof PHA. Dat is een natuurlijk polymeer dat verwerkt kan worden tot plastic-achtige korrels. Je kunt hier bijvoorbeeld GFT-zakjes of landbouwfolie van maken. Producten die van deze biokorrels zijn gemaakt, verdwijnen vanzelf in de bodem of het water. Zonder schadelijke gevolgen voor mensen, dieren en planten.

Hoe anders is dat met fossiel plastic? Dat breekt nauwelijks af in de natuur en veroorzaakt wereldwijd ernstige vervuiling van oceanen, rivieren en bodems. Dieren zien plasticresten vaak aan voor voedsel, met verstikking of andere gezondheidsproblemen tot gevolg. Bovendien komen via microplastics steeds vaker kleine plasticdeeltjes in de voedselketen terecht, waardoor ook de gezondheid van de mens mogelijk in gevaar komt.

Nieuwe fabriek in de maak

De ontwikkeling van het proces begon al in 2011, in samenwerking met de TU Delft. Dankzij een investering van 14 miljoen euro werd vorig jaar in Emmen een eerste extractiefabriek geopend. Daar wordt PHA uit afvalwater gehaald, op pilotschaal weliswaar. Inmiddels is een aantal waterschappen aangehaakt en werkt het bedrijf aan de bouw van een nieuwe fabriek die in 2027 moet gaan draaien. Kartonproducent Eska investeert mee. Het is de bedoeling dat hier PHA wordt geproduceerd op basis van papierafvalwater. Paques Biomaterials ziet in de landbouwsector een logische eerste afzetmarkt. Dit heeft onder meer te maken met de aankomende EU-wetgeving die vervuilende plastic coatings op meststoffen verbiedt.

Kostprijs als uitdaging

De code die Paques Biomaterials nog wel moet kraken, is de kostprijs. Die kan op dit moment nog niet opboksen tegen de prijzen van virgin plastics. Die mondiale productiemachine is zó grootschalig en goed geoptimaliseerd, dat het voor duurzame alternatieven moeilijk is om in deze markt een plekje te veroveren. De afgelopen twaalf maanden ging om die reden al een flink aantal plastic recyclingbedrijven op de fles. Toch geloven de Friezen in hun missie: een wereld waarin plastic wél van waarde is, maar géén schade meer aanricht.

Accelereer jouw duurzame transitie

Zit jij midden in de duurzame transitie (of sta je nog aan het begin) en kun je wel wat inspiratie, hulp en kennis gebruiken? Kom op 1 juli naar Transition2025 in Amsterdam en laaf je aan de kennis en inzichten van pro’s en peers. De eerste sprekers zijn bevestigd, het belooft een wervelende dag te worden.

Bekijk programma

Lees ook:

Opmerkelijk: start-up ontwikkelt 'superhout' dat sterker is dan staal

InventWood benut de kracht van cellulose, de organische bouwsteen van vrijwel alle planten en bomen. Door cellulose op een temperatuur van onder de 200 graden Celsius te ‘koken’ met chemicaliën die ook in de voedingsindustrie worden gebruikt, worden de vezels aan elkaar verbonden. Vervolgens gebruikt het bedrijf lignine – de natuurlijke lijmstof in bomen en planten – om het geheel op zijn plek te houden. Het bedrijf claimt de techniek bij nagenoeg elk soort hout te kunnen toepassen, van houtsnippers tot bamboe. Sterker dan staal Het resultaat is een materiaal dat een hogere dichtheid heeft dan hout dat van nature van bomen komt, en bovendien veel sterker is. Het bedrijf claimt zelfs dat zijn 'superhout' sterker is dan staal. Staal heeft een trekkracht van ongeveer 400 megapascal (MPa), de meeteenheid voor druk. Volgens de ontwikkelaars kan Superwood een druk van 600 megapascal aan. Eén MPa staat gelijk aan 10 bar.InventWood begon als onderzoeksproject gelieerd aan de Universiteit van Maryland. Na een succesvolle publicatie in het gerenommeerde wetenschappelijke tijdschrift Nature besloot het onderzoeksteam het product door te ontwikkelen voor de commerciële verkoop. Het bedrijf ontving daarvoor al 20 miljoen dollar van de Amerikaanse overheid.Opmerkelijk Soms stuit je als redactie op nieuws waarbij een wenkbrauw omhoog schiet. Die ene vreemde innovatie, een onverwacht effect van klimaatverandering of een staaltje menselijke onhandigheid. Opmerkelijk dus. In deze rubriek deelt Change Inc. de opmerkelijkste vondst van afgelopen week.Milieu-impact bouwmaterialen Volgens InventWood heeft Superwood de potentie om een revolutie in de bouw te ontketenen en materialen als staal en beton te vervangen. Voor het milieu zou dat een goede zaak zijn; beide sectoren zijn elk goed voor zo’n 9 procent van de mondiale CO2-uitstoot.De praktijk moet uitwijzen in hoeverre Superwood daadwerkelijk in bouwconstructies toegepast gaat worden. Daarbij is niet alleen sterkte van belang, maar ook hoe het hecht aan andere materialen of geschikt is voor spijkers, schroeven en bouten. Ook de prijs van het materiaal is nog onbekend, al zegt InventWood te streven naar een vergelijkbare prijs als tropisch hardhout of walnoot. Het bedrijf verwacht deze zomer zijn materiaal op de markt te brengen. Lees ook:Opmerkelijk: groene waterstof gemaakt van urine Opmerkelijk: Kleuren de oceanen straks rood en de toendra’s groen? Opmerkelijk: Nederland kan door klimaatverandering niet warmer, maar kouder worden