Volgens koffie- en theefabrikant JDE Peet’s zijn de prijzen van koffiebonen de afgelopen twee jaar flink gestegen als gevolg van extreme weersomstandigheden in grote koffieproducerende landen. Daarom wil het moederbedrijf van Douwe Egberts zijn verkoopprijzen opnieuw verhogen, meldde het FD donderdag.
Eerder dit jaar verhoogde JDE Peet’s zijn prijzen ook al. Onder meer Albert Heijn, Jumbo en Plus verkochten wekenlang geen Douwe Egberts, maar accepteerden uiteindelijk prijsverhogingen van zo’n 20 procent. Ook nu weigeren supermarkten in eerste instantie om de prijsverhoging te accepteren.
Gevolgen van klimaatverandering: koffie duurder
‘Koffie wordt langzaamaan een heel duur product’, zegt ceo Michiel Muller van online supermarkt Picnic tegen het FD. Maar koffie is niet het enige product dat in prijs stijgt door de gevolgen van de klimaatcrisis. Ook cacao, bananen, avocado’s, rijst en plantaardige oliën worden in groten getale door Nederland geïmporteerd. Dat zijn allemaal voedingsproducten die gevoelig zijn voor extreem weer als droogte, overstromingen en extreme hitte. Bovendien worden ze verbouwd in gebieden die relatief veel te lijden hebben onder het vaker voorkomen van extreem weer. De opbrengst van oogsten en daarmee de beschikbaarheid van voedingsgrondstoffen wordt onvoorspelbaar, wat weer invloed heeft op de prijs.
Zo had Japan vorig jaar de slechtste rijstopbrengst in 25 jaar, was spinazie in Nederland tijdelijk lastig te krijgen in de supermarkt door wateroverlast in Noord-Brabant en was niet goud, maar cacao de grootste stijger op de grondstoffenmarkt in 2024.
Ook de wereldwijde wijnconsumptie daalt al jaren door stijgende prijzen. Hoewel oogsten altijd kunnen mislukken, wordt die kans groter nu klimaatverandering voor steeds meer extreem weer zorgt.
Klimaatverandering beïnvloedt de voedselketen ook op andere manieren. Het heeft bijvoorbeeld niet alleen effect op de beschikbaarheid van voedsel, maar ook op de kwaliteit ervan. Een recent rapport van de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit stelt dat warmte, droogte en vernatting kunnen zorgen voor een toename van giftige stoffen in voedsel en een verminderde houdbaarheid. Het is daarnaast moeilijker om een goed gecontroleerde koelketen op te zetten en de teelt van voedselgewassen vereist soms andere gewasbeschermingsmiddelen.
Lees ook: Anders boeren: efficiënt en pesticidevrij telen in verticale kassen
Vanille en kokosolie zijn het meest kwetsbaar
Analisten van ABN AMRO bracht de gevolgen voor Nederland vorig jaar in kaart in een rapport. Daarin wordt het risico van verschillende voedingsmiddelen berekend aan de hand van de gevoeligheid voor klimaatverandering en de zogenoemde handelsconcentratie: het aandeel dat wordt geïmporteerd uit de twee grootste importlanden. De bank combineerde daarvoor inkoopcijfers van het CBS met een index voor klimaatkwetsbaarheid van het Notre Dame Global Adaptation Initiative.
Vooral producten die gevoelig zijn voor klimaatverandering én slechts uit enkele landen worden geïmporteerd vormen een risico. Het gaat dan onder meer om vanille, kokosolie en cashewnoten. Producten als palmolie, cacao, bananen, avocado’s en koffie zijn ook kwetsbaar, maar daarbij wordt voor de import op meerdere landen geleund.
Vooral vanille, cashewnoten en kokosolie zijn risicovol. Credits: ABN Amro
Klimaatadaptatie in de landbouw
Uit onderzoek dat werd gepubliceerd in Nature blijkt dat de wereldwijde voedselproductie met 120 calorieën per persoon per dag afneemt bij elke graad opwarming van de aarde. Klimaatadaptatie zou die afname in 2050 met 23 procent kunnen beperken.
Voor Our World in Data keek onderzoeker Hannah Ritchie naar verschillende manieren van klimaatadaptatie. Boeren kunnen kijken naar wat, waar, wanneer en hoe ze gewassen planten, stelt Ritchie. Zo kunnen sommige varianten van gewassen beter tegen droogte of hebben ze minder tijd nodig om te volgroeien. En uit onderzoek blijkt dat zomergewassen aan het einde van deze eeuw tien tot dertig dagen eerder moeten worden geplant dan nu, terwijl wintergewassen juist later moeten worden geplant.
Ook de toegang tot irrigatie en mest is belangrijk. Wereldwijd is die zeer ongelijk. Sommige boeren in arme landen gebruiken bijvoorbeeld ruim honderd keer minder mest dan boeren in rijke landen. Omdat we wel uit die landen importeren, loont het om wereldwijd in klimaatbestendige productiemethoden te investeren.
Lees ook: Klimaatadaptatie bij boerenbedrijven: van zilt Zeeland tot nat Flevoland
Wat kunnen productiebedrijven doen?
Naast boeren worden ook Nederlandse bedrijven geraakt door de gevolgen van klimaatverandering. Het goede nieuws voor hen: veel voedingsmiddelen zijn prijsinelastisch. Als de prijs stijgt, blijven consumenten ze kopen. Dat geldt vooral voor producten waar mensen aan gehecht zijn. Vooral koffie, bananen en rijst zijn producten die veel consumenten als essentieel beschouwen, bleek uit een peiling van ABN AMRO.
Koffie is onmisbaar in het leven van Nederlanders. Credits: ABN Amro
Bedrijven in de keten moeten zich wel voorbereiden op toekomstige risico’s. Dat geldt vooral voor productiebedrijven die geïmporteerde producten verwerken tot eindproducten. Anders dan bedrijven die voedsel alleen opslaan en distribueren, zijn productiebedrijven vaak weinig flexibel.
‘Productiebedrijven zijn immers kapitaalintensief en de afschrijving van productielijnen loopt gewoon door’, aldus de analisten van ABN AMRO. Voor hen helpt het om de handelsconcentratie te verminderen; hoe minder afhankelijk van één land of leverancier, hoe minder risico. En ingrediënten die zeer gevoelig zijn voor klimaatverandering, kunnen soms vervangen worden door ingrediënten die dat minder zijn.
