Op 12 december 2025 is het precies tien jaar geleden dat een groep van 195 landen zich committeerde aan de Klimaatakkoorden van Parijs. Daarmee werd het doel gesteld om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad tot 2 graden Celsius. Dat doel is volgens veel prognoses nog niet in zicht. Maar er zijn wel een aantal positieve ontwikkelingen.
In een afgelopen week verschenen rapport geeft de Britse Energy & Climate Intelligence Unit (ECIU) een overzicht van een aantal opvallende trends die relevant zijn voor scenario’s over klimaatverandering. Daarbij ligt de nadruk op positieve afwijkingen ten opzichte van verwachtingen die er in 2015 waren.
Een risico bij dit soort analyses is dat er een indruk ontstaat van causale verbanden, terwijl dat niet noodzakelijk zo hoeft te zijn. Anders gezegd: positieve ontwikkelingen die na de akkoorden van Parijs zijn opgetreden, zijn niet per se het gevolg van de klimaatafspraken uit 2015.
Change Inc. bespreekt hieronder zeven grafieken uit het rapport van de ECIU, met telkens een kanttekening over de bredere context.
1# Piek van de opwarming aarde wordt minder hoog
Veel scenario’s gaan momenteel uit van een opwarming van de aarde met 2,6 graden Celsius deze eeuw, op basis van huidig beleid. Bron: ECIU
In 2015 achtte het Emission Gap Report van de VN de kans nog reëel dat de gemiddelde temperatuur op aarde deze eeuw 4 graden hoger zou worden, vergeleken met de tweede helft van de negentiende eeuw. In de meest recente editie van dit rapport van afgelopen jaar wordt uitgegaan van een opwarming van 2,8 graden, gebaseerd op daadwerkelijke implementatie van beleid door overheden.
Dit kan lager uitvallen op 2,3 graden tot 2,5 graden opwarming, als de doelstellingen van zogenoemde Nationally Determined Contributions (NDC’s) volledig worden uitgevoerd. Om richting 2 graden opwarming te komen, moeten die doelstellingen nog flink worden aangescherpt en vervolgens ook worden uitgevoerd.
De positieve noot is hier dat de meest waarschijnlijke opwarmingsscenario’s in de afgelopen tien jaar iets minder dramatisch zijn geworden, zoals de bovenstaande grafiek van de ECIU aangeeft. Tegelijk liggen landen in de wereld nog niet op koers om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 à 2 graden Celsius.
Kanttekening: bij scenario’s voor de opwarming van de aarde wordt meestal gekeken naar enerzijds de huidige jaarlijkse emissies van broeikasgassen en aan de andere kant het effect van de reductie van de uitstoot van vooral CO2 en methaan voor de verdere de opwarming van de aarde.
Op de achtergrond speelt hierbij nog een andere discussie over zogenoemde klimaatkantelpunten die bij bepaalde niveaus van opwarming van de aarde kunnen optreden. Daarvoor geldt dat hoe sterker de aarde opwarmt, des te groter de kans dat bepaalde kantelpunten optreden.
Een maximale opwarming van 2,6 graden is in dit verband minder schokkend dan 4 graden opwarming, maar je bevindt je dan nog steeds in een gevarenzone wat betreft kantelpunten die zwaar ontwrichtende gevolgen kunnen hebben. Uit het onlangs verschenen Global Tipping Points Report 2025 blijkt bijvoorbeeld dat bij een opwarmingsniveau van rond de 2,5 graden Celsius, er een serieuze kans is op het gedeeltelijk wegvallen van de Warme Golfstroom in noordelijke delen van de Atlantische Oceaan en het afsterven van het Amazonewoud.
2# Uitstoot broeikasgassen zit op plateauniveau
Jaarlijkse CO2-emissies zijn op een plateauniveau beland.
In de bovenstaande grafiek van de ECIU is te zien dat de emissies van CO2 in de wereld sinds 2015 zijn gestabiliseerd op een niveau van ongeveer 40 ton miljard ton per jaar. Positief hierbij is dat de stijgende trend van de eerste vijftien jaar van deze eeuw lijkt te zijn doorbroken.
Kanttekening: een belangrijke vraag is in hoeverre de afvlakking van de jaarlijkse uitstoot van CO2 aan de Klimaatakkoorden van Parijs kan worden toegeschreven. Als je naar de onderliggende data van het Global Carbon Budget kijkt, valt namelijk op dat het grootste deel van de stijging van de mondiale CO2-uitstoot in de eerste vijftien jaar van deze eeuw toe te schrijven is aan één land: China.
Relevant in dit verband is dat de Chinese economische groei in de eerste vijftien jaar van deze eeuw op gemiddelde 10 procent per jaar lag, in een fase waarin de export van de maakindustrie sterk toenam. In de afgelopen tien jaar is het groeitempo van China min of meer is gehalveerd naar jaarlijkse percentages van rond de 5 procent groei. Dit is gepaard gegaan met een sterke afvlakking van de jaarlijkse groei van de Chinese CO2-emissies
De komende decennia wil India, dat meer dan 1,4 miljard inwoners heeft, een vergelijkbare welvaartsgroei realiseren als China. De vraag is of dat met behulp van groene technologie te realiseren valt op een manier die de stijging van CO2-emissies van India enigszins beperkt houdt.
#3 Aantal landen met doelstellingen voor netto nul fors gestegen
Landen met doelstellingen voor netto nul-emissies van broeikasgasssen als percentage van de wereldeconomie. Bron ECIU
Het duurde even, maar sinds 2015 is het aantal landen in de wereld dat de moeite heeft genomen om doelstellingen te formuleren om op netto nul-uitstoot van broeikasgassen te komen, fors toegenomen. In de bovenstaande grafiek is dat weergegeven als het deel van de wereldeconomie waarvoor emissiedoelstellingen zijn geformuleerd. Bij deze maatstaf kun je stellen dat het jaarlijks terugkerende ritueel van klimaatconferenties de druk heeft verhoogd om met nationaal beleid voor emissiereductie te komen.
Kanttekening: niet iedereen is gevoelig voor politieke druk om nationaal klimaatbeleid te voeren, getuige de terugtrekking van de Amerikaanse president Donald Trump uit de Klimaatakkoorden van Parijs. Dit legt meteen ook iets anders bloot. Wat betreft de impact van klimaatbeleid gaat het op wereldniveau vooral om wat de vier grootste uitstoters doen: China, de VS, India en de Europese Unie. Die zijn samen immers goed voor iets meer dan de helft van de mondiale CO2-uitstoot en hebben daarmee grote invloed op de totale emissies.
#4 Investeringen in hernieuwbare energie overtreffen geldstroom van fossiele brandstoffen
De mondiale investeringen in hernieuwbare energie zijn de afgelopen jaren fors gestegen en hebben inmiddels een niveau van meer dan 2.000 miljard dollar op jaarbasis bereikt. Daar staat tegenover dat wereldwijde investeringen in fossiele bronnen zijn achtergebleven en nog iets meer dan 1.000 miljard dollar per jaar bedragen, zoals te zien is in de bovenstaande grafiek.
Kanttekening: de grafiek van ECIU geeft twee momentopnamen in de tijd, 2015 en 2025. Als je onderliggende data van de International Energy Agency erbij neemt, dan is er bij de stijging van investeringen in hernieuwbare energie inderdaad sprake van een trendmatige opmars.
Bij fossiele investeringen is er iets anders aan de hand. Het jaar 2015 was voor fossiele investeringen een uitschieter. Over de afgelopen tien jaar is trendmatig sprake van een relatief stabiel investeringsniveau van rond de 1.000 miljard dollar per jaar, met een dipje in de coronaperiode. Dit betekent dat een structurele daling van fossiele investeringen die zorgt voor een dalende trend in de CO2-uitstoot van fossiele brandstoffen, nog zijn beslag moet krijgen.
#5 en #6 Groei capaciteit voor energie uit wind en zon overtreft alle verwachtingen
Bron: ECIU
Bron: ECIU
De bovenstaande grafieken laten het verschil zien tussen de daadwerkelijke groei van de mondiale capaciteit voor energie uit zon en wind (rode lijnen) en de prognoses daarvoor uit 2015 (blauwe lijnen). Duidelijk is dat de opmars van hernieuwbare energie veel harder is gegaan dan werd voorspeld.
Kanttekening: de opmars van hernieuwbare energie is zonder meer indrukwekkend, ook als je dit vertaalt naar de hoeveelheid stroom die wereldwijd wordt opgewekt met windmolens en zonnepanelen. In een eerder artikel liet Change Inc. zien dat de hoeveelheid opgewekte zonne-energie elke drie jaar verdubbelt en dat windstroom elke vijf jaar in omvang verdubbelt.
Afgelopen jaar werd er iets meer dan 2.100 terawattuur aan zonnestroom opgewekt en 2.500 terawattuur aan windenergie. CO2-arme bronnen (zon, wind, waterkracht en kernenergie) zijn inmiddels goed voor ruim 40 procent van de mondiale productie van stroom.
Vooral voor landen met een hoog aandeel van elektriciteit uit zon en wind is de vraag of ze het hoge groeitempo van de productie van zonne-energie kunnen volhouden. Die groei hangt namelijk mede af van de beschikbaarheid van extra opslagcapaciteit van batterijen en uitbreiding van het stroomnet om schommelingen in het aanbod van hernieuwbare energie in goede banen te leiden.
#7 Opmars van elektrische auto gaan sneller dan gedacht
Bron: ECIU
De groei van het aantal elektrische auto’s in de wereld gaat sneller dan verwacht, al voltrekt de opmars zich niet zo snel als bij zonne- en windenergie. In de bovenstaande grafiek toont de blauwe lijn de daadwerkelijke ontwikkeling van het elektrische wagenpark. De groene en paarse lijnen tonen prognoses uit 2015 en 2016.
Eind 2024 telde de wereld circa 60 miljoen elektrische auto’s, duidelijk meer dan tien jaar geleden werd voorspeld.
Kanttekening: in de grafiek zien je alleen ontwikkeling van het elektrische wagenpark. Belangrijk om te weten is dat er in de wereld in totaal iets meer dan 1,5 miljard auto’s zijn geregistreerd. Het aandeel elektrisch ligt daarmee rond de 4 procent, wat betekent dat er nog een flinke weg te gaan is voordat de hele wereld elektrisch rijdt.
Lees ook:
- Prof. Blok met honderden wetenschappers begonnen aan nieuw IPCC-klimaatrapport: ‘2 graden opwarming nog steeds haalbaar’
- Klimaatkantelpunten kosten duizenden miljarden euro’s: ‘Nu investeren in groene opties is veel goedkoper’
- Klimaatverandering aanpakken? ‘Puur gokken op innovatie is gevaarlijk, je kunt energieconsumptie niet negeren’
