Op Prinsjesdag was het Planbureau voor de Leefomgeving duidelijk in zijn analyse van het klimaatbeleid van het kabinet-Schoof. De Nederlandse doelen voor CO2-reductie in 2030 staan behoorlijk onder druk, mede omdat er ‘van vooruitkijken nauwelijks meer sprake is’.
Wat het demissionaire kabinet-Schoof wel doet? Bestaande ambities worden deels afgezwakt, met hier en daar een ingreep om al te grote ongelukken te voorkomen, zoals bij de bouw van nieuwe windparken op zee.
Dit zijn enkele opvallende maatregelen die minister van Klimaat en Groene Groei Sophie Hermans voor de rijksbegroting van 2026 in petto heeft, zo blijkt uit de stukken die op Prinsjesdag zijn vrijgegeven.
#1 Nederlandse CO2-heffing via trucje afgebouwd
Nederland schaft de eigen CO2-heffing voor de industrie niet af, maar zorgt ervoor dat de feitelijke belastingdruk zo laag wordt dat bedrijven er geen last van hebben. Hiermee valt een extra prikkel weg voor grote industriële bedrijven om hun CO2-emissies te verlagen.
Wel blijven grote uitstoters gebonden aan het Europese emissiehandelssysteem, waarbij ze jaarlijks rechten moeten inleveren voor de CO2 die ze uitstoten. De prijs van die rechten wordt bepaald door een marktmechanisme en schommelt momenteel rond de 75 euro per ton CO2.
Per 1 januari 2026 wordt de nationale CO2-heffing verlaagd naar 78,67 euro per ton emissie, waarna dit tarief constant blijft. Aangezien het nationale tarief alleen geldt als dat hoger is dan Europese CO2-prijs, wordt de effectieve belastingdruk vrijwel nul. Tegelijk wordt de CO2-heffing voor afvalverbrandingsinstallaties verhoogd.
#2 Bijna € 1 miljard subsidie voor de bouw van nieuwe windparken op zee
Nederland moet flink aan de bak om de ambities voor de uitbouw van windparken op zee waar te maken. Voor 2030 is het doel al licht neerwaarts bijgesteld tot een uitbreiding naar 10 gigawatt aan windvermogen op zee.
Om exploitanten van windparken over de streep te trekken bij nieuwe aanbestedingen gaat het demissionaire kabinet-Schoof de bouw van windparken in 2026 extra ondersteunen met een bedrag van 948 miljoen euro, gefinancierd vanuit het Klimaatfonds. Hiermee moet de aanbesteding van 2 gigawatt aan nieuwe windparken in 2026 worden verzekerd.
Voor de langere termijn wil het kabinet kijken naar een wetsvoorstel om zogenoemde contracts for difference (cfd’s) in te voeren, waarbij exploitanten van windparken worden gecompenseerd als stroomprijzen relatief laag zijn. Bij extreem hoge stroomprijzen worden overwinsten dan afgeroomd door de overheid.
#3 Indirecte Kosten Subsidie (IKC) voor stroomkosten industrie uitgebreid
De IKC-regeling compenseert grootverbruikers van elektriciteit uit de industrie voor de hoge stroomkosten. Het gaat dan om bedrijven uit onder meer de metaal-, papier- en kunststofsector.
Om deze bedrijven te beschermen wil het kabinet-Schoof de IKC-regeling met een jaar verlengen, tot en met 2028. In totaal komt er voor de jaren 2025 tot en met 2028 643 miljoen euro beschikbaar. Voor 2026 wordt een bedrag van 129 miljoen euro gereserveerd voor subsidies om energiekosten over 2025 te compenseren.
Het kabinet hoopt hiermee ook vanuit de vraagkant de businesscase voor extra windcapaciteit op zee te stimuleren.
#4 SDE++-regeling blijft nog in 2026
De subsidiepot voor de Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) blijft in 2026 nog intact. Deze regeling voor ondernemers biedt onder meer mogelijkheden om duurzame technieken, zoals zon- en windparken, groene waterstof en geothermie, beter te laten concurreren. Het indicatieve budget bedraagt 8 miljard euro.
#5 Extra geld voor uitbreiden stroomnet, warmtenetten en elektrolyseprojecten
Vanuit het Klimaatfonds wordt 162 miljoen euro extra ingezet voor gebiedsinvesteringen voor aanpassing van hoogspanningsnetten. Dat met het oog op problematiek rondom netcongestie.
Voor de opschaling van warmtenetten wordt vanuit het Klimaatfonds 174,5 miljoen euro extra gereserveerd onder de Garantieregeling Warmtenetten, net als 195 miljoen voor de ondergrondse leiding van WarmtelinQ van de Rotterdamse haven om huishoudens in Zuid-Holland van warmte te voorzien. Het gaat hier om staatsgaranties waarmee warmtebedrijven makkelijker schuldfinanciering kunnen regelen voor investeringen tegen aantrekkelijke voorwaarden.
Een bedrag van 212 miljoen euro wordt vanuit het Klimaatfonds vrijgemaakt om elektrolyseprojecten op land te steunen voor verdere opschaling.
#6 Verhoging bijtelling voor privégebruik van leaseauto’s naar 22 procent
De fiscale voordelen voor elektrische leaseauto’s worden in 2026 verder afgebouwd. Zo gaat de bijtelling voor privégebruik, een bedrag dat leaserijders moeten optellen bij hun belastbare inkomen, in 2026 naar 22 procent van de cataloguswaarde. Daarmee wordt de bijtelling voor elektrische leaseauto’s gelijk aan die van brandstofauto’s.
Ook wordt de vrijstelling van de motorrijtuigenbelasting voor elektrische leaseauto’s in 2026 beperkt tot 30 procent.
