Hidde Middelweerd 24 mei 2022, 16:01

De VSK-beurs bewijst: duurzaamheid is hét thema in de installatiesector

De VSK-beurs 2022, die vorige week plaatsvond in de Jaarbeurs, was vanaf het startschot al een bijzondere editie. Minister Hugo de Jonge (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) maakte er namelijk bekend dat het vanaf 2026 verplicht wordt om een hybride of volledig elektrische warmtepomp te installeren. Werk aan de winkel voor installateurs dus. De beursvloer weerspiegelde dat en liet zien dat duurzaamheid meer dan ooit op het netvlies van de installatiewereld staat.

IMG 0189 1920x1440 Duizenden installateurs kwamen vorige week op de 25ste editie van de VSK-beurs af | Credits: Jaarbeurs

“Voor ieders portemonnee is het beter als we minder aardgas gebruiken”, stelde minister De Jonge bij de opening van de VSK-beurs. “Daarom wil het kabinet dat de hybride warmtepomp vanaf 2026 de standaard wordt als de cv-ketel aan vervanging toe is.” Die wens van het kabinet wordt binnenkort vastgelegd in de wet. En om woningeigenaren daarbij te ondersteunen, wordt tot en met 2030 150 miljoen euro per jaar aan subsidies verstrekt voor (hybride) warmtepompen.

Met andere woorden: de installatiewereld kan niet meer om verduurzaming heen. En dat weet het maar al te goed. De VSK-beurs 2022 stond volledig in het teken van de technieken (én uitdagingen op de arbeidsmarkt) die met de energietransitie gepaard gaan. Van een duurzaamheidsplein tot een warmtepompen-innovatieroute. En talloze lezingen en workshops over waterstof, warmtepompen en andere duurzame technieken die essentieel zijn voor de energietransitie.

Van vrijblijvend naar noodzaak

Ook Joyce van de Hoef, sales projectmanager bij Jaarbeurs, merkt dat duurzaamheid dit jaar een veel belangrijker thema is op de VSK-beurs. “De klimaatdoelstellingen komen dichterbij en de technische oplossingen móéten er nu komen. Dat merkte je op de beursvloer. Tijdens de vorige editie van de VSK-beurs (begin 2020, red.) was duurzaamheid ook al een belangrijk thema, maar het was wat vrijblijvender. Duurzaamheid werd toen nog benaderd als iets dat gáát spelen. Nu wordt het gezien als een absolute noodzaak, waar de installatiewereld zo snel mogelijk mee aan de slag moet.”

Van de Hoef ziet die urgentie zowel bij exposanten als bezoekers terug: “Exposanten moeten ervoor zorgen dat ze een compleet aanbod van technische oplossingen hebben, die de energietransitie verder helpen. Installateurs moeten er ondertussen voor zorgen dat ze de kennis en kunde in huis hebben om die technieken toe te passen. Daarnaast speelt het onderwerp van arbeidskrachten ook enorm: hoe zorgen we voor genoeg handjes om al die technieken te installeren?”

De workshops en lezingen op de VSK-beurs spraken wat dat betreft boekdelen, aldus Van de Hoef. “Van de 143 sessies die we hebben georganiseerd, ging meer dan de helft puur over duurzaamheid. Dat was tijdens de vorige edities van de VSK-beurs echt niet zo.”

Duurzaamheid was een belangrijk thema op de stand van Remeha | Credit: Jaarbeurs

Hybride warmtepomp in opkomst

Ook Mark Vellinga, commercieel directeur van Remeha, ziet de trend richting duurzaamheid op de beursvloer terug. “Je ziet overal warmtepompen. Dat is echt geëxplodeerd ten opzichte van de vorige editie van de beurs. Om een voorbeeld te geven: bij Remeha focussen we ons al drie jaar op hybride warmtepompen, maar dit jaar zien we voor het eerst ook andere marktspelers die daarop inzetten. Dat is mooi, want we moeten als voltallige sector aan de bak om aan de snel groeiende vraag te voldoen.”

Op de stand van Remeha stonden dit jaar twee thema’s centraal: duurzaamheid en het ontzorgen van de installateur. Of samengevat in Remeha’s beursslogan: ‘Voor duurzaamheid. Voor jou.’ Duurzaamheid is er bijna niet te missen. Zo staat de Hydra, een ketel die volledig op waterstof draait, prominent geëxposeerd op de stand. Hetzelfde geldt voor de Elga Ace, de razend populaire hybride warmtepomp van Remeha. “Het aantal aanvragen dat we krijgen voor hybride warmtepompen is dit jaar met een factor 4/5 toegenomen. En dat wordt in de aankomende jaren alleen maar groter”, aldus Vellinga. “Dat toont aan dat de installatiemarkt in actie moet komen: nog meer investeren in de benodigde technieken voor de energietransitie, de productiecapaciteit zo snel mogelijk opschalen én zoveel mogelijk installateurs klaarstomen voor wat er komen gaat.”

Tekort op de arbeidsmarkt

Het tweede thema (het ondersteunen van installateurs) is daarom minstens net zo belangrijk, benadrukt Vellinga. Er komt tegenwoordig namelijk ontzettend veel op installateurs af. “De cv-ketel is al tientallen jaren hun bread and butter, ze kennen die technologie als hun broekzak. Maar nu vragen steeds meer consumenten om iets anders, namelijk (hybride) warmtepompen, en daar hebben zij over het algemeen veel minder ervaring mee. Installateurs moeten dus echt aan de bak, want zij zijn degenen die deze technologieën verkopen, installeren en onderhouden. Remeha biedt meerdere servicepakketten aan om hen daarin te ondersteunen.”

Daarnaast zet Remeha actief in op het opleiden van installateurs voor de energietransitie, om het dreigende tekort op de arbeidsmarkt te ondervangen. Momenteel worden er dankzij Remeha 5.000 installateurs per jaar opgeleid voor de energietransitie. De ambitie is om dat meer dan te verdubbelen, tot boven de 10.000 installateurs per jaar.

Circulair tapijt

Maar duurzaamheid was niet alleen bij exposanten op de VSK-beurs terug te vinden. Jaarbeurs investeerde zelf ook op verschillende manieren in een duurzamere beurs. “Duurzaamheid is voor ons een steeds belangrijker aandachtspunt bij het organiseren van een beurs”, vertelt Natasja O’Connor, manager event & exhibitor success bij Jaarbeurs. “We onderzoeken op allerlei manieren hoe we onze diensten duurzamer aan kunnen bieden.”

Zo maakte Jaarbeurs tijdens de VSK-beurs gebruik van het circulaire tapijt Rewind®, van tapijtleverancier JMT Floorcoverings. Dat is een belangrijke stap, want beurstapijt is een van de grootste afvalbronnen van een beurs. Naar schatting wordt jaarlijks meer dan 300.000 vierkante meter tapijt gelegd en weer afgevoerd. Met Rewind®-tapijt zet Jaarbeurs dan ook een belangrijke stap richting het doel om in 2030 de meest duurzame congres- en event-locatie van Europa te zijn.

Het duurzame tapijt bevat geen latex en bestaat maar uit één materiaal, waardoor het volledig en hoogwaardig gerecycled kan worden. “Maar daarnaast hebben we ook kritisch bekeken of het gebruik van tapijt overal wel nodig is”, zegt O’Connor. “We hebben dit jaar daarom niet overal tapijt gelegd.”

Vegetarisch aanbod

Ook het horeca-aanbod werd dit jaar aangepast: maar liefst 75 procent was vegetarisch. Dat was best een spannende keuze, zegt Van de Hoef. De installatiesector houdt namelijk wel van een vleesje. “Maar als je mensen laat kennismaken met iets nieuws, zet je wel iets in gang. Dat vinden we belangrijk. Het was mooi om te zien dat bezoekers een vegetarische bitterbal eigenlijk net zo lekker vonden als een bitterbal van vlees. En de vegetarische kebab was ook een hit.”

Duurzame stands

Daarnaast hadden de stands op de VSK-beurs dit jaar ook een duurzaam karakter. Zoals het VSK kennistheater, waar aan de lopende band presentaties plaatsvonden, dat was opgetrokken uit honderd procent recyclebaar aluminium en wanden die voor zeventig procent uit gerecycled materiaal bestaan, zoals gerecycled granulaat dat afkomstig is van het productieproces van die panelen.

“Dit was een trial, maar in de aankomende jaren willen we duurzame standbouw steeds vaker en breder inzetten. Sterker nog: vanaf 2023 bieden we onze exposanten een volledig duurzame stand-optie aan”, aldus O’Connor. “We gaan dit steeds groter aanpakken.”

Lees ook: De pandemie legde Jaarbeurs bijna volledig plat. Maar ze komen terug, en zijn duurzamer dan ooit

Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws

Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.

Hoe grote techbedrijven onbedoeld de fossiele industrie spekken

Het is misschien wel de grootste bron van emissies veroorzaakt door grote bedrijven: gefinancierde CO2-uitstoot. Nieuw onderzoek van de financiële ngo's The Climate Safe Lending Network (CSLN), The Outdoor Policy Outfit (TOPO), en BankFWD maakt duidelijk hoe hoog de uitstoot is die gerelateerd is aan het kapitaal dat grote technologiebedrijven bij banken onderbrengen. Daaruit blijkt dat technologiebedrijven zoals Apple, Google, Amazon en Microsoft zonder dat zij het weten de kas spekken van grote olie- en gasbedrijven. De banken die hun geld in beheer hebben investeren dit op grote schaal in de fossiele sector. Bijvoorbeeld voor het bouwen van pijpleidingen en het boren naar olie en gas, met alle CO2-emissies die daarbij horen. Gefinancierde CO2 uitstoot Deze ‘gefinancierde CO2-uitstoot’ is nooit eerder onderzocht en blijkt aanzienlijk: voor de meeste bedrijven is het de grootste bron van CO2, en bij een aantal overstijgt het zelfs de emissies van alle verdere bedrijfsactiviteiten activiteiten bij elkaar. Zo was de 'financiële voetafdruk' van betaalservice Paypal in 2021 maar liefst 55 keer groter dan alle andere emissies. Een bedrijf als Microsoft had vorig jaar 130 miljard dollar in cash en investeringen uitstaan. Volgens de onderzoekers was de CO2-uitstoot die dat opleverde net zo groot als die gerelateerd aan de productie, het transport en het gebruik (scope 1, 2 en 3) van alle Microsoftproducten in de wereld. Ook de 81 miljard dollar (75 miljard euro) die Amazon in 2021 bij banken had ondergebracht, genereerde een CO2-uitstoot die groter was dan die gerelateerd aan de energie die het bedrijf nodig heeft voor al zijn transportbewegingen, datacenters en distributiecentra. Werkelijke emissie onderschat De bevindingen in het rapport zijn gebaseerd op onderzoek en analyses van South Pole. Dat is een internationaal consultancybureau gespecialiseerd in financiering en klimaat. Omdat niet alle bankgegevens van bedrijven openbaar zijn, hebben de onderzoekers gebruikgemaakt van gemiddelden en schattingen. Toch onderschatten de getallen die in het rapport genoemd worden de werkelijke emissies die banken veroorzaken met hun financiële dienstverlening. Door kapitaal te blijven verschaffen aan de fossiele industrie dragen banken over de hele wereld actief bij aan het in stand houden en zelfs de groei van een sector die voor het behoud van het klimaat juist moet krimpen. Sinds het Akkoord van Parijs in 2015 hebben de 60 grootste commerciële en investeringsbanken gezamenlijk 4,6 biljoen dollar (4,2 biljoen euro) in de fossiele industrie gestoken. Financiering van nieuwe olie- en gasboringen Daarmee zijn ook nieuwe olie- en gasboringen gefinancierd. Wetenschappers waarschuwen al jaren dat we ons geen nieuwe boringen kunnen veroorloven als we de temperatuurstijging onder de 1,5 graad willen houden. Ook het IEA kwam vorig jaar met een sterke afwijzing van nieuwe fossiele activiteiten, net als secretaris generaal van de Verenigde Naties António Guterres die dit soort investeringen ‘morele en economische waanzin’ noemde. Desalniettemin blijven fossiele bedrijven investeren in nieuwe olieboringen. Sinds het IPCC-rapport vorige maand uitkwam zijn maar liefst zeven nieuwe olie- en gasprojecten aangekondigd. Zo liet oliebedrijf ExxonMobil weten dat het 9 miljard euro gaat investeren in een olieproject voor de kust van Guyana in Zuid-Amerika. In dit oliewingebied exploiteert het bedrijf al drie andere olieprojecten en ziet het mogelijkheden voor nog eens 10 nieuwe boringen. Ook het Verenigd Koninkrijk kondigde aan na de zomer vergunningen uit te zullen geven voor nieuwe olie- en gasboringen in de Noordzee, met als excuus de noodzaak om van het Russische gas af te komen. En in Canada mag oliebedrijf Equinor de komende dertig jaar olie oppompen in de Flemish Pass in de Atlantische oceaan ten oosten van Canada. Het oliebedrijf investeert 11 miljard euro in het project. Investeringen in fossiele industrie En zij zijn niet de enigen. Een Duitse ngo Urgewald stelde de Global Oil and Gas Exit List op, een handige lijst waarop de uitbreidingsplannen van maar liefst 887 internationale olie- en gasbedrijven vermeld staan. En achter al deze nieuwe boringen en pijpleidingen zitten banken, verzekeraars en investeerders die de vele miljarden verschaffen die nodig zijn om dit mogelijk te maken. In 2021 alleen al investeerden de 60 grootste commerciële investeringsbanken maar liefst 742 miljard dollar (693 miljard euro) in de fossiele industrie. Het Carbon Bankroll-rapport is geschreven om de invloedrijke rol van banken bloot te leggen in het financieren van de fossiele industrie. En om grote bedrijven aan te zetten daarin verandering te brengen. Want de impact van ‘big tech’ is in potentie enorm. Met een marktwaarde van respectievelijk 2,8 en 2,2 biljoen staan Apple en Microsoft volgens Bloomberg op nummer 1 en 2 op de ranglijst van grootste bedrijven ter wereld. Gevolgd door Alphabet (het moederbedrijf van Google, 1,8 biljoen) en Amazon (1,6 biljoen) op nummer 4 en 5. Onmiddellijk stoppen met investeren in fossiele sector Wanneer deze bedrijven hun gefinancierde CO2-uitstoot terugbrengen, kan dat een enorm verschil maken. Toch is dat makkelijker gezegd dan gedaan. Want direct overstappen naar een bank die niet in de fossiele sector investeert is praktisch onmogelijk. Banken die de geldzaken van de grootste bedrijven ter wereld aankunnen zijn dun bezaaid en allemaal investeren ze volop in fossiele activiteiten. Ook het onmiddellijk stopzetten van alle investeringen in fossiele projecten is geen reële optie. Het zou de wereld in totale chaos storten. Maar bedrijven als Google en Apple kunnen wel in gesprek met hun bank om te bepalen voor welke doeleinden hun kapitaal mag worden ingezet. Bijvoorbeeld door te bepalen dat het niet langer ingezet mag worden voor nieuwe fossiele activiteiten en juist wel voor hernieuwbare energie en nieuwe klimaatoplossingen. Op die manier kan ‘big tech’ niet alleen zijn eigen financiële CO2 voetafdruk verkleinen maar ook bijdragen aan het decarboniseren van de totale wereldeconomie. Schrijf je in voor onze Newsbreak: iedere dag rond 12 uur het laatste nieuws Wil jij iedere middag rond 12 uur het laatste nieuws over duurzaamheid ontvangen? Dat kan! Schrijf je hier in voor onze Newsbreak.