Hannah van der Korput
29 april 2025, 11:53

In Zwitserland rijden de eerste treinen op een rails vol zonnepanelen

Verwijderbare zonnepanelen die tussen de spoorrails worden geplaatst. Het bedrijf Sun-Ways ontwikkelde het systeem. Nu rijden de eerste passagierstreinen eroverheen in Zwitserland.

Image 1920x1080 2025 04 26 T154503 De eerste 48 panelen zijn geïnstalleerd tussen een treinrails in Zwitserland. | Credits: Sun-Ways

Bij het plaatsen van zonnepanelen denken we al snel aan daken en grote velden. Het Zwitserse Sun-Ways doet het anders en installeert ze tussen de treinrails. Daar is immers ruimte genoeg: alleen thuisland Zwitserland beschikt al over een spoorwegnet van ruim 5.000 kilometer. Installeer daartussenin allemaal zonnepanelen en het levert jaarlijks één terawattuur (tWh) aan zonne-energie op.

Eerste panelen liggen

Zo’n vaart loopt het nog niet. De eerste 48 panelen zijn geïnstalleerd in Zwitserland en gaan naar verwachting 16 megawattuur (mWh) elektriciteit per jaar produceren, schrijft Innovations Origins. De opgewekte stroom wordt geleverd aan het openbare net.

De panelen worden geïnstalleerd door een speciale trein die ze als een soort tapijt tussen de rails uitrolt. De machine kan in enkele uren zo’n 1.000 vierkante meter zonnepanelen installeren. Dat maakt het een snel – en omdat er weinig mankracht aan te pas komt – ook een goedkoop proces.

Vereisten

De zonnepanelen moeten wel een paar vereisten hebben. Zo moeten ze extra sterk zijn met al het treinverkeer dat er met hoge snelheid overheen rijdt. Omdat de reflectie van de panelen de machinisten verblinden, moest ook daar een oplossing voor worden gevonden. Een ander punt van zorg is dat de zonnepanelen op de spoorlijn aardig vies kunnen worden. Tot slot wordt er regelmatig aan het spoor gewerkt, waardoor de panelen tussentijds van het spoor gehaald moeten kunnen worden.

Sun-Ways heeft voor alles een oplossing: zo zijn de zonnepanelen extra sterk en beschikken ze over een anti-reflectiefilter. Aan de treinen komen ronde borstels, die de panelen onderweg kunnen schoonpoetsen. Ook zijn de zonnepanelen te verwijderen met speciaal materieel.

Uitrollen

Inmiddels denderen de eerste passagierstreinen over de met zonnepanelen bedekte rails in Zwitserland. Sun-Ways heeft ook al plannen aangekondigd om het systeem uit te rollen naar andere landen. Op het lijstje met gewenste bestemmingen staan onder andere Duitsland, Oostenrijk, Italië, de VS en Azië.

Lees ook:

De kleine thuisbatterij met stekker: revolutie of gadget? ‘Andere leveranciers zijn vooral uit op winst’

Thuisbatterijen zijn in Nederland razend populair, vooral bij huishoudens met zonnepanelen die balen van de terugleverboete bij hun energieleverancier en het naderende einde van de salderingsregeling. In 2023 werden 24.000 batterijen geïnstalleerd en vorig jaar ging de totale opslagcapaciteit van huishoudens ruimschoots keer drie, blijkt uit schattingen van DNE Research.Onomstreden is de thuisbatterij niet. Een reguliere batterij van 5 tot 10 kWh kost volgens Milieu Centraal tussen de 5.000 en 8.000 euro. Daar komen vaak nog installatiekosten bij, en de vraag is of het wel een verstandige investering is voor particulieren.Wel als je het aan de aanbieders vraagt natuurlijk, die van alle kanten toestromen. Ze schermen met terugverdientijden die behoorlijk uiteenlopen, van minder dan vijf jaar, tot vijf tot tien jaar of langer. Het eerlijke verhaal: het hangt van veel factoren af, niet in de laatste plaats van hoe de energiemarkt zich de komende jaren zal ontwikkelen.Vaak verdienen thuisbatterijen geld met de handel op de onbalansmarkt, maar naarmate er meer beschikbaar zijn voor opslag of extra stroom tijdens de dalen en pieken in de elektriciteitsvoorziening nemen de opbrengsten af. Energiebedrijf Frank Energie zag na recordjaar 2024 de opbrengst van het handelen op de onbalansmarkt in de eerste 3 maanden van 2025 afnemen door deze verzadiging. Batterijen met een stekker Maar sinds kort is er een stroom nieuwe thuisbatterijen die minder zorgen oplevert over terugverdientijd. De plug-in batterijen van (Chinese) aanbieders als EvaPower, Zendure en het Nederlandse HomeWizard zijn vooral handzaam, dankzij hun capaciteit van 1 à 3 kWh, en plug & play: er komt geen installateur aan te pas, maar er zit een stekker aan die gewoon in het stopcontact gaat. En met prijzen van 1.000 tot 1.500 euro valt de investering mee. Daarmee zou je het kunnen beschouwen als een gadget. De EvaPower batterij van AlphaESS. Een nuttig gadget dan wel, waarover goed is nagedacht, lijkt als je Homewizard-oprichter Paul Straathof hoort. “Als je TikTok kunt installeren, lukt dat ook met onze batterij.”Met het formaat van een kratje bier, een opslagcapaciteit van 2,7 kWh en een bescheiden vermogen van 800 watt - een Europese wettelijke grens voor batterijen en zonnepanelen met stekker - biedt hij wat de meeste huishoudens nodig hebben om meer zonnestroom onder eigen dak te verbruiken.En niet meer dan dat. “Pak een gemiddeld huishouden met 10 tot 12 panelen op het dak. Veel thuisbatterijen zijn veel te groot. Dan betaal je voor opslag die je in de zomer, als de zon schijnt, niet leeg krijgt en in de winter niet vol. En dat handelen op de onbalansmarkt is een tijdelijk iets dat juist bijdraagt aan de netcongestie.”Volgens Straathof zijn veel aanbieders van thuisbatterijen 'vooral op zoek naar winst, niet naar de beste oplossing voor de consument'. “Als de markt voor zonnepanelen instort, moet je toch op zoek naar een andere bron van inkomsten. Je ziet gebeuren wat eerder ook bij zonnepanelen aan de hand was: cowboys komen de markt op, zeker als de overheid steken laat vallen.” Eigen stroomgebruik opkrikken In plaats daarvan heeft de HomeWizard een bescheidener ambitie: de stroom leveren die een huis 's avonds en 's nachts verbruikt. Sluipverbruik door nachtlampjes, de tv op stand-by en al die opladers en adapters komt samen toch uit op een paar honderd watt per uur. “Dan kom je de nacht wel door met die 2,7 kWh.”“Als je zorgt dat je 's nachts nul op de meter draait, verbruik je al veel meer eigen stroom”, aldus de maker van de stekkerbatterij. Door de bank genomen jagen huishoudens nu nog 70 procent van hun zonnestroom het net op en gebruiken ze zelf 30 procent. Dat kan volgens Straathof worden opgekrikt tot 60 procent. Zoals bij veel andere batterijen met stekker is zijn versie simpel te combineren met meer exemplaren voor een hogere opbrengst. De plug-in thuisbatterij van Zendure. HomeWizard is niet de zoveelste aanbieder die een Chinese plug-in thuisaccu van een eigen logo voorziet. “We zijn een echt Nederlands bedrijf dat hier ontwikkelt en ontwerpt, de productie op grote schaal gebeurt in het Verre Oosten.” Het bedrijf begon al in 2011 vanuit de ESA incubator in Noordwijk en timmerde aan de weg met software en elektronica die huishoudens en woningcorporaties inzicht geeft in hun stroomverbruik.Een dongle die in de zogeheten P1-poort van de slimme meter gaat, is het hart van dat systeem, maar sinds kort is de thuisbatterij die de software aanstuurt hét succesproduct. “We zijn overdonderd door de vraag en proberen met man en macht in te lopen op de orders. Maar wie hem nu voor 1395 euro bestelt, moet tot juli of augustus geduld hebben', zegt Straathof. Aantallen wil hij niet noemen. 'Maar we zijn absoluut marktleider in dit segment.” Gadget voor liefhebbers? HomeWizard is er vroeg bij, maar de concurrentie zit niet stil. Energieleverancier NextEnergy kondigde een batterij aan met een capaciteit van 2,1 kWh die 1250 euro kost, en 999 euro voor mensen die hem vooruitbestellen. Ook deze batterij is te 'stapelen' om de capaciteit naar behoefte aan te passen, maar anders dan HomeWizard combineert NextEnergy zijn aanbod wel met de mogelijkheid om te handelen op de stroommarkt.En de terugverdientijd? “Die is op dit moment 7 tot 8 jaar en misschien langer”, zegt Straathof. “Maar als de saldering stopt, is de batterij binnen 3 tot 4 jaar terugverdiend.”Tot 2027 is de HomeWizard dus een aardige gadget voor liefhebbers? “Nee hoor, ik zie hier opa's en oma's komen, mensen die het bij de buurman zien en het ook willen hebben. Over terugverdientijd hebben ze het vaak niet eens, ze willen iets goeds doen, hebben zonnepanelen liggen en denken: die stroom straks gratis weggeven, dat gaat mij niet gebeuren.” De plug-in batterij van NextEnergy. Dit artikel verscheen eerder op MT/Sprout. MT/Sprout is onderdeel van MT MediaGroep, net als Change Inc. Lees ook:Nieuwe batterij laadt elektrische auto op in minder dan vier minuten; is dit iets voor Max Verstappen?Blauwe batterij maakt zonnestroom net zoveel waard als aardgas Europa wil een eigen batterij-industrie, maar gaat dat lukken zonder Northvolt?